ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/580
ޢަބްދުއްރަހީމް ޙަސަން ވ. މޫސާ މަނިކުފާނު، 2016/HC-A/580
Abdhuraheem Hassan v. Moosa Manikufaanu 2016/HC-A/580 (2016/HC-A/580, High Court of the Maldives, 25 July 2018)
ޢަބްދުއްރަހީމް ޙަސަން ވ. މޫސާ މަނިކުފާނު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ކުލި ނުދެއްކުމުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ކުލި 540,000 ރުފިޔާއާއި ޖޫރިމަނާ 46,655 ރުފިޔާއާއި ބިލުތައް ދައްކަން ކަނޑައަޅައި ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކުރި.
ޢިމާރާތެއް 15 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން، އެ ޢިމާރާތުގެ ބުރިއެއްގައި ވެރިފަރާތާ ވި އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އުޅުނު ފަރާތުގެ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން މަހަކު 10,000 ރުފިޔާ ކުލި ކަނޑައަޅައި، ބައެއް މުއްދަތަކަށް ކުލި ލިބުނު ނަމަވެސް ފަހުން ކުލި ނުދެއްކުމުން ކުލި، ޖޫރިމަނާ އަދި ބިލުތަކަށް ދަޢުވާކުރި.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ތަން ކުއްޔަށް ހިފީ ވެރިފަރާތުން ކަމަށާއި، ދަޢުވާކުރި ފަރާތާ އެއްވެސް އެއްބަސްވުމެއް ނެތްކަމަށާއި، ދަށުކޯޓުން ހެކި ވަޒަންނުކޮށް، ސާބިތުވި ހަމަ ބަޔާންނުކޮށް، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ނިންމި ކަމަށް.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބޮޑު ލީސެއްގެ ދަށުން ޢިމާރާތެއް ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތަށް، އެ ޢިމާރާތުގެ ބުރިއެއްގައި އުޅުނު ފަރާތުން ކުލިއާއި ބިލުތައް ދައްކަންޖެހޭތޯއާއި، އެއްބަސްވުމެއް ސާބިތުނުވާއިރު ކުލި ލަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާ ނަގައިދެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި (ކުލި ލަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާގެ ބައި ބާޠިލުކޮށް، ކުލީގެ ފައިސާއާއި ބިލުތަކާބެހޭ ނިންމުންތައް ޤާއިމްކުރި)
ވެރިފަރާތުގެ ހެކިބަހުން ތަން ކުއްޔަށް ދީފައިވަނީ ދަޢުވާކުރި ފަރާތަށް ކަމާއި، ފައިސާ ގަދަކަމުން އަތުލިކަމަށް ބުނާ ވާހަކަ ހެކިން ސާބިތު ނުވާކަމާއި، ތަނުގައި އުޅުނު ފަރާތަށް ކުލިއާއި ބިލުތައް ދައްކަން ޖެހޭކަމާއި، ނަމަވެސް ޖޫރިމަނާއަށް އެއްބަސްވިކަން ސާބިތުނުވާތީ އަދި ދަށުކޯޓުން އޭގެ ސަބަބު ބަޔާންނުކުރާތީ ޖޫރިމަނާ ނަގައިނުދެވޭކަން.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- އެއްފަރާތަކުން ބުނާ ވާހަކައަކަށް އަނެއް ފަރާތުން އިންކާރުކުރުމުން، އެކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކުރެވޭ ފަދަ ހެއްކެއް އަދި ޤަރީނާއެއްވިޔަސް ހުށަހެޅިފައިނުވާނަމަ، އެވާހަކަތަކަކީ ޙަޤީޤަތާ އެއްގޮތް ވާހަކަތަކެއް ކަމުގައި ޝަރީޢަތަށް ޤަބޫލުނުކުރެވޭނެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ނ))
- ޢިމާރާތެއް ވެރިފަރާތާ އެހެން ފަރާތަކާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ދިގު މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ދިންކަމުގައިވީނަމަވެސް، އެއިރު އެތަނުގައި ތިބި މީހުންނާ ވެރިފަރާތާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެއެއްބަސްވުމުގައިވާ މުއްދަތަށް އެތަނުގައި ތިބުމުގެ ޙައްޤު އެފަރާތްތަކަށް އޮވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ބ))
- ކުލި ދައްކަންޖެހޭ މުއްދަތުގައި ނުދެއްކުމުން ލަސްވާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ޖޫރިމަނާއެއް ކުރެވޭނެ ކަމަށް ދެފަރާތް އެއްބަސްވެފައިވާކަން އެނގެން ނެތްއިރު، އަދި އެގޮތަށް ހުށަހަޅާފައިވާކަން އެނގޭނޭ ހެއްކެއް އަދި ޤަރީނާއެއްވިޔަސް ހުށަހެޅިފައިނުވާއިރު، ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި ހޯދުމަށް އެދިފައިވާ ފައިސާއަކީ ނަގައިދެވޭނެ ފައިސާއެއް ކަމުގައި ޝަރީޢަތުން ކަނޑައެޅެން ނެތް. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ބ))
- ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާ ތަނެއްގެ ބޭނުން ކުރެވޭނީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ ރުހުމާއި އެއްބަސްވުން އޮވެގެން، އެ ފަރާތުގެ ނުރުހުމުގައި އެތަނުގައި ދިރިއުޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެން ނުވާތީ، އެތަނުގައި ދިރިއުޅުނު ފަރާތުން އެތަނުގެ ކުއްޔާއި ނުދައްކައި ހުރި ކަރަންޓް އާއި ފެން އަދި އެނޫންވެސް ބިލްތަކުގެ ފައިސާއަކީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިސާ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ޅ))
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް