ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
ކުރު ސައިޓޭޝަން
2019/HC-A/515
ދިވެހި
ޖޭމްސް ބެރީ މޫރ ވ. ޢަލީ ޞަބްރީ، 2019/HC-A/515
English
Jeyms Beree Moor v. Ali Sabree 2019/HC-A/515 (2019/HC-A/515, High Court of the Maldives, 19 January 2025)
ޖޭމްސް ބެރީ މޫރ ވ. ޢަލީ ޞަބްރީ
މައިގަނޑު ސުވާލު
އުޅަނދުތައް ތަރައްޤީކުރުމަށް ދިން ފައިސާ އަނބުރާ ހޯދުމުގެ ދަޢުވާގައި، ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތާއި ފައިސާ ދިންކަމާއި ހެކިތަކަށް ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްނުކޮށް، އަދި ހެކިން ޙާޟިރުނުކޮށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާކަމަށް ބުނާ ނުކުތާތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑު ފުރިހަމަވާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތެއްގެ ދަށުން ދީފައިވާ ފައިސާއަކީ ހަދިޔާއެއްކަން ސާބިތުނުވާހިނދު މުޤާބިލެއް ލިބެންޖެހޭ ފައިސާއެކެވެ؛ ނަމަވެސް އިންވެސްޓްކޮށް އެކުގައި ކުރާ ވިޔަފާރިއަކީ ފައިދާއާއި ގެއްލުން ހިމެނޭ މުޢާމަލާތެއްކަމުން، އަނބުރާ ދައްކާގޮތަށް ދޫކުރާ ލޯނުގެ މުޢާމަލާތާ ތަފާތެވެ؛ ފައިސާ އަނބުރާ ދޭނެ ގޮތަކަށް އެއްބަސްވެފައިވާކަން ސާބިތުނުވާނަމަ، ލިބިފައިވާ ފައިދާގެ އިތުރަށް ފައިސާ ލިބެންޖެހޭކަން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ސާބިތުކުރަންވާނެއެވެ. (ދަށުކޯޓުގެ މި ނިންމުމަށް ހައިކޯޓުން ބަދަލެއް ނުގެނެސް ޤާއިމުކުރި) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11-14)
- ހެކިންގެ ޒަރީޢާއިން ސާބިތުކުރަން ބޭނުންވާ ނުކުތާއަކީ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ޚިލާފު އުފެދިފައިވާ ނުކުތާއެއް ނޫންނަމަ، އެ ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރުމަކީ ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އުޞޫލަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ހެކިން ޙާޟިރުކުރަންޖެހޭ ސަބަބު އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެދޭންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15-16)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނީ ޙުކުމް ބިނާވެފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް، ނުވަތަ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ސަބަބު ހުރުމުން، ނުވަތަ ޙުކުމަށް އަސަރުކުރި އިޖުރާއީ ޢައިބެއް (އަޑުއެހުމުގެ ގޮތާ ޚިލާފުވުން، ފަނޑިޔާރަށް ހުރަސް އޮތުން، ސޮއި ނެތުން، ސަބަބުތައް ބަޔާންނުވުން) ހުރުމުންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17)
- ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނީ ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ނުވަތަ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ މިންވަރަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން 43 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑަށް ނުވާޞިލުވެވޭނެއެވެ؛ އުފެދޭ ޤާނޫނީ ބަހުސަކީ ކޮބައިކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓު 2019/SC-L/91). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18-19)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 38 އަދި 39 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓު 2019/SC-L/91 (މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމި ގޮތް)
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ޝަނީޒް ޢަބްދުﷲ، ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ސަލީމް
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- މުޙައްމަދު ޝަނީޒް ޢަބްދުﷲ · ތާއީދުކުރެއްވީ: ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ސަލީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް