ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/639
މުޙައްމަދު ރަޝީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2019/HC-A/639
Mohamed Rasheed v. Prosecutor General 2019/HC-A/639 (2019/HC-A/639, High Court of the Maldives, 6 January 2020)
މުޙައްމަދު ރަޝީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި 5 ދުވަހަށް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ޖަލްސާއަކަށްފަހު އެއްވެ އުޅުމުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް މަގުމައްޗަށް އެއްވެ އަޑުގަދަކޮށް ޓްރެފިކަށް ދަތިކޮށް ފުލުހުންގެ ދައުރަށް ހުރަސްއެޅިކަމުގެ (އަމުރަށް ނުކިޔަމަންތެރިވުމުގެ) ތުހުމަތުގައި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ހައްޔަރުކުރެވުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ވަކީލުގެ ޙައްޤުން މަޙްރޫމްކޮށް ވަކީލު ނެތި ބަންދުކުރި ކަމަށާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ގައިވާ ކުށެއް ނެތި ބަންދުކުރި ކަމަށާއި، ޤަވާއިދުގެ 13 (ނ) ގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ކުށް ތަކުރާރުވެދާނެތީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ބަންދަށް އެދުނު ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި 5 ދުވަހަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރު، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ވަކީލު ހާޒިރުނުކޮށް ނެރުމާއި، ޤަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރިކަން ސާފުނުކުރުމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު
ވަކީލު ހަމަޖައްސާފައިވާކަން އެނގި ތިބެ ވަކީލަށް ހާޒިރުވާ ފުރުޞަތު ނުދީ ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރުމުން 48 (ށ) ގެ ޙައްޤުން މަޙްރޫމްވިއެވެ. ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތް މީހަކު މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ބަންދުކުރުމުގައި 13 (ނ) ގެ ކޮން ކަމަކަށް ރިޢާޔަތްކުރިކަން ސާފުނުވާތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ތަޙްޤީޤުގައި ވިޔަސް ޝަރީޢަތުގައި ވިޔަސް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއަކީ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 އިން 4 އަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބުތަކުން ސަބަބެއް އޮތްތޯއެވެ. އެކަން ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވަނީ ފަނޑިޔާރަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ހ))
- ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރުން، ކޯޓަށް ހާޒިރުނުވުން، ފިލުން ނުވަތަ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވުން ފަނޑިޔާރަށް ފެނިއްޖެނަމަ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ އަމުރު ނެރެވިދާނެއެވެ. ބަންދު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގައި ކުރިން ޢަމަލުކުރި ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ހ))
- ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ވަކީލަކު ހަމަޖައްސާފައިވާކަން ފުލުހުންނަށް އެނގި ތިބެ، ވަކީލަށް ކޯޓަށް ހާޒިރުވެ މުވައްކިލު ތަމްސީލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބޭގޮތަށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ހާޒިރުކޮށްގެން ނެރޭ އަމުރަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ، ލަސްނުކޮށް ވަކީލެއްގެ އެހީ ހޯދުމާއި މައްސަލަ ނިމެންދެން އެ އެހީ ދެމެހެއްޓުމުގެ ޙައްޤުން މަޙްރޫމްކޮށްގެން ނެރޭ އަމުރެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރާއިރު، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ކަންކަމަށް (ބަންދާއި ހައްޔަރާއި ކުށުގެ ރެކޯޑު، މުޖުތަމަޢުގައި އަދާކުރާ ދައުރާއި ވަޒީފާއާއި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅި، ކުށުގައި ބައިވެރިވި ގޮތް، ކުށުގެ ބާވަތާއި ޙާލަތާއި ކުޑަބޮޑުމިން، އަނިޔާވެރިކަން) ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތް މީހަކު ބަންދުކުރާއިރު އެއިން ކޮން ކަމަކަށް ރިޢާޔަތްކުރިކަން ސާފުނުވާނަމަ އަމުރަށް ބަދަލުގެންނަން ޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 އިން 4 އަށް
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް