ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/374
އިބްރާހީމް ޔޫސުފް ވ. ދާއޫދު، 2018/HC-A/374
Ibrahim Yoosuf v. Dhaaoodhu 2018/HC-A/374 (2018/HC-A/374, High Court of the Maldives, 13 December 2020)
އިބްރާހީމް ޔޫސުފް ވ. ދާއޫދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން މަސައްކަތެއް ކޮށްދީފައިވާކަން ނޭނގޭތީ، އުޖޫރަ، ގެއްލުމުގެ ބަދަލާއި ވަކީލު ފީ ހޯދުމަށް ކުރި ދަޢުވާ ސާބިތު ނުވާކަމަށެވެ.
ދާއޫދުގެ ފައިބަރު ދޯނި ވިއްކުމާއި ބޭންކް ލޯނު ހަމަޖެއްސުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް އިބްރާހީމް ޔޫސުފާއި އެހެން މީހަކާ އެކު 2015 ގައި އެއްބަސްވެ، އުޖޫރަ ލިބޭނެކަމުގެ ޔަޤީންކަމަށް ޖުމްލަ 400,000 ރުފިޔާގެ 2 ޗެކު ދޫކުރިއެވެ. ދާއޫދު ޗެކުތަކަށް ފައިސާ ނުދޭން ބޭންކަށް އެންގިއެވެ.
އިބްރާހީމް ޔޫސުފް ބުނީ ޙުކުމަކީ ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރެވޭ ލިޔުމާބެހޭ ޤާނޫނާއި 2012/SC-A/22 އާއި 2013/SC-A/29 އާއި އެއްބަސްވުމުގެ 5 އަދި 6 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ޙުކުމެއް ކަމަށެވެ. ދާއޫދު ބުނީ ޗެކުތަކަކީ ފުރިހަމަ ނުކޮށް ދޫކުރި ޗެކުތައް ކަމަށާއި، މަސައްކަތެއް ނުކޮށް ތާރީޚު ޖަހާފައިވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސައްކަތުގެ އުޖޫރަ ލިބޭނެކަމުގެ ޔަޤީންކަމަށް ދޫކުރި ޗެކުތަކުގެ ފައިސާއާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ކުރި ދަޢުވާގައި، ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރެވޭ ލިޔުމާބެހޭ ޤާނޫނާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާތަކާއި އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާތަކާ ޚިލާފަށް ސިވިލް ކޯޓުން ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމީތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ޗެކުތަކަކީ މަސައްކަތް ފުރިހަމަވުމުން އުޖޫރަ ލިބޭނެކަމުގެ ޔަޤީންކަމަށް ދޫކުރި ޗެކުތަކެވެ. މަސައްކަތް ކުރިކަމާއި ދާއޫދު އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިކަން ސާބިތުކުރާނެ ހެއްކެއް ދަޢުވާކުރި ފަރާތުން ހުށަނާޅާތީ ދަޢުވާ ސާބިތު ނުވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަޢުވާގެ ބާވަތް ކަނޑައެޅެނީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާ ފޯމަށް ބަލައިގެންނެވެ؛ ވަކި މަސައްކަތެއް ކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އުޖޫރައާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލާއި ވަކީލު ފީ ހޯދުމަށް ކުރާ ދަޢުވާއަކީ ޗެކުގެ ޚާލިސް ދަރަނީގެ ދަޢުވާއެއް ނޫން، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ދަޢުވާއެކެވެ.
- އެއްބަސްވި މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން އިންކާރުކޮށްފިނަމަ، އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް މަސައްކަތް ފުރިހަމައަށް ކޮށްފައިވާކަމާއި ދަޢުވާކުރާ ފައިސާ ލިބެންޖެހޭކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ.
- ޗެކާ ބެހޭ ގޮތުން ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ ލިޔުމާބެހޭ ޤާނޫނުގައިވާ ޢާއްމު އުޞޫލުތަކަކީ، އެއާ ޚިލާފަށް ވަކިގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަށް މުޢާމަލާތުގެ ބައިވެރިން އެއްބަސްވެފައިވާ ޙާލަތްތަކުގައި ޢަމަލުކުރެވޭނެ އުޞޫލުތަކެއް ނޫނެވެ. އެއް ފަރާތެއްގެ ޒިންމާ އަދާކޮށް ނިމުމުން މުޤާބިލު ލިބޭނެކަމުގެ ޔަޤީންކަމަށް ދޫކުރާ ޗެކެއް ހިފައިގެން ހުރުމަކީ، އުފުލަން އެއްބަސްވި ޒިންމާ އަދާނުކޮށް ޗެކުގައިވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ހުއްދަވާނެ ހުއްޖަތެއް ނޫނެވެ.
- ކޮންޓްރެކްޓެއް ފުރިހަމަވީ ކަމަށް ބެލެވޭ ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ގޮތަކީ ކޮންޓްރެކްޓުގެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް ބައިވެރިންނަށް ލާޒިމްވާ ކަންތައް ކޮށް ނިންމުމެވެ (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު)؛ ކޮންޓްރެކްޓުގައި ލާޒިމްކޮށްފައިވާ މަސައްކަތް ކުރިކަން ސާބިތު ނުވާހާ ހިނދަކު ކޮންޓްރެކްޓު ފުރިހަމަވީ ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
- ޗެކު ލިޔުނު މީހާ ފައިސާ ނުދޭން ބޭންކަށް އަންގައިފިނަމަ ޗެކުގެ މައްޗަށް ބޭންކަށް ލިބިފައިވާ އަމުރުވެރިކަން ނެތިދެއެވެ؛ އެހެންކަމުން ފައިސާ ދޫނުކުރުމަށް އެންގުމުން ބޭންކުން ޗެކު އަނބުރާ ޙަވާލުކުރުމަކީ (އެކައުންޓުގައި ފައިސާ ނެތުމުގެ ސަބަބުން ނޫން ޙާލަތުގައި) އެ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ.
- މައުޟޫޢާއި ވާޤިޢާ ތަފާތު ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާތަކުގައި ޤާއިމުކުރި އުޞޫލުތައް (ބައުންސްވި ޗެކެއްގެ ފައިސާ ހޯދުމުގެ ދަޢުވާއެއް، ނުވަތަ ޕީ.ޖީ ގެ ނިންމުމެއް ޖުޑިޝަލް ރިވިއުކުރުމުގެ މައްސަލައެއް) މަދަނީ އެއްބަސްވުމެއްގެ ޙައްޤު ހޯދުމުގެ މައްސަލައަކަށް ތަޠުބީޤުކުރެވޭނެ ހަމައެއް ނެތެވެ.
- ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ ލިޔުމާބެހޭ ޤާނޫނު - ޗެކުގެ މައްޗަށް ބޭންކަށް ހުރި އަމުރުވެރިކަން ނެތިދާ ޙާލަތްތަކާ ބެހޭ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) - ކޮންޓްރެކްޓެއް ފުރިހަމަވާ ގޮތްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ހ)
- 2012/SC-A/22
- 2013/SC-A/29
- ބެންޗު
- ޙުސައިން މަޒީދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް