ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2022/HC-B12/116
އިޝްފާޤު ވަހީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2022/HC-B12/116
Ishfaaqu Vaheedhu v. Prosecutor General 2022/HC-B12/116 (2022/HC-B12/116, High Court of the Maldives, 9 January 2023)
އިޝްފާޤު ވަހީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދުވަސްތަކެއްގެ ބަންދަށް ފޮނުވިއެވެ.
މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރީގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތެއްގެ ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމަށް އެދޭ ފޯމު ރޭގަނޑު ފުލުހުންނަށް ފޮނުވިނަމަވެސް، ފުލުހުން އެ ފޯމު ޕްރޮސެސްކުރީ ހެނދުނު ރަސްމީ ގަޑި ފެށުމުންނެވެ؛ ބަންދުގެ އަޑުއެހުމަށް ހާޟިރުކުރިއިރު ވަކީލަށް މަޢުލޫމާތު ނުދީ ވަކީލު ޢައްޔަންނުކުރާކަމަށް ކޯޓަށް އަންގާފައިވެއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ބުނީ ޤާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ވަކީލެއްގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމި ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ފޯންކޯލް ފުރުޞަތުގައި ވަކީލު ނުބޭނުންވާކަމަށް ބުނެ ސޮއިކުރުމުން އެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލީ ކަމަށާއި ވަކީލު ލިބުނަސް ނަތީޖާ ބަދަލުނުވާނެ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ކޯޓަށް ހާޟިރުކުރިއިރު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ޢައްޔަންކުރެވިފައިވާ ޤާނޫނީ ވަކީލަށް ފުލުހުން ނާންގާ ވަކީލެއްގެ އެހީ ނުލިބި ނެރުނު ބަންދު އަމުރަކީ ބާޠިލު އަމުރެއްތޯ، އަދި ވަކީލު ނުބޭނުންވާކަމަށް ކުރިން ބުނުމުން އެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލީކަމަށް ބެލެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ބަންދު އަމުރު ބާޠިލު
ފުލުހުން ވަކީލު ޢައްޔަންކުރުމުގެ ހުށަހެޅުން ޕްރޮސެސްކުރުން ލަސްކޮށް ވަކީލަށް މަޢުލޫމާތު ނުދިނުމުން 48 (ށ) ގެ ޙައްޤަށް އުނިކަން އައެވެ؛ ފަހުން ވަކީލު ޢައްޔަންކުރުމަށް ސޮއިކޮށްފައިވާތީ ޙައްޤު ދޫކޮށްލީކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ ގެއްލުނު އަސާސީ ޙައްޤު ރަނގަޅުކުރެވޭނެ ގޮތެއް ދައުލަތަކަށް ނުދެއްކުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ހައްޔަރުކުރެވުނު ނުވަތަ ބަންދުކުރެވުނު މައްސަލަ ނިމެންދެން ޤާނޫނީ ވަކީލުގެ އެހީތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމުގެ ފުރުޞަތު ފަހިކޮށްދޭންޖެހޭތީ، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ކޯޓަށް ހާޟިރުކުރުމުގެ ކުރިން ހާޟިރުކުރާ ތަނާއި ގަޑިފަދަ މަޢުލޫމާތު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޤާނޫނީ ވަކީލަށް އެންގުމަކީ ފުލުހުންގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11)
- ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީ ހޯދުމުގެ ޙައްޤަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބޭނުންނަމަ ދޫކޮށްލެވިދާނެ ޙައްޤެކެވެ؛ ނަމަވެސް އެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލީކަމަށް ބެލެވޭނެ ވާޤިޢާތަކެއް ހުރިތޯ ބެލުން މުހިއްމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13)
- 24 ގަޑިއިރު ޚިދުމަތްދޭ ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ ފަރާތެއްގެ ވަކީލު ޢައްޔަންކުރުމަށް އެދޭ ހުށަހެޅުމެއް ޕްރޮސެސްކުރުމަށް ރަސްމީ ގަޑި ފެށެންދެން ލަސްކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ވަގުތެއް ނޫނެވެ؛ އިދާރީ ގޮތުން ވިޔަސް އެ ލަސްވުމުގެ ސަބަބުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ޙައްޤަށް އުނިކަން އަތެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14، 15)
- ކުރީގެ ވަގުތެއްގައި ވަކީލު ނުބޭނުންވާކަމަށް ބުނިނަމަވެސް، އޭގެފަހުން ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމަށް ރުހުން ދީ ސޮއިކޮށްފައިވާނަމަ، ކުރިން ބުނި ބުނުމަށް ބަރޯސާވެ އެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލީކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16)
- އިޖުރާއަތު ތަންފީޒުކުރާ ފަރާތަކުން ހަދާ ގޯހެއްގެ ސަބަބުން އަސާސީ ޙައްޤެއް ގެއްލިގެން ނުދާނަމަ، އަދި އެ އިޖުރާއަތު ރަނގަޅުކުރެވިދާނެނަމަ، ރަނގަޅުކުރުމާއެކު މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ؛ ނަމަވެސް އަސާސީ ޙައްޤު ގެއްލި، އަލުން ރަނގަޅުކުރެވޭނެ ގޮތެއް ބަޔާންނުކުރެވޭނަމަ އެ އަމުރު ބާޠިލުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17، 18)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުން؛ ލިޔުމުގައި '313 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)') (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) (ދައުލަތުން ޙަވާލާދިން)
- 2020/SC-A/108,109,110 (ޢަލީ ޒުބައިރު އާއި އިތުރު ދެމީހުން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- 2020/HC-A/176
- 2014/HC-A/331
- 2019/HC-A/639
- 2012/HC-A/283
- 2013/HC-A/241
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު، ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ސަލީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް