ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2015/HC-A/22
2015/HC-A/22، 2015/HC-A/22
2015/HC-A/22 (2015/HC-A/22, High Court of the Maldives, 7 February 2017)
2015/HC-A/22
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ގެއްލުމުގެ އެއްވެސް ހުށަހެޅުމެއް ސާބިތުކުރުމަށް ހެކި ހުށަހަޅާފައި ނުވާތީ ބަދަލު ނަގައިނުދެވޭނެކަމަށެވެ.
ހުއްދައާ އެއްގޮތަށް ޢިމާރާތްކުރަމުން ދަނިކޮށް މާލޭ މުނިސިޕަލްޓީން މަސައްކަތް ހުއްޓާލަން އެންގުމުން، އެ އެންގުމަކީ ޤާނޫނީ ސަބަބެއްނެތި ކުރި އެންގުމެއްކަމަށާއި ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ މުނިސިޕަލްޓީން އުފުލަންޖެހޭނެކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުގެ 472/Cv-C/2010 ގައި ޙުކުމްކުރިއެވެ. އޭގެ ފަހުން މަސައްކަތުގެ އަގު، ކުލި، ވަކީލުގެ ފީ ފަދަ ގެއްލުންތަކަށް ބަދަލު ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ދަޢުވާއާއެކު 472/Cv-C/2010 ގެ ރިޕޯޓާއި އޭގައިވާ ލިޔެކިޔުންތައް ހުށަހަޅާފައިވަނިކޮށް އެއަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ނިންމާފައިވާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މާލޭ މުނިސިޕަލްޓީން ޤާނޫނީ ސަބަބެއްނެތި ޢިމާރާތުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުވުމުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ ކުރީގެ ޙުކުމަކުން ކަނޑައެޅިފައިވާއިރު، ގެއްލުން ސާބިތުކުރުމަށް ހެކި ހުށަނާޅާކަމަށް ބަލައި ދަށުކޯޓުން ދަޢުވާ ރައްދުކުރުން ރަނގަޅުތޯއާއި، ސާބިތުވާ ގެއްލުމުގެ މިންވަރަކީ ކޮބައިތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު (300،000 ރުފިޔާގެ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދޭން ޙުކުމްކުރި)
ކުރީގެ ޙުކުމަކީ ނިހާއީ ޙުކުމަކަށްވާތީ ޒިންމާ ކައުންސިލަށް ކަމާއި، ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާގެ ލިޔެކިޔުންތައް ހެކިކަމުގައި ބަލަންޖެހޭކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ. ހުއްޓުވުމުގެ ކުރީގެ ތާރީޚުގައިވާ ރަސީދާއި ބިލުތަކުން ގެއްލުން ސާބިތުނުވާ ކަމާއި، ވަކީލުގެ ފީއަށް 5.4 ގެ އެއްބަސްވުމެއް ނެތުމުން އެ ފައިސާ ނުދެވޭނެ ކަމާއި، އިތުރު ކުލި (120،000 + 180،000) ސީދާ ގެއްލުމެއްކަމުން އެ ޖުމްލަ 300،000 ރުފިޔާ ދޭން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޙުކުމަށް މަތީ މަރުޙަލާގެ އެއްވެސް ކޯޓަކުން ބަދަލެއް ގެނެސްފައިވާކަން އެނގެން ނެތްނަމަ، އެޙުކުމަކީ އެޙުކުމުގެ ބާރު އެގޮތުގައި ދެމިއޮތް ނިހާއީ ޙުކުމެކެވެ. އެފަދަ ޙުކުމެއްގައި ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނެކަމަށް ބަޔާންވެފައި އޮތުމުން، ލިބިފައިވާ އަދި ލިބެމުންދާ ގެއްލުންތަކުގެ ފުރިހަމަ ޒިންމާ އެފަރާތުން އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ގެއްލުންތަކާއި އެ ގެއްލުންތައް ސާބިތުކުރުމަށް ހެކީގެ ގޮތުގައި ޝަފަހީ އަދި ކިތާބީ ހެކީގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާ ކަންކަން ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާއެއްގައި ހުށަހަޅާފައިވާއިރު، ފަހުން ހުށަހަޅާ ދަޢުވާގައި އެ ޤަޟިއްޔާގައި ހުށަހެޅި ކަންކަމާއި ލިޔުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްދިނުމަށް އެދިފައިވާނަމަ، އެރިޕޯޓާއި އެރިޕޯޓުގައިވާ އެންމެހައި ލިޔެކިޔުންތަކަކީވެސް ފަހުން ހުށަހެޅި މައްސަލައިގެ ތެރޭގައިވެސް ހެކީގެ ގޮތުގައި ބެލެވިގެންދާންޖެހޭނެ ހެކިތަކެއްކަމުން، ގެއްލުމުގެ ބަދަލުތައް ސާބިތުކުރުމަށް ހެކިތައް ހުށަހަޅާފައިނެތްކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ރަސީދެއް ނުވަތަ ބިލެއްގައިވާ ތަކެތި ނުވަތަ މަސައްކަތް، ގެއްލުން ލިބުނުކަމަށް ބުނާ ޢަމަލުގެ ކުރިން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ލިޔުމެއްކަމަށްވެ، އެ ފައިސާއަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ފައިސާއެއްކަމާއި އެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ގެއްލުންވެފައިވާކަން ހަމައެކަނި އެލިޔުމަށް ބަލައިގެން އެނގެން ނެތްނަމަ، އެލިޔުމުގެ މައްޗަށް އެކަނި ބަލައި އެ ފައިސާއަކީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގައި ދައްކަންޖެހޭނެ ފައިސާއެއްކަމުގައި ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ބ))
- ނުޤަވާޢިދުން މަސައްކަތް ހުއްޓުވުމުގެ ސަބަބުން އެއްބަސްވި މުއްދަތުގައި ޢިމާރާތް ނުނިމި، މަންފާ ނުލިބި ދިއުމުގެ އިތުރަށް އެހެން ޢިމާރާތެއްގައި ކުއްޔަށް އިތުރު ދުވަސްތަކަކަށް ހުންނަންޖެހުމަކީ، މަސައްކަތް ހުއްޓުވުމުގެ ސަބަބުން ލިބިދިޔަ ސީދާ ގެއްލުމެއްކަމުގައި ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ޅ))
- ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ވަކީލުގެ ފީ މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ އަނެއް ޚަސްމުގެ އަތުން ނަގައިދެވޭނީ، ދެ ޚަސްމުންގެ ދެމެދުގައި އެކަމާއިގުޅޭގޮތުން އެއްބަސްވުމެއް އޮތްނަމަ އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަކާލާތުކުރާ ވަކީލުންނާއިބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 5.4 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ފަދައިން މަސައްކަތް ފެށުމުގެ ކުރިން ވާންޖެހޭ އެއްބަސްވުމެއްވެފައި ވާނަމައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ކ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަކާލާތުކުރާ ވަކީލުންނާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 5.4 ވަނަ މާއްދާ
- ސިވިލް ކޯޓުގެ 472/Cv-C/2010
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް