ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަލީ އާދަމް

1މިއީ، ސިވިލ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާ ނިމިފައިވާ ގޮތް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނެ އެޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް އެދޭ ފޯވް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް )ރަޖިސްޓްރީ ނަންބަރ : C-608/2009( )މީގެފަހުން " ފޯވޭ މޯލްޑިވްސ" ކަމަށް ބުނެފައިވާ( ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖާ ގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ބެލި ފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. މިޤަޟިއްޔާގައި އާ ސްތިއުނާފ ރައްދުވާ ފަރާތަކީ މާލެ، ޢަލ އާދަމް )އައި.ޑީ.( އެވެ.

2ޢަ ލީ އާދަމަގެ ނަމެ ގައި ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވިފައިވާ […] އެވެ. ކިޔާ ގޯތީގެ ފުރަތަމި ބުރީގއަ ހަދާފައިވާ 06 ކޮޓަރީގެ އެޕްރޓްމަ ންޓ، 01 ސެޕްޓެންބަރު 2009 އިން ފެށިގެން 31 އޮގަސްޓް 2014 ނިޔަލަށް 05 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށްކުއްޔަށ ދިނުމާ ގުޅޭގޮތުންޢަ ލީ އާދަމްއާއި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސއ ދެމެދާ 26 އޮގަސްޓް 2009 ގައި އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރެވުނެވެ.

3މިއެއްބަސްވުމުގ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތުމީހުން ނިދުމަށ ބޭނުންކުރުން ފިޔަވައި،އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެ މަތީން އެތަނުގައި ގެސްޓްހައުސް ހިންގުމާއި، ޤާނޫނާއި ޤަވާއިދު ހުއްދަކުރާ ކަންކަން ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށް ލިބިދީފައިވެއެވެ.

4މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުނ 06 )ހައެއް( ކޮޓަރީގެ އެޕރޓްމެންޓުގަމަހު ކުއްޔަކީ -/000،20 ރ. ) ވިހި ހާސ ރުފިޔާ(އެވެ. ކޮންމެ މީލާދީ މަހެއްގެ 07 )ހަތެއް( ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ޢި މާރާތުގ ވެރިފަރާތަށް ކުލި ދައްކަންޖެހެއެވެ. މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ކުލި ނުދެއްކިއްޖެނަމަ އިތުރަށް ހިނގާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް -/100ރ. 26 އޮގަސްޓް 2009ގައި ސޮއި ކުރެވުނު "ކުއްޔަށް ހިފުމުގެ އެގްރީމެންޓު"ގެ 1ވަނަ މާއްދާ އެގްރީމެންޓުގެ 7ވަނަ މާއްދާ )އެއް ސަތޭކަ ރުފިޔާ(ގެޖޫރިމަނާއއް ދައްކަންޖެހެއެވެ. އަދި ކުލި ނުދައްކާތީ 01 މަސް )30 ދުވަސް( ވެއްޖެނަމަ އެއްވެސް ޝަރުޠަކާ ނުލައި ތަން ހުސްކޮށް ޢިމާރާތުގެވެރިފަރާތއާތަން ޙް ވާލުކުރުމަށ ކުއްޔަށް ހިފިފަރާތުން އެއްބަސްވެފައިވެއެވެ. ކަނޑައެޅިފައިވާކުލީގެ ތެރެއިން ޢިމާރާތުގެ މަރާމާތުތަކަށާ ޚރަދުވަ - /000،20ރ. އިން -/1000ރ. އުނިކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، ޢިމާރާތް މަރާމާތުކުރުމަށާޚް ރަދުވ ފައިސް ދައްކައި ޚަލާޞވަންދެން ކޮންމެ މަހެއްގެ ކުއްޔަކީ -/19,000ރ. )ނަވާރަހާސް ރުފިޔާ( ކަމަށް އެއްބަސްވުމުގެ 5ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާނކޮށްފައިވެއެވެ.

5މި އެއްބަސްވުމާއި މެދު ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ޚިލާފު އުފެދިގެން އެކިފަހަރުމަތިން ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކަށް ހުށަހެޅި ނިމިފައިވެއެވެ.މާއިސްތިއުނާފު ކުރެވި ޤަޟިއްޔގައް ޙ ކުމު ކުރުމާ ހަމައަށް އެ އެއްބަސްވުމާ ގުޅޭ މައްސަލަތައމާ އަންނަނިވިޤަޟިއްޔާތަކުން ބަލާފައިވކަނ އެނގެއެވެ.

6ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާގައި ހުށަހެޅުނު މައްސަލައަކީ، […] ފުރަތަމް ފްލޯގެ އުތުރު އެޕާރޓްމަންޓް ކުއްޔަށް ހިފުމަށް 26 އގަސްޓޮ 2009 ގައި ވެފައިވް އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށުގޭގެ ވެރިފަރާތްކަމަށްވ ޢަލީ އާދަމް ޢަމަލް ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށް ގެއްލުން ވަމުންދާ މައްސަލަތައި )ވަކްކް ރަންޓެއް ގެސްޓާހައުސ ހިންގެ އެޕާރޓްމަންޓަށް ލުދިނުމަށާއި، ފެށުނީއްސުރާ އެޕާރޓްމަންޓްގެ ހުޅަނގައުތުރު ކޮޓަރިއަށް ޢިމާރާތުގެ މަތީ ބައިގެ ފާޚާނާއަކުން ފައިބާ ނަޖިސް ފެނުގެ މައްސަލަ( ޙްއްލުކޮށްދިނުމަށާއި، އެކަންކަމުންވީ ގެއްލުމުގެ ޙައްޤު ބަދަލު ހޯދުމަށާއި، އެޕާރޓްމަންޓަށ ވަކި ކަރަންޓެއް ލައިދިނުނ އެއް ޢިމާރާތުގެ ވެރިފަރާތަށް، އެއްބަސްވުމުގެ 8 ވަނަ މާއްދާއިން ލާޒިމްކުރާ ކަމެއްކަމުގައިވާތީ، ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން އެޕާރޓްމަންޓަށ ވަކް ކަރަންޓް ލުމަށްހިނގާ ޚަރަދު އެމަހެއްގ ކުލީގެ ތެރެއިން ކެނޑުމަށް ޢަލީ އާދަމް އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ފޯވެ މޯލްޑިވްސގް އެއްބަސްވުމުގެ 3ވަނަ މާއްދާ. ފަރާތުން ކުރި ޚަރަދަކީ އޯގަސްޓް 2011 ގެ ކުލީގެ ތެރެއިން ދެއްކިފައިވާ ބައެއަކަމުގައި ވީހިނދު އެފައިސް ކަނޑއި،ކުލީގެ ތެރެއިން ބާކީ ފައިސާ ޢަލީ އާދަމާ އާއި ޙަވާލުކުރުމަށް ފުރުޞަތު ނުދީ، ކުލި ދެއްކުމަށް އެއްބަސްވުމުގ 3 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އެއްބަސްވުން ބާޠިލްވީކަމުގައި ޢަލީ އާދަމް ބުނިނަމަވެސް، އެއްބަސްވުމުގ 11 ވަނަމާއްދާއާއި އެއްގޮތަށް ޢިމާރާތުގެ ވެރިފަރާތުން ޢަމަލުކޮށްފައި ނުވާތީ އާއި އެކު އެއްބަސްވުނ ބާޠިލްވެއްޖެކަމަށް ޢަލީ އާދަމް ބުނާ ބ ނުން އެއީ ޞައްޙަނޫން ބުނުމެއްކަމުގައު ކަނޑައަޅައި ދިނުމަށާއި ދެފަރާތުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށްޢިމާރާތުގެ ވެރިފަރާތްކަމުގައިވާ ޢަލީ އާދަމްގެ މައްޗަށައަމުރުކޮށްދިނުމަށ އެދް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް އިން ހުށަހެޅި މައްސެލއެކެވ. މިމައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވަނީ 11 ސެޕްޓެންބަރު 2011 ގައެވެ. މިމައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓުން ނިން މާފައިވަނ 02 ޖުލައި 2014 ގައއެވެ.

7މި ޤަޟިއްޔާގައުސިވިލް ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމަށް ބަލާއިރު، ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ގ ފަރާތުނ 3 ސެޕްޓެން ބަރް 2011 ގައި ކުލި ދައްކަންއައިސްފައިވަނީ، އެ ތާރީޚާއި ހަމައަށް ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ދައްކާ ގޮތަކަށް ނޫންކަމަށާއި، ކުލި ނުދައްކައި ފާއިތުވެގެން ގޮސްފައިވާ 27 ދުވަހުގެ ޖޫރިމަނާއަށް ޖެހޭ -/2,700ރ. )ދެހާސް ހަތް ސަތޭކަ ރުފިޔާ( ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުނ 03 ސެޕުޓެން ބަރް 2011 ގައި ކުލި ދައްކަން އައިއިރު ގެނެސްފައި ނުވާކަމަށް ބުނެފައި ވީނަމަވެސް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގަފަރާތުނ ކުލި ދައްކަން ދިޔަ ގަޑީގައި ކުލީގެ ގޮތުގައި ގެންދިޔަ ފައިސާގެ މިންވަރާއިމެދު ކުއްޔަށް ދިން ޢަލީއާދަމް އެއްވެސ ސުވާލެއް ކޮށްފައް ނުވާކަން ކުލި ހިފައިގެންދިޔ ފަރާތުގަ ބަހުންނާއި، ހެކިންގެ ހެކިބަހުންނާއި، މި ޤަޟިއްޔާ އާއި އެކީ ހުށަހެޅުނު ވަގުތީ އަމުރާއި ގުޅިގެންފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުނ ދިން ޖަވާބުންނާއި، 7 ސެޕްޓެނބަރް 2011 ގައި ކުއްޔަށްދިން ފަރާތުން ކުއްޔަށްހިފި ފަރާތަށް ފޮނުވާފައިވާ ސިޓީއިން އެނގޭކަމށަ ޝަރީޢަތުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

8އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުންއެޕާރޓްމަންޓގ 2011އ ގަސްޓ މަހުގެ ކުލި ދައްކަންޖެހޭ ދުވަސްކަމުގައިވާ 7 އ ގަސްޓ 2011 ގެ އިތުރަށް 30 ދުވަސް ހަމަވެފައިވާކަ މަށް ބުނީ 15 ދުވަހުގެ ނޯޓހެއި 8 ސެޕްޓެ ނބަރ 2011 ގައި ޢަލީ އާދަމް ދީފައިވަނީ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއިން 7 ސެޕްޓު ނ ބަރް 2011 ގައި ސިވިލްކޯޓަށް މި ޤަޟިއްޔާ ހުށަހަޅައި، ސިވިލްކޯޓުންމައްސަލަ ބަލައިގަތް ފަހުން ކ މަށްވާތ، 8 ސެޕްޓެ ނބަރ 2011 ގ އ ޢަލީ އާދަމް، ފޯވޭ މޯލްޑިވްސ އަށް ފޮނުވާފައިވާ ނޯޓިސްއަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެކަމަށް ޝަރީޢަތުން ނުދެކޭކަމަށާއި، 7 ސެޕްޓު ނ ބަރް 2011 ގައަ އެގްރިމެންޓާއި މެދު ގޮތެއް ކަނޑީއަޅައިދިނުމަށް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއިން އެދިފައިވާތީ ކޯޓުން މި ދަޢުވާއަށްގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން ކުލި ދައްކަން ޖެހޭނެކަމަށް ޝަރީޢަތުން ނުދެކޭކަމަށ ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ.

9ޢަ ލީ އާދަމް އާއި ފޯވާ މޯލްޑިވްސްއް ދެމެދު […] ކިޔުނު ގޯތީގެ، ފުރަތަމަ ބުރީގައި ހެދިފައިވާ

6 )ހައެއް( ކޮޓަރީގެ އެޕާރޓްމަންޓް ކުއްޔަށް ހިފުމާއި ބެހޭގޮތުން 26 އޮގަސްޓް 2009 ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާއި ކުއްޔަށްދިން ޢަލ އާދަމްޚިލާފްވެފައިވާކަން ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުންތަކަށާއި، ދެފަރާތުގެ ބަހުން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވާކަމަށީ ކަނޑައަޅައި،ޢަލ އާދަމް އާއި ފޯވާމޯލްޑިވްސއް ދެމެދު […] ކިޔުނު ގޯތީގެ، ފުރަތަމަ ބުރީގައި ހެދިފައިވާ 6 )ހައެއް( ކޮޓަރީގެ އެޕާރޓްމަންޓް 01 ސެޕްޓެންބަރު 2009 އިން ފެށިގެން ކުއްޔަށް ހިފުމާއި ބެހޭގޮތުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުންބާޠިލވެއްޖެކަމަށުކަނޑައަޅާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑިއަޅައި، އެއްބަސްވުމުގެ އެންމެހއަ މާއްދާތަކަށް ޙުރުމަތްތެރިކޮށްހިތުމަށް ޢަލީ އާދަމަށް އަންގައި،ދެންނެވުނު އެއްބަސްވުމާއްކުއްޔަށްދިން ޢަލީ އާދަމް ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ކުއްޔަށްހިފި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލަކީ ކުއޔަށްދިނ ޢަލީ އާދަމްދޭންޖެހޭ ބަދަލެއްކަމަށާއި، އެބަދަލު ހޯދުމަށް ވަކި ޤަޟިއްޔާއަކުން މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުން އެބަދަލްނަގައިދވޭނެކަމަށެ ކަނޑައަޅައި ފައިވެއެވެ. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމާއި އަދި ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގައިވެސް އެއްބަސްވި މުގައި ސޮއިކުރި ތާރީޚުގެ ގޮތުގައި 1 ސެޕްޓެމްބަރ 2009 ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އެހަންނަމަވެސ އެއްބަސްވުމުގް ތާރެ ޚކ 26 އޮގަސްޓް 2009 އެވެ. 01 ސެޕްޓެންބަރު 2009 އަކީ އެއް ބަސްވުމަށ ޢަމަލުކުރަން ފެށުން ތާރީޚެވެ.

10ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 723/Cv-C/2012 ޤަޟިއްޔި އިން ބަލާފައިވާ މައްސަލައަކާ މ ދެފަރާތުގެ ދެމެދު 06 ކޮޓަރީގެ އެޕާރޓްމަންޓ 01 ސެޕްޓެންބަރު 2009 އިން ފެށިގެން ކުއްޔަށް ހިފުމާއި ބެހޭގޮތުންވެފައވާ އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއިން ކ ލ ދައްކަމުން ނުދާތީ ޢަލީ އާދަމީގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅ މައްސަލައެކެވެ. މިމައްސަލައިގައި ޢަލީއާދަމގެ ފަރާތުން އެދިފައިވަނު އެއްބަސްވުމާއި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއިން ޚިލާފުވެފައިވ ކަމަށާ ކަނޑައަޅައް ދިނުމަށާއި އެއްބަސްވުމާއި ޚިލފާ ވުމުގެ ސަބަބުން ޢަލީ އާދަމަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ޝަރީޢަތުން ނަގައިދިނުމަށެވެ.

11ޢަލީ އާދީ މ ގެ ފަރާތުން މިމައްސަލަ ހުށަހެޅިއިސްވެ ބަޔާންވެދިޔު ސވިލ ކޯޓުގް ނަންބަރ 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާ އެކޯޓުގައި ހިނގަމުން ދަނިކޮށް 23 އެޕްރީލް 2012 ގައެވެ. މިމައްސަލަ އެކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާ ގައި ޙުކުމކުރ ތާރީޚުކަމަށްވާ 02 ޖުލައި 2014 ގައެވެ.

12ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާއާއި މިޤަޟިއްޔާގެ ދަޢުވާގައި ދެފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ލިޔުންތަކާއި ބަޔާންތައް ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާގައި ހިމެނިގެން މިދަޢުވާއާއި މެދު ގޮތެއް ނިންމައި ދިނުމަށް ދެފަރާތުންވެސް ޝަރީޢަތުގައި އެދިފައިވާކަމަށް މި މައްސަލގައ ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވ .

13މި މައްސަލީ ގައާ އެކޯޓުން ނިންމައިފައިވި ނ […] ކިޔް ގޯތީގެ ފުރަތަމަ ބުރީގައި ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ، 6 ކޮޓަރީގެ އެޕރޓްމަންޓަ 01 ސެޕްޓެންބަރު 2009 އިން ފެށިގެން ކުއްޔަށް ދޫކުރުމއ ބެހޭ ގޮތުން، ފޯވޭ މޯލްޑިވްސއް ދެމެދުވެފައިވާ އެއްބަސްވުން ބާޠިލް ވެއްޖެކަމަށް ކަނޑައަޅްނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާގައި 02 ޖުލައި 2014 ގައި ކަނޑައަޅއފައިވާތީ،މިދަޢުވާގެ މައުޟޫޢާ މެދު ސިވިލްކޯޓުގެ ނަންބަރ 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާއިން ގޮތެއިކަނޑައެޅިފައިވާކަމަށ ކަނޑައަޅައި އެގޮތުގެ މަތީންނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/333 ޤަޟިއްޔާ އަދި 2014/HC-A/334 ޤަޟިއްޔާ:

14ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ 2014/HC-A/333 ޤަޟިއްޔާ އަދ 2014/HC-A/334 ޤަޟިއްޔ އިނާ ބަލާފައިވާ މައްސަލައަކްކުރިން ބަޔާންކުރެވުނު ސިވިލ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާ އަދި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 723/Cv-C/2012 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމުން ބަލާފައިވާ ދެ މައްސަލައެވެ. މި ދުމައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ އެކުއެކީގައެވެ.

15މި މައްސަލާ ގައި ނިންމާފައިވާ ގޮތަށް ބަލާއިރު، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާ އަދި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 723/Cv-C/2012 ޤަޟިއްޔާގައި ކޮށްފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލެއް ގެންނަންޖެހޭ ތަނެއްނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައިފައވެއެވެ.

16މިމައްސަލަތައ ހައިކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ 01 ނޮވެންބަރު 2016 ގައެވެ.

17ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2368/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިން ބަލާ ފައިވާ މައްސަލައަކީ، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔު އާއި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 723/Cv-C/2012 ޤަޟިއްޔާ ގައި ކޮށްފައިވާ ޙުކުމުގައިވާ ފަދައިން ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާ ޢަލީ އާދަމް ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށް ލިބިފައިވޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލަކީ ޢަލީ އާދަމުގެ ފަރާތުން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށް ދޭންޖެހޭ ބަދަލެއް ކަމަށާއި،އެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ވަކި ޤަޟިއްޔާއަކުން މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުން އ ބަދަލު ނަގައިދެވޭނޭކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ސިވިލް ކޯޓުން ކޮށްފް އިވާ ޙުކުމާ ގުޅިގެން ޢަލީ އާދަމަގެ ފަރާތުނ އ މައްސަލެ އިސްތްއނާފުކުރުމުނުދިވެހިރާއްޖޭގ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރ 2014/HC-A/334 ޤަޟިއްޔާއިން ސިވިލް ކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ބަދަލްގެންނަންޖެހޭ ތަނެއް ނެތްކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ޢަލީ އާދަމްގެ ކިބައިން -/1,215,320 ރ. )އެއްމިލިއަން ދެލައްކަ ފަނަރަހާސް ތިންސަތޭކަވިހި ރުފިޔާ( ހޯދުމަށް އެދޭ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި މައްސަލައެކެވެ.

18މިމައްސަލާ ގައި އ ކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ، ހޯދުމަށް އެދުނު ގެއްލުމުގެ މިންވަރަކީ ހަޤަޤަތުގައިވެސް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއށ އެމިންވަރަށް ވެފައާ ވާ ގެއްލުމެއްކަން ޝަރީޢަތަށި ސ ބިތުކޮށްދެވިފައިނުވާތީ ދަޢުވާގައި ހޯދުމަށް އެދުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ޝަރީޢަތް މެދުވެރިކޮށް ނަގައިދެވެން ނެތްކަމަށެވެ.

19އެގޮތަށް އެކަން ސާބިތުކުރުމަށް ދަޢުވާފޯމުގެ 3 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމާ ގުޅިގެން އެކަންކަން ޝަރީޢަތުގައި ޘާބިތުކޮށްދިން މުގެ ގޮތުނުފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުނީޝަފހ ހެކިންގެ ގޮތުގައި

02 )ދޭއް( ފަރާތެއް ހުށަހަޅާފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން 1 )އެކެއް( ފަރާތް ދިރިއުޅޭ އެޑްރެސް ނޭނގޭތީ، އެޑްރެސް ނޭނގޭ ފަރާތުގެ ހެކިބަސް ނެގުމާ ނުލައި މި މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ކުރިއަށް ގެންގޮސްދިނމަށ 16 އޮކްޓޫބަރު 2018 ގައި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވާކަމާއި، އަދި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި 02 )ދޭއް( ހެކިންގެ ތެރެއިން ޙާޟިރުކޮށް އެ ފަރާތެއްގެ ބަސް ނެގުނު ޝަފަހީ ހެކީގެ ބަހުންވެސް، ދަޢުވާކުރާފަރާތުން ހޯދުމަށް އެދުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ މިންވަރަކީ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ދަޢުވާކުރާފަރާތަށް، އެމިންވަރަށް ވެފައިވް ގެއްލުމެއްކަން އެނގެން ނ ތކަމަށ ޝަރީޢަތުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. މިޤަޟިއްޔާ އެކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ 24 ޑިސެންބަރު 2018 ގައެވެ.

20ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2368/Cv-C/2018 މި ޤަޟިއްޔައިސްތިއުނާފުކުރުމަށ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅި މައްސަލަ ބަލާފައިވަނީހެ އިކޯޓަގ ނަންބަރ 2019/HC-A/137 ޤަޟިއްޔާއިންނެވެ.

21މި 2019/HC-A/652 ޤަޟިއްޔާ އާއި 2019/HC-A/137 ޤަޟިއްޔާގެ އަޑުއެހުންތައް މިކޯޓުގައ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ އެކުއެކީގައެވެ. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގައި ހުށަހެޅުނު ދަޢުވާ:

22އިސްތިއުނފުކުރެވިފައާ މިވާ، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއކަ އިސްވެބުނެވުނ އެއްބަސްވުމާމެދު ދުފަރާތުގެ މެދުގް އ ޚިލާފު އުފެދިގެން ޢަލީ އާދަމްގެ ފަރާތުނ 01 އޮކްޓޫބަރު 2018 ގައި ހުށަހެޅުމުން ބަލާފައިވާ މައްސަލައެކެވެ. މ މައްސަލް ސިވިލ ކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ 31 އޮކްޓޫބަރު 2019 ގައެވެ.

23މިމައްސަލާގައ ޢަލީ އާދަމް ގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ދަޢުވާއަކީ،[…] ފްލޯގައި ހަދާފައިވާ 06 ކޮޓަރީގެ އެޕާރޓްމެންޓ ކުއްޔަށް ދިނުމަށްޓަކައި ޢަލީ އާދަމްއާއި، ފޯވޭ މޯލްޑިވްސއް ދެމެދު 26 އޮގަސްޓް 2009 ގައް ސޮއިކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ގަފަރާތުނޭ ދ އްކަންޖެހ ކުލީގެ ތެރެއިން 2011 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހުން ފެށިގެން 2014 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހާއި ހަމައަށް ދައްކަންޖެހޭ ކުލި ދައްކާފައި ނުވާތީ އ ކުލި ހޯދުމަށާއި، މި ބުނެވުނު މަސްތަކުގެ ކުލި ނުދައްކައި ފާއިތުވެފައިވާ ދުވަސްތަކަށް އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އަރާފައިވާ ޖޫރިމަނާ ފައިސާއާއި އެކުޖުމްލ 7,705,220/-ރ. )ހަތްމިލިޔަން ހަތްލައްކަ ފަސްހާސް ދުއިސައްތަ ވިހިރުފިޔް( އާއެ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސަގ ފަރާތުން އެޕރޓްމަންޓަށް ދީފައިވާ ގެއްލުންތަކުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި 268,540/-ރ. )ދެލައްކަ ފަސްދޮޅަސް އަށހާސް ފަސްސަތޭކަ ސާޅީސް ރުފިޔާ( އާއި އެކި ޖުމްލަ 7,973,740/-ރ. )ހަތްމިލިޔަން ނުވަލައްކަ ހަތްދިހަ ތިންހާސް ހަތްސަތޭކަ ސާޅީސް ރުފިޔާ( ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހެޅި ދަޢުވާއެކެވެ.

24މި ޤަޟިއްޔ ގައީޙުކުމް ކށްފައިވަނ؛ " ދެންފަހެ، އިސްވެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކަށާއި ހުށަހެޅިފައިވާ ބަޔާންތަކާއި ލިޔުންތަކުގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަލާއިރު […] ޢަލީ އާދަމްއާއި، ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި ދެމެދު 26 އޯގަސްޓް 2009 ގައި ސޮއިކުރެވުނު އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން […] އެޑަމްސް އެވެކިޔުނު ގޭގެ ފަސްޓް ފްލޯގައި ހުރި 06 ކޮޓަރީގެ އެޕާރޓްމެންޓް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުގެ ފަރާތުން ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާކަމާއި، ބަޔާނވެދިޔް ޢމާރާތި ކުއްޔަށް ހިފައިގެން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުގެ ފަރާތުން އެތަން ބޭނުންކުރަމުން ދަނިކޮށް ދެފަރާތުގެ ދެމެދު މައްސަލަތަކެއް ޖެހިފައިވާކަން ދެފަރާތުގެ ބަހުންނާއި ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުނަތަކުން އެނގެނާ އޮތްކަމުގައިވިއާސް އެޢިމާރާތުގައ ހުރި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުގެ ފަރާތުން ބަހައްޓާފައިވާ ތަކެތި ނެރެ ޢިމާރާތުގެ ތަޅުދަނޑި ޢިމާރާތުގެ ވެރިފަރާތާއި ޙަވާލުކޮށްފައިވަނ 22 އޯގަސްޓް 2014 ގައި ކަމަށް ދަޢުވާކުރޭ ފަރާތުން ބުނާ ބުނުން ނަފީކޮށް އެނޫން އެހެން ތާރީޚެއްގައި ތަޅުދަނޑި ޙަވާލުކުރިކަން ދަޢުވާލިބޭ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުގެ ފަރާތުން ޝަރީޢަތަށް ޘާބިތުކޮށްދެވިފައި ނުވާތީ 22 އޯގަސްޓް 2014 ވަނަދުވަހުގެ ނިޔަލަށް އެ ޢިމާރާތަށް ކުލި ދެއްކުމަކީ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުގެ ޒިންމާއެއްކަމަށް ވީހިނދު 01 އޯގަސްޓް 2011 އިން ފެށިގެން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުގެ ފަރާތުން ޢަލީ އާދަމްއަށް ކުލީގ ގޮތުގައެ އެއްވެސް ފައިސާއެ އ ދީފައިވާކަން ޘާބިތުނުވާތީ، 01 އޯގަސްޓް 2011 އިން 22 އޯގަސްޓް 2014 އަށް ވޭތުވެފައިވާ 36 މަހާއި 21 ދުވަހުގެ ކުއްޔަށްވާ 727,000/- ރ. )ހަތްލައްކަ ހަތާވީސް ހާސްރުފިޔާ( އަކް ދަޢުވާލިބޭ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުގެ ފަރާތުން […] ޢަލީ އާދަމްއަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި މިފައިސާ ޢަލީ އާދަމްއަށް ލިބިދިނުމުގެ ގޮތުނ 31 އޮކްޓބަރޯ 2019 މިދުވަހުނ ފެށިގނެ މަދުވެގެން އެމަހަކަށް ޖެހޭވަރު އެމަހަކު ސިވިލް ކޯޓަށް ފައިސާ ދައްކަމުންގޮސް މީލާދީ 10 )ދިހައެއް( މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި 727,000/-ރ. )ހަތްލައްކަ ހަތާވީސް ހާސްރުފިޔާ( ދައްކާ ޚަލާޞްކުރުމަށް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް އަންގައި، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުނ މިދަޢުވާގައި ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ހޯދުމަށް އެދިފައިވާ ފައިސައާއި، ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި ހޯދުމަށް އެދިފައިވާ ފައިސާއަކީ ދަޢުވާލިބޭ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުގެ ފަރާތުން […] ޢަލީ ޢާދަމްއަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއްކަން ޝަރީޢަތށަ ޘާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޙުކުމްކޮށްފީމެވެ." މިފަދައިންނެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ނުކުތތާއަ :

25ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާނިމިފައިވ ގޮތާ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނެ އެޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށ އެދި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން އަންނަނިވި 02 )ދެއެއް ( ނުކުތާ ހުށަހަޅައފައިވެއެވެ؛

25.1. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ވާޞިލް ވެފައިވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42ވަން މާއްދާގަ )ށ( ގައި ވާ ގޮތުގެ މަތީން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގާ އެންމެހާ ޝަރީޢަތްތައް ހިންގަންވާނީ ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު ކަމަށް ބަޔާންކޮށޭފައި އޮންނަ އޮތުމާއި ޚިލާފަށްކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ކ މަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2010/13 )ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެޤާނޫނު(ގ 5ވަނަ މާއްދާގަ )ށ( ގ( )1 ގައި ވާގޮތުގެ މަތީން، ފަނޑިޔާރނ މައްސަލަ ބެލުމުގައި މައްސަލާ ގައް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެއްކާއި ޤަރީނާގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތް ކުރަންވާނޭކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނައިރު، އިސްތިއުނާފުކުރާ މައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓުގައި ހިނގިއިރު އެކޯޓުގެ ޝަރީއަތުގެ މަޖިލީހުގައި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ބައެއް ވެ ހަކަތަކާއާ އަދި މައްސަލާގައި ޙަވާލާދީފައިވާ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވި ގޮތުގެމަތީން، އެމާއްދާގެ މަފްހމަށޫ ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނެތްކަމަށްބުނެ ހުށަހެޅ ނުކުތާއެވެ.

25.2. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 4001/Cv-C/2018 ޤުޟިއި ޔާގް ޙުކުމަށް ވާޞިލު ވުމުގައ ޤާނޫނު ނަންބަރ 2010/13 )ދިވެހިރާއްޖޭގ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު( ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ)ށ( ގައިވާ ގތުގެމަތީން ޢަމަލުކޮށްފައާ ނެތުމާއި، ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ސވިލ ކޯޓަށް ހުށަހެޅް އެންމެހި ވާހަކަ ތަކާއި ލިޔުންތަކާއި، ޤަރީނާތައް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަށް ބަލައިގަނެފައި ނެތްކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.

26މި ނުކުތާތަކުގެ ތަފްސީލުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ ތަނުގެ ތަޅުދަނޑި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގު ބެލުމުގެ ދަށުގައި އޮތްނަމަވެސް ތަނުގެ ކޮންޓްރޯލް އޮތެ ޢަލީ އާދަމްގ އަތުގައި ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ދގަނޑު ގޭޓެއް ލައެ،އެތަން ތަޅުލާފައި ހުރިއިރު އ ދޮރުގައި ލާފައިވާ ތަޅުގެ ތަޅުދަނޑިއެއް ދީފައި ނުވާކަމަށާއީ ތަން ކުއްޔަށްހިފި އެންމެ އަސާސީ ބޭނުން ތަނުން ހިފިޔަނުދ ޢަލީ އާދަމްގެ ފަރާތުން ތަންޙިޞާރުކޮށްފއި ހުރުމުނަ، ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރުނީޗަރު ފެންލީކުވާ ތަނެއްގައހުރ ފަންގަސްޖަހައި، ފީވ، ފަނާކުރުވައި، ކުނިޏަށް ހަދާފައިވާކަން މައްސަލާގައް ކަންހިނގާފައިވާ ގޮތާއި ދެފަރާތުގެ ބަޔާންތަކާއި ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދެފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ބެލުމުން އެނގެން އޮންނަކަމަށެވެ. އެހެންކަމުންޢަލީ އާދަމްގެ ފަރާތުން އުފަންކުޅަ، މައްސަލަތަކާއި އ ފަރާތުން ކުޅަ ޢަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން ނިކުތް ނަތީޖާގެ ސަބަބުން، ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއިން […] ކުއްޔަށް ހިފިތަނ ބޭނުން ނުކުރެވި ދިއުމުންފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއިން އެތަނުގަކުލި ދެއްކުމަކީ އެފަރާތް ށީވާ ގެއްލުމެއް ކަމަށާއި، އެހެންކަމުން އެކަމުގެ ޤާނޫންޒިންމާ ޢަލީ އާދަމް ނަގަން ޖެހޭނޭކަން އެއްބަސްވުމުގެ 17ވަނަ މާއްދާއިންނާއި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23ވަނަ މާއްދާގަ )ހ(އަށް ބެލުމުން އެނގެން އޮންން ކަމަށާއި އެކންކމަށް މިމައްސަލަ ނިންމުމުގައި ރިޢާޔަތްކޮށްފައިނުވާކަމަށެވެ.

27ޢަލީ އ ދަމާގެ ފަރާތުން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށް ކުއްޔަށްދީފައިވާ ތަނުގެ ކުލި ބޭނުނނޫން ކަމަށްބުނެ ކުލީގައި ހިފާފައިނުވާކަން ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤްޟިއްޔާއަ ށ ހެކިވެރީން ދީފައިވާ ހެކިބަހުންވެސް ސާބިތުވާއިރު، ޢަލީ އާދަމި ގ ފަރާތުންކުރ ނ ބޭނުންނޫން ކަމަށް ބުނި ކުލި އޭގެ މަސްތަކެއްފަހުން، ހޯދުމަށް ދަޢުވާ ކުރިކަމުގައިވިއަސް އެއީ ޢަލީ އާދަމުގެފަރާތުން ބޭނުންނުވާ އަދި ނުހިފާނޭ ކުއްޔެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްކަން އެނގޭނެ އޮތަތީ، ފޯވޭ މޯލްޑިވްސ ގ ފަރާތުނު އެފައިސާ އަލުން ދޭންޖެހޭނޭ އެއްވެސް ޙާލަތެއް އަލުން ވުޖޫދު ނުވާއިރު ކުލި ނަގައިދިނުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ އެފައިސާ އަކީ ޢަލީ އާދަމަށޭ ދޭން ޖެހޭނޭ ފައިސާއެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅަން ޖެހްއެއްވެސް އަސާސެއް ނެތްއިރު އެކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ކަމަށެވެ.

28އަދި އިސްތިއުނާފި މާ ކުރެވު މައްސަލުގައި ޙުކުމަށް ވާސިލިވެފައިވަނީ ބައެއް މުހންމި ވާހަކަތަކާއ ލިޔުންތއްވެސް ހުށހެޅުމަށަ ފުރުސަތު ނުދީކަމަށެވެ. އެގޮތުން ދަށުކޯޓުގެ އެންމެފަހު ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައް ޢަލީ އާދަމަށެ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ގ ފަރާތުނ 20 ޖުލައި 2014 ގައި ފޮނުވި ސިޓީގެ ވާހަކަ ބަޔާންކޮށްފައވާއިރ، އެކަމަށް އިސްތު އ ނާފު ރައްދުވާ ޢަލީ އާދަމުގެ ފަރާތުން އިންކާރުކޮށްފައި ނުވް ކަމަށއާ ނަމަވެސެ އ ސިޓީ ޝަރީއަތުގެ މަޖިލީހުގައިހުށަހެޅުމުން އެ ސިޓީ ބަލައިގަނަފައެ ނުވާކަމަށެވެ.

29މި ބަޔާންކުރެވުނު ނުކުތާތައް ފާހަގަކޮށް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގައި ކޮށްފައިވާ ޙުކުމުގައި ކުލީގެ ފައިސާ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފައިސާއަކީ ފޯވޭ މޯލު ޑިވްސްގެ ފަރާތުން ޢަލީ އާދަމަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅުމާއިއެކ އެޤަޟިއްޔާގައި ކޮށްފައިވާ ޙުކުމް ބާޠިލް ކޮށްދިނުމަށެވެ.

30އަދި މިޤަޟިއްޔާއާއި ހަ އިކޯޓ ނަންބަރު 2019/HC-A/137 ޤަޟިއްޔާ ގޭ އަޑުއެހުންތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ އެކުއެކީގައި ކަމަށްވުމުން، މައްސަލަ ނިންމުމުގައި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށް ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ، އެއްބަސްވުމުގެ 17ވާނަ މާއްދާގަ ދަށުން އަލީ އާދަމް ނަގަންޖެހޭނެ ކަމަށާއި އަދި ކޮންޓްރެކްޓާއި ބެހޭ ޤނޫނޫގ 23 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފެ ވުމުގ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ ޢަލީ އާދަމް ނަގަންޖެހޭ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ކުލި ދައްކަން ޖެހޭނަމަ، އެވާނީ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް އަށް ލިބޭ ގެއްލުމެއް ކަމަށާއި، ދެ މައްސަލަ އެއްމަސަލައެއްގެ ގޮތުގައިކުރިއަށް ގެންދާނަމަ އެއްފަރާތުން އަނެއްފަރާތަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާ އަޅްއ ކެނޑުމަށް އެދިފައިވެއެވެ.

31ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް އެދި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކުރި އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކާއި އޭގެ ތަފުސީލުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކުގެ ޖަވާބުގައި އިސްތިއުނާފ ރައްދުވު ޢަލީ އާދަމްގެ ފަރާތުން މައިގަނޑު ގޮތެއް ގައި ބުނެފައިވަނީ،ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޓުތަކުގ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދު ގައާ ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިސްތިއުނާފު ކުރެވޭނެ ޙާލަތްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރުއިސްތައްނާފށ ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައި ޤާނޫނާ ޚްލާފަށ ދަށުކޯޓުން ނިންމާފައިވާނަމި އެނުކުތާއެއ ފާހަގަކުރަން ޖެހޭއިރު، މި މައްސަލައް ގައި އެފަދަ ނުކުތާއެއް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުނ ފާހަގަކޮށްފައިނުވާ ކަމަށެވެ.

32އަދި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގައި ޢަލީ އާދަމަށް ލިބެންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވް ކުއްޔަކީ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށް ލިބެންޖެހޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުން އަޅައި ކަނޑަންޖެހ ޢަދަދެއްކަމަށް ފާހަގަކޮށްފައިވާއިރު، ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ލިބެންޖެހޭ ކަމަށް މިހާތަނަށް އެއްވެސް ޤަޟިއްޔާއެއްގައި ކަނޑައަޅާފައނުވާކަމަށާއި އެހެންކަމުން މިއް،އެއްވެސ އަސާސެއް ނެތް ވާހަކައެއް ކަމަށެވެ.

33އަދި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ކުލި ދިނުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމުން ޢަލީ އާދަމްކުލި ބަލް އަގަތުމަށ އިންކާރުކޮށްފައިވާ ކަމަށް ފާހަގަކޮށްފައިވއިރު، ކުލި ޙަވާލުވެފައި ނުވަނީ ކުލި ހަމައަށް ގެނެސްފައިނުވާތީއާއ ޖޫރިމަނާ ފައިސާވެސް މި ކުލީގެ ތެރޭގައި ހިމަނާފައިނުވާތީއާއ އަދި ޕޭމަންޓް ސްލިޕް ވެސް "ބެކް ޑޭޓާ" ކޮށްފައިވުމުން ކަމަށެވެ. އަދި ކުލަ ބޭނުން ނުވާކަމަށް ޢަލީ އާދަމ ބުނެފައިވް ކަމަށާ ފާހަގުކށްފައިވާއިރ، ސިވިލްކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާ ގައި ކުލީގެ އެއްބަސްވުން ދަމަހައްޓާފައިވަނީ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއިން ކަމަށާއި އަދ އިމައްސަލިއަ ގައި ކުލީގެ އެއްބަސްވުން ދަމަހައްޓާފައް ވާއިރު، ކުލި ބޭނުން ނުވާކަމަށާ ބުންޏޭ ބުނެ މިހާރު ކުލި ދެއްކުމުން އެއްކިބާވުމަށް ފުރުޞަތު ލިބިގެންވާކަމަށް ނުދެކޭކަމަށެވެ.

34އަދި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއިން ކުއްޔަށް ހިފް މަޤުސަދާއެ ބޭނުނަ ނުހިފޭކަމަށާއި ތަނުގެ ގޭޓެއް ލާފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން އެތަން ބޭނުން ނުކުރެވޭކަމަށް ބުނެފައިވާއިރު، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމް ށ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއނ ހުށަހެޅި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2368/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާ ގައު އޭރު ތަން ބޭނުން ނުކުރެވޭ ވާހަކަ ބަޔާނކޮށްފައް ނުވާކަމަށާއި އަދި އެތަން ބޭނުން ނުކުރެވުމި ނ ލިބް ގެއްލުމެއްގެ ވާހަކައެއްވެސް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަމަށެވެ. އަދި ޢަލީ އާދަމު އެތަނުގައި ދަގަނެ ޑީ ގޭޓެއް ލާފައ ހުރި ނަމަވެސް އެތަނަށް ވަދެ ނުކުމެ ހެދޭކަން ޢަލީ އާދަމް ހުށަހެޅި ހެކިންގެ ހެކިބަހުން ސާބިތުވާކަމަށެވެ.

35ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެފަރާތުނ އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅް ފޯމު އާ އެކި ހުށަހެޅް ޑޮކިއުމަންޓް 1 އަދި 2 ގައި ވާ ލިޔުމަކީ މައްސަލަ ދަށުކޯޓުގައި ކުރިއަށް ދިޔައިރު ހުށަހަޅާފައިވާ ލިޔުންތަކެއް ނޫންކަމަށްވާތީ އެ ލިޔުންތަކަކީ އިސްތިއުނާފު މަރުޙަލާގައި އަލަށް ހުށަހަޅާ ލިޔުންތަ ކީކ ށްވާތ މި ލިޔުންތައް ބަލައިގަތުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ ރޫޙާ ޚިލާފުކަމެއްކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތުން އެދުނުގޮތް:

36އިސްތިއުނފު ރައްދުވާ ޢަލީ އާދަމުގެ ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ، އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައި މިވާ، ސިވިލް ކޯޓުގ ނަންބަރ 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާ ގެ ޙުކުމަށް ތާއީދުކޮށް މައްސަލަ ނިންމައިދިނުމަށެވެ. ފާހަގަކުރާ ކަންކަން:

37ޕްރިސިޑެންސް 1ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2368/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފު ކުރުމުން ބަލާފައިވާ މިކޯޓުގެ ނަންބަރ 2019/HC-A/137 ޤަޟިއްޔާއާއި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައިވާ މި 2019/HC-A/652 ޤަޟިއްޔާ އެކުއެކީގައި ކުރިއަށް ގެންގޮސްދިނުމަށި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ޢަލީ އާދަމްގެ ފަރާތުން އެދިފައިވާތީ މ ދެމައްސަލައިގެ އަޑުއެހުންތައް ކުރިއަށް ގެންދެވިފައިވަނީ އެކުއެކް ގައިކަމަށް ވީނަމަވެސް މި ދެ ޤަޟިއްޔާއަކީ ދަށުކޯޓުގައިވެސް ވަކާ ވަކި ޤަޟިއްޔާތަކެއްގ ގޮތުގައެ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވާ ޤަޟިއްޔާތަކެއް ކަމަށްވެފައި މި ދެޤަޟިއްޔގައާ ބަލާފައިވާ މައުޟޫޢު އަކީ އެއް މައުޟޫއަކަށް ނުވާތީ މި މައްސަލަތައް ނިންމުމުގައި ވަކިވަކި ޤަޟިއްޔާގެ ގޮތުގައި ނިންމުމަށް މައްސަލަ ބެލި ބެންޗުން ނިންމާފައިވެއެވެ.

38އިސްތިއުނާފު ކުރެވޭ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔި އަކާ ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި 26 އޮގަސްޓް 2009 ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުއްޔަށް ދީފައިވާ ތަނަށް ކުލި ދައްކާފައި ނުވާތީޢަލީ އާދަމުގެ ފަރާތުނެހުށަހެޅުމުން ބަލައިފައިވާ މައްސަލައް ކެވެ.ދަޢުވާގައި ޢަލީ އާދަމުގެ ފަރާތުނ އެދުނު މައިގަނޑު ތިން ކަމަކަށެވެ. އެއީ؛ )ހ(. 2011 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހުން ފެށިގެން 2014 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހާއި ހަމައަށް ދައްކަންޖެހޭ ކުލި ހޯދުމަށް؛ )ށ(. މިބުނެވުނު މަސްތަކުގެ ކުލި ނުދައްކައި ފާއިތުވެފައިވާ ދުވަސްތަކަށް އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އަރާފައިވާ ޖޫރިމަނާ ހޯދުމަށް؛ )ނ(. ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ގެ ފަރާތުން އެޕަރޓްމަންޓަށް ދީފައިވާ ގެއްލުންތަކުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށެވެ. މި ދެ ޤަޟިއްޔާގެ އަޑުއެހުންތައް އެކުއެކީގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ކަމުގައިވީނަމަވެސްމިދެ ޤަޟިއްޔާގައި ބެލިފައިވާ މައްސަލައަކީ އެއްމައުޟެ ޢީއްގ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ މައްސަލަތަކަށް ނުވާތީ މި މައްސަލަތައް ނިންމާނީ ވަކި ވަކި ޤަޟިއްޔާގެ ގޮތުގައި ކަމަށ 05 މެއި 2021 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވުނު ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި މައްސަލައިގެ ބެންޗުން ނިންމިއެވެ.

39ސިވިލ ކޯޓުގް ނިންމުމުގައި އގަސްޓޮ 2011 އިން 22 އ ގަސްޓ 2014 އަށް ވޭތުވެފައިވާ 36 މަހާއި 21 ދުވަހުގެ ކުއްޔަށްވާ 727,000/-ރ. )ހަތްލައްކަ ހަތާވީސް ހާސްރުފިޔާ( ކުލީގް ގޮތުގައިނަގައިދިނުމަށ ކަނޑައަޅައިފައިވާއިރ، އެ ދަޢުވާގައި ޢަލީ އާދަމުގެ ފަރާތުން އެދުނުޖޫރިމަނާ ގ ފައިސި އާއާ އަދ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދޭން ޖެހޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅެއްފައިވެއެވެ. އެކަންކަން ޢަލީ އާދަމުގެ ފަރާތުނ އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިނުވެއެވެ.

40ޢަލީ އާދަމްގެ ފަރާތުން އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުނިފޯވޭ މޯލްޑިވްސ އަށް ލޭ ބުނު ގެއްލުގެ ބަދަލު ހޯދުމާގުޅ މަޢުޟޫޢުގެ މައްޗަށ މިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/HC-A/137 ޤަޟިއްޔާ ގައި ބަލަމުން ދިއުމާއެކ ފޯވޭމޯލްޑިވްސއަށް ލިބިފައިވާކަމަށާބުނާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ގުޅި ގޮތުން މިޤަޟިއްޔާގައ ފާހަގަކުރިކަންކަމުގެ މައްޗަށ އެމައުޟޫގައި މި ޤަޟިއްޔާގައި ގޮތެއް ކަނޑަޅަންޖެހޭ ކަމަށް ނުފެނެއެވެ.

41ޕްރިސިޑެންސް 2ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފީ ފުރަތަމަ ނުކުތާގައި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 4001/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ވާޞިލް ވެފައިވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ(އާ ޚިލާފަށްކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2010/13 )ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު( ގެ 5ވަނަ މާއްދާގަ )ށ( ގެ )1( ގައިވާގޮތުގެ މަތީން، ފަނޑިޔާރުން މައްސަލަ ބެލުމުގައި މައްސަލާގައި ހުށަހެޅިފައިވާ ހެއްކާއި ޤަރީނާގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތް ކުރަންވާންކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނައިރު، އިސްތިއުނާފުކުރާ މައަސަލަ ސިވިލް ކޯޓި ގައި ހިނގިއިރު އެ ކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ބައެއް ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިނުވާކަމި ށ ފާހަކަކޮށްފައިވާއިރު، ސިވިލް ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމުމުގައި ރިޢާޔަތް ނުކުރިކަމަކީ ކޮބައިކަން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާ އަދ އެނުކުތާގެ ތަފްސީލުގައިވެސެ ސާފުކޮށަފާހަގަކޮށްފައިނުވއެވެ. އަދި މައްސަލަ ނިންމުމުގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42ވަނަ މާއްދާގަ )ށ( އާ ޚިލާފަށްޢަ މަލުކޮށްފައިވާކަމަށް ފާހާގަކޮށްފައިވާއިރު، މި މާއްދާއާ ޙީ ވަލިދ ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާގައީ ވެސް ތަފްސީލެއް ބަޔާންކޮށްފައިނުވެއެވެ. އަދި މިފަދަ ނުކުތާތަކަކީ އިސްތިއުނާފ ނުކުތާތަކުގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވޭނެ ނުކުތާތަކެއް ނޫންކަމަށްވާއިރު،މިބުނެވުނު ކަންކަމުގެ މައްޗަށް މިޤަޟިއްޔާގައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް ނުދެކެމެވެ.

42އެހެންނަމަވެސް،ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ގެ ފަރާތުނ ހުށަހަޅާފައިވާ މި އިސްތިއުނާފު، މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބިނާކޮށްފައިވަނީ އެފަރާތުން ކުލި ދައްކަން ނުޖެހޭނެކަމަށް ބުން ބުނުމުގެ މައްޗަށްކަން ތަފްސީލުގައި އެފަރާތުންދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ބެލުމުން އެނގެން އޮތުމުނީ،ކުލި ނަގްއިދަ ފައިވާ ގޮތާއި ގުޅޭގޮތުނމި އިސްތިއުނާފުގައި ބަހުސިއެ އޮތްކަމަށް ބެލެވޭތީ އެކަމުގެ މައްޗަށް މޭޤަޟިއްޔާގައި ގޮތެއް ކަނޑއަޅަންޖެހަ ކަމަށް ފެނެއެވެ.

43އެހެންކަމުން، މިމައްސަލާ ގައި ހައިކޯޓުން ބަލަންޖެހޭ މައިގަނޑު ކަމަކީ،މިމައްސަލާގައި އިޝާރާތްކުރެވޭ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އ ގަސްޓ 2011 އިން 22 އ ގަސްޓ 2014 އަށް ކުލި ނަގައިދފައިވުމާއީ ގުޅޭގޮތުންފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގި ފަރެތުން ފާހަގަކުރި ކަންކަމުގޭ އަލީގައި އެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހަ ސަބަބެއް އޮތްތޯއެވެ.

44މައްސަލައިގައި ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުއްޔަށް ދޫކޮށްފައިވާ ތަނުގައި ހުރި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ތަކެތި ނެރެ އެ ޢިމާރާތުގެ ތަޅުދަނޑި ޙަވާލުކޮށްފައިވަނ 22 އޮގަސްޓް 2014 ގައި ކަނި އެނގެން އޮވެއެވެ. މި ނުކުތާއަށް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް އަކުން އިންކާރެއެނުކުރެއެވެ. އެފަރާތުން ކުލި ދެއްކުމަށް އިންކާރު ކުރަނީ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ތަޅުދަނޑި އޮތްނަމަވެސް އިތަންކުއްޔަށ ހިފި ބޭނުން ހިފފައި ނުވާކަމަށް ބުނެއެވެ.

45ކުލި ދައްކަން ނުޖެހޭކަމަށް ބުނުބާނނިމައިގަނޑގޮތެއްގައުބި ނާކޮށްފައިވަނީ ދެކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ؛ 1- ކުއްޔަށް ދީފައިވާ ތަނުގެ އަތުގެ ވެރިކަންފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ އަތުގައި ނެތްކަމަށް ބުނާބުނ. 2- ކުއްޔަށް ހިފި ބޭނުން ނުހިފިވު ން )ތަން ބޭނުން ކުރަން ނުލިބުން(. ކުއްޔަށް ދީފައިވާ ތަނުގެ އަތުގެ ވެރިކަން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ގެ އަތުގައި ނެތްކަމަށް ބުނާބނު ން.

46ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ، ކުއްޔަށް ދިން ތަނުގެ ތަޅެދަނޑ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގީ ބެލުމުގެ ދަށުގައި އޮތްނަމަވެސް އެތަނުގެ ކޮންޓްރޯލް އޮތު ޢަލީ އާދަމްގެ އަތުގައި ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ސެޕްޓެންބަރު 2011 އިނެ ފެށިގެން އެތަނުގެ އަތުގެވރިކަންއޮތ ޢަލީ އާދަމަށް ކަމަށެވެ.

47ޕްރިސިޑެންސް 3އަތުގެ ވެރިކަން )possession( އޮތުމުގެ މާނައަކީ އެ އެއްޗެއް އަތުގައި ނުވަތަ މާއްދީ ގޮތުން އެމީހެއްގެ ކޮންޓްރޯލް ދަށުގައި އޮތުމެވެ. މ ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ކުލީގެ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން ކުއްޔަށް ދޭތަންތަނުގ އެއްބަސްވުން ދެމިއޮންނަ ޙާލަތްތަކުގައި ތަންދެ ކޮށް ނުލާހިނދަކ ޢާންމު އުސޫލެއްގެ ގޮތުނ އަތުގެ ވެރިކަން އޮތްފަރާތެއ ކަމަށް ބެލެވޭނީ ކުއްޔަށް ހިފިފަރާތެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމު ކޯޓުގ މެރީޑިއަމ ސަރވިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ސަޢީދާ މޫސާ ޤަޟިއްޔާ ގައިކޮންޓްރެކްޓެއ ނިމުމަކަށް އައުމަށްފަހު، ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓް ބާޠިލު ކުރުމުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެހެން ސަބަބަކާހެދި ތަނެއްގެ ތަޅުދަނޑި ޙަވާލު ނުކުރިނަމަވެސް، ތަނެއް ދޫކޮށްލާ ހިސާބުން، ތަނުގެ އަތުގެވެރިކަން އޮތް ފަރާތަށްވާނީ ތަނުގެ ވެރިފަރާތް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

48މި މައްސަލައިގައި ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމިގޮތަށް ބަލާއިރު ކުލި ނަގައިދީފައިވަނީ ތަޅުދަނޑި ފޯވޭމޯލްޑިސްގެ ބެލުމުގެ ދަށު ބާއްވާފއ އޮތި އޮތުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްކަން އެނގެއެވެ. ހައިކޯޓުގެ ޢަބްދުލް ޙަމީދު ވ. އާދަމް އިބްރާހީމް ޤަޟިއްޔާގައެ ޢަމަލުކުރެވިފައިވ ގޮތަށާ ބަލާއިރު، ކުއްޔަށް ދީފައިވާ ތަނުގައި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ބަހައްޓާފައިހުރި ތަކެތި ހުރެ، އެތަނުގެ ތަޅުދަނޑި ޙަވާލުނުކޮށް ހުރުމުން އެތަނުގެ އަތުގެ ވެރިފަރާތުގެ ގޮތުގައި ބަލާފައިވަނީ ތަޅުދަނޑި އޮތް ފަރާތެވެ.

49އެއްބަސްވުން ދެމިއޮންނަ ޙާލަތުގައިކުއްޔަށްދޫކުރި ތަން ކުއްޔަށްހިފި ފަރާތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުރި ކަމަށ ބަލަންޖެހޭ އެންމެ އަސާސީ އެއްކަމަކީ ތަން އެފަރާތާއި ޙަވާލުކޮށް، ތަނުގެ ތަޅުދަނޑި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމު ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/SC-A/26 ގްޟެ އ ޔާގ 12 ވަނަ ނަންބަރު . ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/HC-A/188 ޤަޟިއްޔާގެ 3ވަނަ ނަންބަރުގެ )ޅ(. ބެލުމުގެ ދަށުގައި އޮތުންކަން އެނގޭކަމާއި، އެހެންކަމުން އިސްތިއުނާފު މިކުރެވޭ މައްސަލަ ނިންމުމުގައި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ގ ހިޔާޒަތުގައި ކުއްޔަށް ދިން ތަން ހުރިކަމަށް ކަނޑައެޅި ކަނޑައެޅުން ސައްޙަ ނޫންކަމަށް ބަލަންޖެހޭ ސަބަބެއް ދެއްކިފައިނުވުމުން އެ ނިންމުނު ސައްޙަ ނޫންކަމަށް ބަލާނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް އޮތްކަމަށް ނުފެނނެވ. ކުއްޔަށް ހިފި ބޭނުން ނުހިފުން )ތަން ބޭނުން ކުރަން ނުލިބުން(

50ޕްރިސިޑެންސް 4ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުއްޔަށް ދޫކުރި ތަން ބޭނުން ނުކުރެވޭ ގޮތަށް ތަނުގެ ވެރިފަރާތުން ތަން ބަންދުކޮށްފައިވާ ނަމަ އެ ސަބަބަކީ ތަނުގެ މައްޗަށް ކުއްޔަށް ހިފިފަރާތުގެ ބާރެއް ނެތްކަމަށް ބެލިދާނެ ސަބަބެއްކަމަށް ދެކެމެވެ. އެއީ ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތަށް ތަންދޫކުރި މަކީ މިފަދަ އެއްބަސްވުމެއްގެ ޖައުހަރީ ކަމެއްކަމަށްވެފައަ ކުއްޔަކީ އޭގެ މުޤާބިލުގައި ދޭންޖެހޭ އެއްޗެއް ކަމަށްވާއިރު، މި ޝަރުޠު ފުރިހަމަ ނުވާނަމަ ކުލި ދައްކަން ޖެހޭނެ ސަބަބެއް އޮންނާނެކަމަށް ޤަބޫލެއްނުކުރެވެއެވެ.

51މިމައްސަލ ގައާ ކުއްޔަށް ދިންތަނ ހުރް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ބާރުގެ ދަށުގައި ނޫންކަމަށް ބުނާ ބުނުން އެފަރާތުން ބިނާކޮށްފައިވަނީމައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ މައްޗަށެވެ؛

51.1. […] ގޭގެ މައިދޮރުގައި ދަގަނޑު ގޭޓެއްލައި ތަޅުއަޅުވައި އެގޭޓުގެ ތަޅުދަނޑިފޯވ މޯލްޑިވްސް އަށް ދީފައިނުވާތެއެތަނަށ ވަދެނިކުތުމަށް ދަތިވުމުގެ ސަބަބުން އެތަނުގައި ތިބި މީހުން ނޫޅވިގެނ އެތަނުން ގޮސްފައިވުނ.

51.2. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާ އަދި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 723/Cv-C/2012 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމުން ބަލާފައިވާ މައްސަލަ ހައިކޯޓުން ޙުކުމް ކުރިއިރު، އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމަށް ބާކީ އޮތީ އެންމެ ދޮޅުމަސ ކަމަށާއި އެމުއްދަތަކީ މިކަން ސާބިތުކުރުމަށް ޑޮކިއުމަންޓް 2 ގެ ގޮތުގައި ދަށުކޯޓަށް ކުރިން ހުށަހަޅާފައިނުވާ ސިޓީއެއް ހައިކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. އެތަނުގައި މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ މުއްދަތެއް ނޫންކަމަށާއި، އޭރު އެތަނުގައި ހުރި ތަކެތި ހަލާކުވެ ވީރާނާ ވެފައިވނ ކަމަށްބުނެ ފާހަގަކުރި ނުކުތާއެވެ.

52ކުއްޔަށް ދިން ޢިމާރާތުގެ މައި ދޮރުގައި ދަގަނޑު ގޭޓެއިހަރުކޮށްފައވާކަން މައްސަލައިގައާދެފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވްހަކަތަކުންވެސާ އެނގެއެވެ. ސުވާލަކީ މިގޭޓް ބެހެއްޓުމުގެ ސަބަބުން ކުއްޔަށްދީފައިވ ޢިމާރާތަށް ވަދެނިކތުމުށ ހުރަސް އެޅިފައިވޭތޯ އެވެ؟ އެދޮރަކީ ތަޅު ލެވޭ ގޮތަށްހުރި ދޮރެއްކަމާއި އެދޮރުގެ ތްޅުދަނޑު ފޯވޭ މޯލްޑިވްސ އަށް ދީފައިނުވާކަން ޢަލީ އާދަމް ގެ ފަރާތުން ދަށުކޯޓުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކުނ އެނގެން އޮވެއެވެ. ޢަލީ އާދަމިގެ ފަރާތުން ހއިކޯޓުގައ ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ އެ ދޮރު ތަޅުލާފައި ނުބަހައްޓާކަމަށެވެ.

53ޕްރިސިޑެންސް 5ތަން ބޭނުން ކުރުމަށް ހުރަސް އެޅުނު ސަބަބަކީ ގޭޓެއް ހަރުކޮށ ތަން ޢަލީ އާދަމް ގެ ކޮންޓްރޯލް ދަށަށް ގެނެސްފައިވާތީ ކަމަށް ބުނެފައިވާއިރު ގޭޓް ހަރުކުރުމުގެ ސަބަބުން ތަން ބޭނުން ނުކުރެވުނުކަމަށް ބުނާނަމަ އެކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް އިން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ދެފަރާތުން ހުށަހެޅް ހެކީންގެ ހެކިބަސް ވަޒަންކޮށް އެގޭޓަކީ އާންމުކޮށް ތަޅުލާފައި ހުންނަ ގޭޓެއް ނޫންކަމަށް ޝަރީޢަތުން ކަނޑައަޅައިފާއިވާއިރު، އެކަން ވަޒަންކޮށްފައިވާގޮތް ޝަރުޢީ އުސޫލްކާއި ޚިލާފަ ވާކަމަށިފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން މ އިސްތިއުނާފުގައި ފާހަގަކޮށްފައި ނުވެއެވެ.

54އަދި އެ ޢިމާރާތުގެ ގޭޓެއް ބަހައްޓައި ތަޅެއް ލާފައިވުމުގެ ސަބަބުން އެތަން ކުއްޔަށްހިފި ބޭނުން ނުކުރެވިދިޔަކަން ފޯވޭ މޯލްޑިވް ސިއަށް ސާބިތުކޮށްދެވފައ ނުވާއިރު، މިޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެންފޯވ މޯލްޑިވްސ އިން ހުށަހެޅި ފޓޯތަކަށ ބަލާއިރް 2011 ވަނަ އަހަރު ސެޕްޓެންބަރު މަހުގައި ގޭޓު ތަޅުޅާފައިވު ކ މަށް ފާހަގަކޮށްފައިވާއިރު، ސެޕްޓެންބަރު 2011 އިނެ ފެށިގެން ތަނުގެ ތަޅުދަނޑި ޙަވާލުކުރި ތާރީޚާ ހަމައަށްވެސް ގާތްގަނޑަކަށް ދ އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއް ފާއިތުވެ ގޮސްފައިވާއިރު، އެ މުއްދަތަކީ މި އެއްބަސްވުމާއި ގުޅޭ މައްސަލަތައް ޝަރުޢީ ކޯޓތަކ ގައި ކުރިއަށް ދިޔަ ދުވަސްވަރެއްކަންވެސް އެނގޭއިރު، އެކަމަކަކީޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅައިގެންޙއްލު ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތުވެސް އޭރު އޮތްކަމެއުކަމަ ށްވާއިރ، އެފަދައިން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ޢަމަލުކޮށްފައި ވާކަން އެނގެން ނެތެވެ. އަދި ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދޭ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުނ ހުށަހެޅި ޤަޟިއްޔު )ނަންބަރ 2368/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާ ( ގައި ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށި ލިބުނު ގެއްލުމުގިގޮތުގައ ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި އެއްބަސްވުމާއި ގުޅިގެން 2011 ވަނަ އަހަރްމައްސަލަ ހުށަހެޅި ހިސާބުން ފެށިގެން އެ މައްސަލް ނިންމުމާ ހަމައަށްވެސްތަނ ބޭނުންކުރުމަށަ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށް ލިބިފައިނުވާކިމަށ ފާހަގަކޮށްފައި ވީނަމަވެސް، އެޤަޟިއްޔާގައިވެސް މ ގޭޓުގެ ވާހަކައެއް ފާހަގަކޮށްފައިނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން އެތަނުގައި ދަގަނޑު ގޭޓެއުހަރުކޮށްފައުހުރުމިގެ ސަބަބުން ތަނަށް ވަދެނިކުމެ ނހެދ، އެތަން ބޭނުން ނުކުރެވްނ ކަމަށު ބަޔާންކުރި ސަބަބު އެފަދައިނީ އޮތު ކަމަށް ބަލަންޖެހޭ ހުއްޖަތެއް ދެއްކިފައިނުވާތީ އެފަރާތުގެ ބާރގ ދަށުގައި އޮތްތަނެއް ނޫންކަމަށް ބެލިދާނެކަމަށް ނުފެނެއެވެ.

55ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011ޤަޟިއްޔާއާއި އަދި 723/CV-C/2012 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމުން ބަލިފައިވ ޤަޟިއްޔާތަކުގައުހައިކޯޓުން ޙުކުމްކޮށް ނިންމިއިރެ މިއެއްބަސްވުމުގ މުއްދަތު ހަމަވުމަށް ބާކީ އޮތީ އެންމެ ދޮޅުމަސ ކަމަށާއި އެމުއްދަތަކީ އެތަނުގައި މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ މުއްދަތެއް ނޫންކަމަށާއި، އޭރު އެތަނުގައި ހުރި ތަކެތި ހަލާކުވެ ވީރާނ ވެފައިވާ ކަމޭ ށ ބުން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއިނ ފާހަގަކުރި ނުކުތާއާ ގުޅިގެން ބަލާއިރު، ޢަލީ އާ ދަމި އަމިއްލައަށް އެއްބަސްވުން ބާޠިލަކުރިކަމަށް ނިންމައި ކުލި ބަލައިނުގަނެ އެއްބަސްވުމާއި ގުޅިގެން އުފަންކުޅަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ޝަރުޢީ ކޯޓަކަށް ފުރަތަމަ ހުށަހެޅި މައްސަލަ 2011 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއިން ނެވެ. އެމައްސަލަ އަކީސިވިލ ކޯޓުގް ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާއިން ބަލާފައިވާ މައްސަލައެވެ. ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައިވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާއި އއްގޮތަށެ ޢަމަލުކުރުމަށް ޢަލީ އާދަމްއަށް އަންގައި އެއްބަސްވުން ބާޠިލު ކަމަށް ކަނޑައަޅާނެ ތިނެއ . މި މައްސަލަތީ ކުގެ އިސްތިއުނާފީ ޤަޟިއްޔާތައަ ނިމިފައވަނި 2016 ވަނަ އަހަރު ކަމަށްވުމުން، މިއީ ސިވިލް ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމި ތާރީޚަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާއެއްކަމަށް ބެލެވޭ. ނެތްކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން އ ޤަޟް އްޔާގައިކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. މި އެއްބަސްވުން ބާޠިލުނުވެ ދެމިއޮތްކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގެ ނަތީޖާއަކީ އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް ކުލި ދައްކަން ޖެހުން ކަމަށްވާއިރު، އެމައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމާއިރު އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަނުވެއެވެ.

56އެހެންނަމަވެސް، ކޯޓުގައި މައްސަލަ ހިނގަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރުވެސު ތަނުގެ ތަޅުދަނޑި އޮތީ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ކަމަށްވާއިރު، އެ މުއްދަތުގައިތަނުގެ ބޭނުން އެފަރާތަށް ހިފިފައިނުވާކަމަށް ފާހަގަކުރި ކުރުން ފިޔަވައި އެކަން ސާބިތުކުރާނެ ހެއްކެއް އިސްތިއުނާފު މިކުރެވޭ ޤަޟިއްޔާގައ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުނ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައި ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން މިސަބަބަކީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާގައި ތަން އފަރާތުގ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުރިކަމަށް ބަލައި ކުލި ނަގައިދިނުމަށް ކަނޑައެޅި ކަނޑައެޅުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ކަމަށް ނުފެނުނެވެ. ޢަލއީ ދަމާ ގެ ފަރާތުން ތަނުގެ ކުލި ބޭނުން ނޫން ކަމަށް ބުނެފައިވުން:

57ޕްރިސިޑެންސް 6ކުއްޔަށް ދީފައިވާ ތަނުގެ ކުލި ބޭނުން ނޫންކަމަށް ބުނެ ކުލީގައި ހިފުމަށް ޢަލީ އާދަމް އިންކާރުކޮށްފައިވާކަން ސިވިލ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާއަށް ހެކިވެރީން ދީފައިވާ ހެކިބަހުންވެސް ސާބިތުވާއިރު، އޭގެ އެތަކް އ ދުވަސް ފަހުން ކުލި ހޯދުމަށް ދަޢުވާ ކުރުމުން ކުލެދޭނ ޖެހުއެއްވެސ އަސާސެއް ނެތއިރް، މައްސަލަ ނިންމުމުގައި އެކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައު ނުވާކަމަށް ބުން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުނ ފާހަގަކުރި ނުކުތާއާ ގުޅިގެން ބަލާއިރު، ބުނެވުނު ސިވިލ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1833/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާ ނިމިފައިވާ ގޮތަށް ބަލާއިރު، އެ ޤަޟިއްޔާ ގައި ކަނޑައެޅުނު އެއް ކަމަކީ، މި ދެފަރާތުގެ ދެމެދު 26 އޮގަސްޓް 2009 ގައު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން ބާޠިލު ނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅިގެން ދިއުމެވެ. އެއްބަސްވުން ދެމިއޮންނަ ޙާލަތުގައި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ އަތުގެވެރިކަމް ގެ ދަށުގައެތަނ ހުރުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވާނީ އޭގެ މުޤާބިލުގައި ކުލި ދައްކަން ޖެހުންކަން އެނގެއެވެ. ހުށަހެޅި ހެކިތައް ބަލައިގެންފައި ނުވާކަމަށްބުނެ ފާހަގަކުރި ނުކުތާ.

58ޕްރިސިޑެންސް 7ކަމެއް ސާބިތުކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ އަބަދުވެސް ޚް ޞާ މުންނަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤެކެވެ. ޚަޞްމުންގެ އަތުގައިވާ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ އެންމެހައި ހެކިތަކާއި ދަލީލުތައް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ކޯޓުނ ޚި ސްމުންނަށަ ފަހިކޮށްދޭންވާނެކަމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދ މުސްތަފާ ޤަޟިއްޔާގައ ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

59މިމައްސަލައަށް ބަލާއިރު، ދްފަރާތގު ބުނުން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް އެ ފަރާތްތަކުންބޭނުންވާ ހެކިތައް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތުދީ ދެފަރާތުން ހުށަހެޅި ހެކިތަކަށް މައްސަލަ ނިންމުމުގައި ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާކަން އެނގެއެވެ. މި މައްސަލގައާ ހެކި ހުށަހެޅުމަށް ފުރުޞަތު ނުލިބުނު ކަމަށް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއިން ބުނާ ސަބަބަކީ ޚުލާޞުބަޔާންހުށަހެޅމަށ ބޭއްވުން އަޑުއެހުމުގައާ ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް އިން އެދުނު ލިޔުމެއް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަދު ދީފައިނުވތ ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

60ޚުލާޞާ ބަޔާނާ އިއްވުމަށްބާއްވެ މަޖިލީހަކީ މައި ސަލައިގ ހެކިތައް ހުށަހަޅައިނިމ އެ ހެކިތަކަށް ޖަދަލުކޮށް އެފަރާތުނަދައްކަން ބޭނުންވާ ވެހަކތަކުގި ޚުލާސާ ބަޔާން އިއްވުމަށްޓަކައ ބޭއްވޭ އަޑުއެހުމެކެވެ. މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ކޯޓުތަކުން ޢާންމުކޮށިޢަމަލުކުރުގޮތަށް ބަލާއރ، ޚުލާޞާ ބަޔާން އިއްވޭއަޑުއެހުމުގައި އައު ހެކް ހުށަހެޅުމަށް ކޯޓުތަކުން ފުރުޞަތު ނުދެވެއެވެ. މި އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ މައްސަލަ ދަށުކޯޓުން ހުކުމް ކުރިއިރު، މިމަޢޫޟޫގައި މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައާ ޢަމަލުކުރާނެ ވަކި ހާއްސަ އިޖުރާތެއް ބަޔާންކޮށްފައިވ ޤާނޫނެއް ނެތެވެ.ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައަޢަމަލުކުރުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އިޖުރް އާ ތަށ ބަލާއިރު، މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުން ނިމުނުކަން އިޢުލާންކުރާ ފަހުންވެސް މައްސަލައިގެ ކުރިން ލިބިފައިނުވާ އައު ހެކި ލިބިފައިވާ ޙާލަތުގައް އެ ހެކި ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމަކީ ޢަދުލުއިންޞާފް ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށ ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހާލަތަކީ އެފަދަ ހެއްކެއް ޝަރީޢަތަށް ބަލައިގަނެވިދާނެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-A/02 ޤަޟިއްޔާ. . ގާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 ) ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނ(ގ 151 ވަނަ މާއްދާ . ޙާލަތެއްކަން އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން، މަދަނީމައްސަލް އެއްގައަ ވެސި މިބުނެވުނު ފަދަ ހެއްކަކަށް ވެފައި އެހެކޮހުށަނޭޅުނު އ ކަށީގެންވާ ރަނގަޅު ސަބަބެއް އްވެއްޖެނަމަ އެހެކި ހުށަހެޅުމަށް ޝަރީޢަތުނެފުރުޞަތު ދެވިދާނެކަން އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން، މިއީ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރުގައި އޮތްކަމެކެވެ. މިމައްސަލާގައިފޯވޭ މޯލްޑިވްސ އިން ފާހަގަކުރި ލިޔުން ބަލައެ ނުގަތް ސަބަބެއި ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައި ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން، މިބުނެވުނު ލިޔުން ބަލައި ނުގަތ ސަބަބެއް އެނގެންނެތެވެ.

61ޕްރިސިޑެންސް 8އިސްތިއުނާފީ މަރުހަލާގައ މައްސަލި ކުރިއަށް ގެންދާނެ ޢާންމެ އުޞޫލު އްގެ ގޮތންދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމަށްބަލައިގެ ނ ކަމަށްވީނަމަވެސް،ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފް އިނުވ ހެކާ ހައިކޯޓަށި ހުށަހެޅެ ދާނެކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( އިން އެނގެން އޮންނާތީ، މި އުޞޫ ލަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް އިނުދަށުކޯޓަށ ހުށަނޭޅުނު ކަމަށް ބުނާލިޔުމަށް ބަލާއިރު، ހުށަހަޅާފައިވަނީ ސިވިލްކޯޓުގެ 1833/Cv-C/2011 އަދި 723/Cv-C/2012 ޤަޟިއްޔާތަކުގައި،ފޯވޭ މޯލްޑިވްސްއަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞތަ އޮތްކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާތީ، އެކަމާއި ގުޅިގެންދެފަރާތުންވާހަކދައްކައަ، ހައްލެއް ހޯދުމާއި ތަން ހުސްކުރުމާއި ގުޅޭގޮތުންދެފަރާތުނ ވާހަކް ދައްކައިގެން ގޮތެއް ނިންމުމަށް އެކުންފުނިން ނިންމާފައިވާތީ އެކަމަށް ޢަލީ އާދަމަށްދަޢވަތު ދިނުމުގެ ގޮތުނު 20 ޖުލައި 2014 ގައާ ފޮނުވި ކަމަށި ބުން ސިޓީއެކެވެ. މިލިޔުމުން ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް އިން ސާބިތުކޮށްދޭން ބޭނުންވާ ކަމަކީ ސީދާކޮންކަމެއ ކަމެއް ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް އިނ ބުނެފައި ނުވެއެވެ. މިމައްސަލަ ގައާ އޮތި ކުއްޔާއި ގުޅޭ ނުކުތާ ކަމަށްވާއިރު މިލިޔުމަކީ ކުއްޔާއި ގުޅޭގޮތުން ދަށުކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުން ނަފީކުރެވިދާނެފަދަ ގުޅުމެއް ހުރި ލިޔުމެއް ނޫންކަން އެނގެއެވެ. . ޤާނޫނު ނަންބަރ 2010/22 )ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު (ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(