ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-S-A/28
އަޙްމަދު ޝާން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2017/HC-S-A/28
Ahmed Shaan v. Prosecutor General 2017/HC-S-A/28 (2017/HC-S-A/28, High Court of the Maldives, 31 May 2018)
އަޙްމަދު ޝާން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ހެކި ނައްތާލުމާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒުފޯރުވުމާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާނެ ކަމަށް ބަލައި، 7 ދުވަހަށް ހޯމް މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ ތަނެއްގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރި.
ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމާއި އަގުދޭގޮތަށް ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތެއްގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް ފުލުހުން ހުށަހެޅި. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާއި ކުއްޖާ ގެސްޓްހައުސްގެ ކޮޓަރިއެއްގައި ތަޅުލައިގެން ތިއްބާ ފުލުހުން ތަނުގެ ވެރިފަރާތުގެ ހުއްދައާއެކު ވަދެފައިވާ ކަމަށް ބުނެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ތުހުމަތުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށާއި 2011/HC-A/214 ގެ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށާއި، ގެސްޓްހައުސްއަށް ވަނުމުގައި ކޯޓު އަމުރެއް ނުހޯދާކަމަށާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށް.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ތުހުމަތުގައި ތަޙުޤީޤު މަރުޙަލާގައި 7 ދުވަހަށް ބަންދު އިތުރުކުރި އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 އަދި 60 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތް އަމުރެއްތޯ؛ ތަޙުޤީޤު މަރުޙަލާގައި 2011/HC-A/214 ގެ އުޞޫލު ހިނގާތޯ؛ އަދި ވެރިފަރާތުގެ ހުއްދައާއެކު ތަނަކަށް ވަނުމަށް ކޯޓު އަމުރެއް ބޭނުންވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް
ބަންދުގެ ސަބަބުތަކާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރިކަމާއި، މިފަދަ ކުށްތަކުގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް 2009/12 ގެ 28 ވަނަ މާއްދާއިން މަގުފަހިކޮށްދޭކަމާއި، 2011/HC-A/214 ގެ އުޞޫލަކީ ދަޢުވާކުރުމާ ގުޅޭ އުޞޫލެއްކަމާއި، ވެރިފަރާތުގެ ހުއްދައާއެކު ވަނުމަށް ކޯޓު އަމުރެއް ލާޒިމު ނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި އަމުރު ޤާއިމްކުރި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާއިމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭ ސަބަބުތައް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ އާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އެ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި މެނުވީ އެއްވެސް މީހަކާއިމެދު ޝަރީޢަތުން ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން އެމީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ އާއި އެއްގޮތަށް މީހަކު ބަންދުކުރުމުގައި ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެކި ނެތްކަމުގައިވިޔަސް، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމަށާއި އަދި އެކުށް ތަޙްޤީޤު ކުރުމުގައި ހުރި އުނދަގޫތަކުގެ މިންވަރަށާއި އެކަމުގައި ހިމެނޭ މީހުންގެ އަދަދަށާއި ކުށުގެ ޠަބީޢަތަށާއި، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށާއި، އެ ކުށަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބަށާއި، ޝައްކުކުރެވޭ މީހާ ފިލައި ރައްކާވުމުގެ ބިރު އޮތީ ކިހާ މިންވަރަކަށް ކަމަށާއި، އަދި ހެކިތަކާއި ކުޅެ ހެކިތައް ނައްތާލުމުގެ ބިރު އޮތީ ކިހާމިންވަރަކަށްކަން ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތް ކޮށް ވަޒަން ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާގެ ބަންދާއިމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ބާވަތަށާއި، ކުށުގެ ކުޑަ ބޮޑުމިނަށާއި، ކުށް ކޮށްފައިވާ ޙާލަތަށާއި، ކުށްކުރުމުގައި އަނިޔާވެރިކަން ހިމެނޭ ނަމަ އެކަމަށާއި، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކީގެ ބުރަދަނަށާއި، އޭނާގެ ކުށުގެ ރިކޯޑަށާއި، ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގައި ވޭތުވެދިޔަތާގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ވަކި މުއްދަތެއް ވަންދެން މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓަން އަމުރުކުރަން ވާނީ، ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކުރެވޭ މީހާ ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި އެވަގުތު ނެތްކަމުގައި ވީނަމަވެސް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބެއް އޮވެ، އޭނާގެ މައްޗަށް އެ މައްސަލައިގައި ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ، 15 ދުވަހަށް ވުރެ އިތުރު ނުވާނެގޮތުގެ މަތިންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ތުހުމަތު ފަދަ މައްސަލަތަކަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށް ބަލައި، ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިބަސްދޭންހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފާނެ ކަމަށްޓަކައި ބަންދުގައި ބައިތިއްބަން ޖެހޭނެ ބައެއްކަން ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާމީހުންނަށް ޚާއްޞަ އުޞޫލުން ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 28 ވަނަ މާއްދާއަށް ބެލުމުން އެނގެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި ފަނޑިޔާރުގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކުރެވޭ މީހާއަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެ މީހެއްކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެންނަ ހާލަތުގައި އެމީހަކު ބަންދުކޮށްފައި ބަހައްޓަންޖެހޭނީ އެމީހެއްގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢުއަށް ނުރައްކާތެރިކަމެއް ނުފޯރުވޭނެފަދަ ތަނެއްގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- 2011/HC-A/214 ގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލަކީ މައްސަލަތަކުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި ގުޅޭގޮތުން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލެއް ކަމުން، ތަޙުޤީޤު މަރުޙަލާގައި ބަންދު އަމުރު ނެރުއްވުމުގައި އެ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭނެ އެއްވެސް އަސާސެއް އޮތްކަމަށް ނުފެނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 31 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އަމިއްލަ ތަނަކަށް ތަނުގެ ވެރިފަރާތުގެ ރުހުމާ ނުލައި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާއަށް ވަދެވޭނީ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ކަމުން، ތަނުގެ ވެރިފަރާތުގެ ހުއްދަ ލިބިގެން، މިފަދަ ހާލަތެއްގައި އެފަދަ ތަނަކަށް ވަނުމުގައި ކޯޓު އަމުރެއް އޮތުން ލާޒިމު ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.6)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 31 ވަނަ މާއްދާ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާމީހުންނަށް ޚާއްޞަ އުޞޫލުން ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 28 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2010/SC-A/19
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2016/HC-A/52
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2011/HC-A/214
- ބެންޗު
- ޢަބްދުލްޣަނީ މުޙައްމަދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް