އައިލެންޑަރސް އެޑިއުކޭޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އާމިނަތު ޝިޒްލީން

1މި މައްސަލައަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ބެލި ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/HC-A/355ގަޒިއްޔާ ނިންމާފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ނޫންކަމަށް ބުނެ، އައިލެންޑަރސް އެޑިއުކޭޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑު (ކުންފުނި ރެޖިސްޓްރޭޝަން ނަންބަރު C-0139/2012) (މީގެ ފަހުން 'ވަޒީފާދޭ ފަރާތް' ނުވަތަ 'އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް') ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ބަލާފައިވާ މައްސަލައެކެވެ. މި މައްސަލައިގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވަނީ އާމިނަތު ޝިޒްލީން (މީގެ ފަހުން 'މުވައްޒަފު' ނުވަތަ 'އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތް') އަށެވެ.

2މުވައްޒަފު ވަޒީފާ އަދާކުރަމުން ގެންދިޔައީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ހިންގާ ބިލަބޮންގް ހައި (އީޕީއެސް) އިންޓަނޭޝަނަލް ސްކޫލްގައެވެ.

3މުވައްޒަފާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތާ ދެމެދު ސޮއިކޮށްފައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ 23 ވަނަ މާއްދާ ގެ (ޑީ) ގައި ބުނެފައިވަނީ މުވައްޒަފު އަމިއްލައަށް އެދިގެން ވަޒީފާއިން ވަކިވާއިރު ނޯޓިހުގެ ގޮތުގައި 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސްއެއް ދޭންވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އިތުރަށް އެ މާއްދާގައި ބުނެފައިވަނީ އެގޮތަށް ނޯޓިސް ނުދީ މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިވެއްޖެ ނަމަ، މުވައްޒަފަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ދައްކަން ޖެހިފައިވާ ފައިސާއިން ނޯޓިސްގެ މުއްދަތަށްވާ މުސާރައާ އެއްވަރުގެ އަދަދެއް މުވައްޒަފަށް ނުދީ ހިފެހެއްޓިދާނެ ކަމަށެވެ.

4ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ހިންގާ ބިލަބޮންގް ހައި (އީޕީއެސް) އިންޓަނޭޝަނަލް ސްކޫލްގައި މުވައްޒަފު އަދާކުރަމުން ގެންދިޔަ ވަޒީފާއިން ވަކިވުމަށް 17 ޑިސެމްބަރު 2016 ގައި ސިޓީއެއް ފޮނުވިއެވެ.

5މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވެފައިވަނީ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ފަދައިން 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ބުނެ، ނޯޓިސްގެ ބަދަލުގައި އެ މުއްދަތަށްވާ 30,992.70 (ތިރީސް ހާސް ނުވަސަތޭކަ ނުވަދިހަ ދެ ރުފިޔާ ހަތްދިހަ ލާރި) ނަގައިދިނުމަށް އެދި ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފުގެ މައްޗަށް ރައްދުވާ ގޮތަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް އަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ.

6މި މައްސަލައިގައި ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމި އެ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނަންބަރު 33/VTR/2017 ނިންމުމުގައި ބުނެފައިވަނީ ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވާއިރު 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށާއި، އަދި ނޯޓިސް ދިނުމެއް ނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިވެއްޖެ ނަމަ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތަށްވާ ފައިސާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ހިފެހެއްޓިދާނެ ކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވެފައިވަނީ އެ މުއްދަތަށް ނޯޓިސް ދީފައިކަން އެނގެން ނެތުމުން، 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިހުގެ މުއްދަތަށް ނުލިބިވާ 30,992.70 (ތިރީސް ހާސް ނުވަސަތޭކަ ނުވަދިހަ ދެ ރުފިޔާ ހަތްދިހަ ލާރި) ގެ ތެރެއިން ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފުގެ މުސާރައިގެ ތެރެއިން ހިފަހައްޓާފައިވާ 3,730.50 (ތިންހާސް ހަތް ސަތޭކަ ތިރީސް ރުފިޔާ ފަންސާސް ލާރި) އުނިކުރުމުން ޖެހޭ 27,262.20 (ހަތާވީސްހާސް ދުއިސައްތަ ފަސްދޮޅަސް ދެ ރުފިޔާ ވިހި ލާރި) މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދޭންޖެހޭ ކަމަށެވެ.

7ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމާފައިވާ ނަންބަރު 33/VTR/2017 ނިންމުމާމެދު މުވައްޒަފު ހިތް ހަމަނުޖެހިގެން ޓްރަބިއުނަލުގެ އެ ނިންމުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ބެލި ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/HC-A/355 ގަޒިއްޔާގައި ނިންމާފައިވަނީ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސާފު ސަރީޙަކޮށް އިބާރާތެއް އޮތްނަމަ އެއްބަސްވުން މާނަކުރުމުގައި ލިޔެފައިވާ އިބާރާތުގެ މައްޗަށް ބަރުދަން ދޭންޖެހޭނެކަމަށާއި، އެއްބަސްވުމުގައި ހަނދާން ނެތިގެން ނުވަތަ އޮޅިގެން ކަމެއް ހިމަނާފައިނެތުމުން އެކަމެއް އެއްބަސްވުމުގެ ތެރެއަށް އެތެރެކުރުމަކީ ކޯޓުތަކުން ކޮށްގެންވާނެކަމެއް ނޫންކަމާއި، މި މައްސަލައިގައި އައިލެންޑަރސް އެޑިއުކޭޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުގެ ފަރާތުން އަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ބެލުމުން އަދި އެއްބަސްވުމަށް ބެލުމުންވެސް އެނގެން އޮތީ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް މުވައްޒަފު ނޯޓިސް ނުދީފިނަމަ، ނޯޓިސްގެ މުއްދަތަށްވާ ފައިސާ ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް އޮތްކަން އެކަނިކަމާއި، އެ މުއްދަތަށްވާ ފައިސާ އަތުލުމުގެ ނުވަތަ ހޯދުމުގެ އިޚްތިޔާރު ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންނުވާކަމަށެވެ.

8ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ބެލި ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/HC-A/355 ގަޒިއްޔާ އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ނުކުތާގައި ބުނެފައިވަނީ ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެވިފައިވާ ވަޒީފާއާބެހޭ އެއްބަސްވުމުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ޑީ) ގައި ދޭންޖެހޭ ނޯޓިސް ދިނުމެއް ނެތި ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތުން ވަޒީފާއިން ވަކިވެއްޖެނަމަ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ހަމައެކަނި ލިބިގެންވަނީ ނޯޓިސްގައިވާ މުއްދަތަށް ފައިސާ ހިފެހެއްޓުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެކަނިކަމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރާއި، އެ މާއްދާގެ (ރ) އާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 91/4 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާއާ ހިލާފަށް ކަމަށެވެ.

9ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާ އަށް ބަލާއިރު، ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ޑީ) ގައި ބުނެފައިވާ ފަދައިން މުވައްޒަފު އަމިއްލައަށް އެދިގެން ވަޒީފާއިން ވަކިވާއިރު ނޯޓިހުގެ ގޮތުގައި 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސްއެއް ދޭންވާނެ ކަމަށް ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ބުނެފައިވީ ނަމަވެސް، އެ ނޯޓިސް އެގޮތަށް ނުދީ މުވައްޒަފު ވަކިވާ ހިނދު އޭގެ ބަދަލުގައި ތިން މަސް ދުވަހުގެ މުސާރައަށްވާ ފައިސާ މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައި ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް، މުވައްޒަފު ވަޒީފާއާބެހޭ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުން އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތަށް ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ހައްގުވަނީ ހަމައެކަނި ނުދީހުރި ފައިސާ ހިފެހެއްޓުމުގެ ހައްގު އެކަނިކަމާއި، މުވައްޒަފު އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިކަމުގައި ވީނަމަވެސް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ހައްގުވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލެއް ނެތް ކަމުގައި ބެލުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު ގެ 23 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތް ކަމެއްކަމަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ.

10ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި މުވައްޒަފާ ދެމެދުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ޑީ) ގައި ލިޔެފައިވަނީ ތިރީގައި މިވާ ގޮތަށެވެ.

“Where an Employee elects to terminate his/her employment with the Employer, the Employee is required to give a notice of 3 (three) calendar months. Where the Employee fails to give the required period of notice, the Employer may withhold monies due to the Employee equal to the pay for the period of notice.”

11މި މާއްދާގެ އިބާރާތަށް ބަލާއިރު، މި މާއްދާއިން މުވައްޒަފުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވަނީ މުވައްޒަފު އަމިއްލައަށް އެދިގެން ވަޒީފާއިން ވަކިވާނަމަ މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސްއެއް ވާޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދިނުމަށެވެ. އަދި އެގޮތަށް މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން މި މާއްދާގެ ދަށުން ދޭންޖެހޭ ނޯޓިސް ނުދީފިނަމަ، އެހާތަނަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާއެއް ހުރި ނަމަ އެ ފައިސާއެއް މުވައްޒަފަށް ނުދީ ހިފެހެއްޓުމުގެ އިޚްތިޔާރު ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންވާ ކަމަށް މި މާއްދާގެ ދެވަނަ ޖުމްލައިގައި ބުނެފައިވެއެވެ. މި މާއްދާގައި މިވާ ދެވަނަ ޖުމްލައަށް ބަލާއިރު، މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުގެ ކުރިން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދިނުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް ނުދީ އެ މާއްދާއާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބޭނެ ބަދަލާމެދު މި މާއްދާގައި ވަކިގޮތަކަށް އެއްބަސްވެފައި ނުވާކަން މި މާއްދާގެ އިބާރާތުން ސާފުކޮށް އެނގެއެވެ.

12ޕްރިސިޑެންސް 1ކޮންޓްރެކްޓުގައި ގެއްލުމުގެ ބަދަލާބެހޭ ގޮތުން ވަކިގޮތަކަށް އެއްބަސްވެފައި ނުވިޔަސް، ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިއަކު ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ދައުވާކުރުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓުގެ އަނެއް ބައިވެރިޔާގެ ހައްގެއް ކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ގާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާއިން އެނގެއެވެ.

13ޕްރިސިޑެންސް 2ޕްރިސިޑެންސް 3މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދޭން ޖެހޭނޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ މިންވަރާމެދު ދުރާލައި ދެ ފަރާތުން އެއްބަސްވެ އެ އަދަދު ނުވަތަ އެ އަދަދު ހިސާބުކުރާނޭ ގޮތް ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ލިޔެފައިވާ ނަމަ، އަދި އިސްތިސްނާ ހާލަތެއް ނެތްނަމަ، އާންމު އުސޫލެއްގެ ގޮތުން ކޯޓުން ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލުން އެ ފަރާތަކަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދޭނީ ދެ ފަރާތުން އެއްބަސްވުމުގައި އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތަށެވެ. މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުގެ ކުރިން ދުރާލައި ނޯޓިސް ދޭން ޖެހޭނެ ކަމަށް ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހާލަތުގައި ނޯޓިސް ނުދީ މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިވެއްޖެ ނަމަ މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދޭން ޖެހޭނޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ މިންވަރާމެދު އެއްބަސްވުމުގައި ވަކިގޮތަކަށް އެއްބަސްވެފައި ނުވާނަމަ، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގައި އަމަލުކުރާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ގާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އުސޫލަށެވެ.

14ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނަންބަރު 33/VTR/2017 ނިންމުމުގައި ބުނެފައިވަނީ ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވާއިރު 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށާއި، އަދި ނޯޓިސް ދިނުމެއްނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިވެއްޖެ ނަމަ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތަށްވާ ފައިސާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ހިފެހެއްޓިދާނެ ކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވެފައިވަނީ އެ މުއްދަތަށް ނޯޓިސް ދީފައިކަން އެނގެން ނެތުމުން، 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިހުގެ މުއްދަތަށް ނުލިބިވާ 30,992.70 (ތިރީސް ހާސް ނުވަސަތޭކަ ނުވަދިހަ ދެ ރުފިޔާ ހަތްދިހަ ލާރި) މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދޭންޖެހޭ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި އޮތް އެއްބަސްވުމުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ޑީ) ޓްރައިބިއުނަލުން މާނަކުރުމުގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އޮޅުންއަރާފައިވާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެއެވެ. ސަބަބަކީ "ނޯޓިސް ދިނުމެއްނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިވެއްޖެ ނަމަ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތަށްވާ ފައިސާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ހިފެހެއްޓިދާނެ ކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ" ކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމުގައި ބުނެފައިވާއިރު އެ މާއްދާގައި އޮތް އިބާރާތަށް ބަލާއިރު، އެ މާއްދާގައި ބުނެފައިވަނީ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތަށްވާ މިންވަރަށް ފައިސާ ހިފެހެއްޓުމުގެ އިޚްތިޔާރު ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބިދެވިފައިވަނީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފަށް ދޭންޖެހި ނުދީ އޮތް ފައިސާއެއް އޮތްނަމަކަން އެ މާއްދާގެ އިބާރާތުން ސާފުކޮށް އެނގެއެވެ. ވީމާ ނޯޓިސް ނުދީ މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވާ ހާލަތުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނެތްނަމަ ހަދާނެ ގޮތް މި މާއްދާގައި ބަޔާންވެފައި ނެތުމުން، ނޯޓިސް ނުދީ މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވާ ހާލަތުގައި 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތަށްވާ ފައިސާ މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް މި މާއްދާގެ ދަށުން ދިނުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރަން އުނދަގުލެވެ.

15ޕްރިސިޑެންސް 4ޕްރިސިޑެންސް 5ނޯޓިސް ނުދީ މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވާ ހާލަތުގައި 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތަށްވާ ފައިސާ މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދިނުމަށް މި މާއްދާގެ ދަށުން ލާޒިމުނުވާ ކަމަށް ބުރަވެވޭ ސަބަބަކީ، ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން ދައުވާ ކުރެވޭނެ ހައްގެއް ކޮންޓްރެކްޓުގެ ބައިވެރިއެއްގެ މައްޗަށް އުފެދޭނީ އެއާ ގުޅިފައިވާ ވާޖިބެއް އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ނުވަތަ ގާނޫނަކުން އެއްބަސްވުމުގެ އަނެއް ބައިވެރިޔާގެ މައްޗަށް އުފެދިފައިވާ ނަމައެވެ. މިސާލެއްގެ ގޮތުން ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން މުސާރަ ލިބުމުގެ ހައްގު މުވައްޒަފަށް ލިބިފައިވާ ކަމަށް ބަލަމާ ހިނގާށެވެ. އެ ހައްގު އެ ގޮތަށް އުފެދިފައިވަނީ ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތަށް މުސާރަ ދިނުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އަދާކުރަންޖެހޭ ވާޖިބެއް ކަމަށް އެ ހާލަތުގައި ކޮންޓްރެކްޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާތީއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މިސާލަކަށް، ކޮންމެ މަހެއްގެ މުސާރައިގެ އިތުރުން 1000.00 (އެއްހާސް ރުފިޔާ) ގެ އެލަވަންސެއް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފަށް ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންވާ ކަމަށް ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮވެ، އެ 1000.00 (އެއްހާސް ރުފިޔާ) ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފަށް ނުދީފިނަމަ، އެ އިޚްތިޔާރުގެ މުގާބިލުގައި އެ 1000.00 (އެއްހާސް ރުފިޔާ) ހޯދުމުގެ ހައްގު މުވައްޒަފަށް ލިބިގެން ނުވެއެވެ. ހަމަ އެގޮތަށް، 3 މަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތަށްވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމުގެ ހައްގު ކޮންޓްރެކްޓުގެ ދަށުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބޭނީ 3 މަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތަށްވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދިނުމަކީ ވާޖިބެއް ކަމަށް ކޮންޓްރެކްޓުގައި ނުވަތަ ގާނޫނެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ނަމައެވެ. މި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ޑީ) ގެ ދަށުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންވަނީ އިޚްތިޔާރެކެވެ. އެ އިޚްތިޔާރަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތަށް ފައިސާއެއް ދޭންޖެހިފައި އޮތްނަމަ އެ މުއްދަތުގެ މުސާރައާ އެއްވަރުގެ އަދަދެއް ނުދީ ހިފެހެއްޓުމެވެ. އިޚްތިޔާރެއްގެ މުގާބިލުގައި މުވައްޒަފުގެ މައްޗަށް ވާޖިބެއް ނުއުފެދޭނެއެވެ. ކުރިންވެސް ބުނިހެން، ހައްގެއް އުފެދޭނީ ވާޖިބެއްގެ މުގާބިލުގައެވެ. ނޯޓިސް ދިނުމެއްނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިވެއްޖެ ނަމަ، 3 މަސް ދުވަހުގެ މުސާރައާ އެއްވަރުގެ ފައިސާގެ އަދަދެއް ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ އެއްވެސް ތަނެއްގައި ލާޒިމުކޮށްފައި ނެތެވެ.

16މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދޭން ޖެހޭނެ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ މިންވަރާމެދު މި ގަޒިއްޔާގައި ހިމެނޭ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ވަކިގޮތަކަށް އެއްބަސްވެފައި ނެތުމުން، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގައި މި މައްސަލައިގައި އަމަލުކުރާންވާނީ ގާނޫނު ނަންބަރު 91/4 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އުސޫލުތަކަށް ބިނާކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގާނޫނުގައި ނޯޓިސްދިނުމާބެހޭ ގޮތުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތަކުން ނެރެވޭ ހަމަތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށްގެން ކަމަށް އަހުރެންނަށް ބުރަވެވެއެވެ.

17ޕްރިސިޑެންސް 6ގާނޫނު ނަންބަރު 91/4 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވަނީ ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިޔަކު އެ ކޮންޓްރެކްޓަކާ ޚިލާފު އަމަލެއް ކޮށްފިނަމަ، އެ އަމަލެއް ކުރުމުން ލިބުނު ގެއްލުމަކަށް އެ އަމަލުކުރި މީހަކު، ބަދަލުދޭން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި މިގޮތުން ބަދަލު ނަގައިދެވޭނީ؛ (1) ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ސީދާ ލިބޭ ގެއްލުމަށާއި، (2) އެފަދަ ޚިލާފު އަމަލެއް ކުރުމުން ލިބިދާނެކަން ކޮންޓްރެކްޓްގެ ބައިވެރިންނަށް އެނގިފައިވާ ގެއްލުންތަކަށް ކަމަށް، ގާނޫނު ނަންބަރު 91/4 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބުނެފައިވެއެވެ.

18ޕްރިސިޑެންސް 7ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ސީދާ ލިބޭ ގެއްލުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމަކާ ޚިލާފުވުމުގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އަނެއް ފަރާތަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކެވެ. އަދި އެއީ ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވި ފަރާތުން ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމާ ގުޅިގެން ލިބުނު ގެއްލުން ކަމަށް ސާބިތުކުރެވެން ހުންނަ ގެއްލުންތަކެވެ.

19ޕްރިސިޑެންސް 8މިފަދަ ބަދަލެއް ހޯދުމަށް ދައުވާކުރާނަމަ، އެ ކޮންޓްރެކްޓު ވެވުނު އިރު އެ ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވެއްޖެ ނަމަ އެފަދަ ގެއްލުމެއް ވެދާނެކަން ދެ ފަރާތަށް އެނގިފައިވާނެކަން ދައުވާކުރާ ފަރާތުން ސާބިތުކޮށް ދޭންޖެހޭނެއެވެ.

20ޕްރިސިޑެންސް 9ޕްރިސިޑެންސް 10ޕްރިސިޑެންސް 11ޕްރިސިޑެންސް 12ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގާނޫނުގެ ދަށުން މުވައްޒަފުންނަށް ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ހައްގުތަކަކީ އެންމެ ކުޑަމިނުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފަށް ދޭން ލާޒިމުކުރާ ހައްގުތަކެވެ. އެ ހައްގުތަކަށްވުރެ މުވައްޒަފަށް ފަހިވާގޮތަށް ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން އެކުލަވާލުމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ގާނޫނުން މަނާ ނުކުރެއެވެ. އެކަން ވަޒީފާއާބެހޭ ގާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާއިން އެނގެއެވެ. ނޯޓިސްދީފައި މުވައްޒަފަށް ވަޒީފާއިން ވަކިވެވިދާނެ ކަމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ގާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައި ނެތް ނަމަވެސް، ވަކި މުއްދަތެއްގެ ނޯޓިސް ދިނުމަށްފަހު މުވައްޒަފަށް ވަޒީފާއިން ވަކިވެވިދާނެ ކަމަށް ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެވޭ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކުރުމަކީ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށާއި މުވައްޒަފަށް ކޮންޓްރެކްޓު ކުރުމަށާއި އަގުދުކުރުމަށް ލިބިގެންވާ މިނިވަން ކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. ވަޒީފާއާބެހޭ ގާނޫނުގައި ވަކި މުއްދަތެއްގެ ނޯޓިސް ދިނުމަށްފަހު މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ހައްގު ލިބިދީފައިވާ ފަދައިން، މުވައްޒަފާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތާ ދެމެދުގައި ސޮއިކުރެވޭ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ވަކި މުއްދަތެއްގެ ނޯޓިސް ދިނުމަށްފަހު ވަޒީފާ ދޫކޮށްލުމުގެ ހައްގު މުވައްޒަފަށް ދީފައިވާ ނަމަ އެ ގޮތުގެމަތިން ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުގެ ހައްގު މުވައްޒަފަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން މި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ އެއްބަސްވުމަށް ބަލާއިރު، މުވައްޒަފު އަމިއްލައަށް ބޭނުންވެގެން ވަޒީފާއިން ވަކިވާން ބޭނުންވެއްޖެ ނަމަ 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް ދީފައި ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުގެ ހައްގު ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ސޮއިކުރެވިފައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ 23 ވަނަ މާއްދާއިން މުވައްޒަފަށް ދީފައި އޮތުމުން، 3 މަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އައު މުވައްޒަފަކު ހޯދުމަށް ނުވަތަ ހުސްވާ ވަޒީފާ ފުރާނެ ގޮތުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައި ތައްޔާރުވުމަށް ފުރުސަތު ހޯދުމަށް ކަނޑައަޅައި އެއްބަސްވެފައިވާ މުއްދަތެއްކަން އެނގެއެވެ. މުވައްޒަފު އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތަށް 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިވެއްޖެ ނަމަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ގެއްލޭނީ މި ބަޔާންކުރި ފުރުސަތުކަން އެނގެއެވެ. މި ހާލަތާއި އަޅައިކިޔޭނެ ހާލަތަކީ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ވަޒީފާއާބެހޭ ގާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ނޯޓިސް މުވައްޒަފުންނަށް ދީފައި ނުވަތަ ވަޒީފާއާބެހޭ ގާނޫނުގެ 25 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެ ނޯޓިސްގެ ބަދަލުގައި ފައިސާ ދީފައި މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް އެ ގާނޫނުން ލިބިދީފައިވާ ހާލަތެވެ. ނޯޓިސްގެ މުއްދަތުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތަށް އެ މުއްދަތަށް ވާ މުސާރައަށް ފައިސާ ދިނުމުން ފުދޭނެ ކަމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ގާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާތީ، މި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ހާލަތުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ނޯޓިސް ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި އެ ނޯޓިސްގެ އަދަދަށްވާ ފައިސާ ދެއްކުމަށްފަހު ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުން ނުކުތުމުގެ ހައްގު މުވައްޒަފަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި މި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް ދީފައި ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުގެ ހައްގު ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުން މުވައްޒަފަށް ދީފައި އޮތުމުން، އެ ތިން މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސް ނުދީ މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިވެއްޖެނަމަ، އެހާލަތުގައި ވަޒީފާދޭފަރާތަށް ލިބޭނޭ ގެއްލުމުގެ މިންވަރުކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެއްބަސްވުމުގައި އަންދާޒާ ކޮށްފައިވާ މިންވަރަކީ އެ ތިންމަސްދުވަހުގެ މުސާރައާ އެއްވަރުގެ އަދަދެއްކަން އެނގެއެވެ.

21މި މައްސަލައިގެ އެއްވެސް މަރުހަލާއެއްގައި، މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކުރެވިފައިވާކަމަށް ސާބިތުކޮށްދީފައި ނުވާތީ، އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައިވެސް އެފަދައިން ބުނެފައިނުވެއެވެ. މުވައްޒަފު 3 މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސް ދީފައި ނުވާތީ އަދި ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން ލިބޭނޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރަން މުވައްޒަފު މަސައްކަތްކޮށްފައިވާކަން އެނގެން ނެތްކަމުން، އެސަބަބަށްޓަކައި މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދޭންޖެހޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމަކީ އަދުލުވެރި ގޮތްކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެއެވެ.

22މަތީގައި ބުނެވުނު ސަބަބުތައް އެހެން ހުރުމުން، ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނަންބަރު 46/VTR/2017 ނިންމުމުގައި، އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުގެ ކުރިން މުވައްޒަފު ދޭންޖެހޭ 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް ދީފައި ނުވާތީ އެއީ އެއްބަސްވުމާ މުވައްޒަފު ޚިލާފުވުން ކަމަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމަކީ ގާނޫނާ އެއްގޮތަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެއެވެ.

ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިންގެ ރައުޔުމި މައްސަލައިގައި ފަނޑިޔާރު ޙުސްނުއްސުޢޫދުގެ ރައުޔަށް އަހުރެން ތާއީދުކުރަމެވެ.

ފަނޑިޔާރު ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމްގެ ރައުޔުމި މައްސަލައިގައި ފަނޑިޔާރު ޙުސްނުއްސުޢޫދުގެ ރައުޔަށް އަހުރެން ތާއީދުކުރަމެވެ.

ޙުކުމް

ދެންފަހެ، އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ސަބަބުތައް އެހެން ހުރުމުން:

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/HC-A/355ގަޒިއްޔާގެ ހުކުމުގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނަންބަރު 33/VTR/2017 ނިންމުމުގެ ދަށުން މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާގެ އަދަދު ބަދަލުކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް ކޮށްފައިވާ ހުކުމް މި މައްސަލަ ބެލި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ އިއްތިފާގުން ބާތިލުކުރަމެވެ.

ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނަންބަރު 33/VTR/2017 ނިންމުމުގައި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުގެ ކުރިން ދޭންޖެހޭ 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް ނުދީ މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވި ވަކިވުމަކީ، މުވައްޒަފާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތާ ދެމެދުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމަކީ ގާނޫނާ އެއްގޮތަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއް ކަނޑައަޅައި މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުގެ ކުރިން ދޭންޖެހޭ 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް ނުދީ ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެފައިވާތީ، މުވައްޒަފަށް ލިބެމުންދިޔަ މަހު މުސާރަ ކަމުގައިވާ 10,330.90 (ދިހަ ހާސް ތިން ސަތޭކަ ތިރީސް ރުފިޔާ) ގެ ނިސްބަތުން 3 މަސް ދުވަހުގެ މުސާރައަށްވާ ފައިސާ، ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދޭންޖެހޭ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އަދި މި ބުނެވުނު 3 މަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތުގެ މުސާރައަށްވާ ފައިސާގެ ތެރެއިން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފަށް ނުދީ ހިފަހައްޓާފައިވާ 3,730.50 (ތިންހާސް ހަތް ސަތޭކަ ތިރީސް ރުފިޔާ ފަންސާސް ލާރި) އުނިކުރުމުން ޖެހޭ 27,262.20 (ހަތާވީސްހާސް ދުއިސައްތަ ފަސްދޮޅަސް ދެ ރުފިޔާ ވިހި ލާރި) މިއަދުން ފެށިގެން 3 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދައްކައި ޚަލާސްކުރުމަށް މި މައްސަލަ ބެލި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ އިއްތިފާގުން ކަނޑައަޅައި ހުކުމްކުރީމެވެ.

މި ޤަޟިއްޔާ ބަލައި ޙުކުމް ކުރީ:

ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިންޙުސްނުއްސުޢޫދުމުޙައްމަދު އިބްރާހީމް(ރިޔާސަތު)