ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/213
2016/HC-A/213، 2016/HC-A/213
2016/HC-A/213 (2016/HC-A/213, High Court of the Maldives, 27 November 2017)
2016/HC-A/213
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން އެއްބަސްވުމުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޢިމާރާތް ހެދުމަށް ދިޔަ ޚަރަދު 1,393,760 ރުފިޔާއާއި ބާކީ މުއްދަތަށް މަހަކު 36,000 ރުފިޔާގެ ރޭޓުން 6,552,000 ރުފިޔާ، ޖުމްލަ 7,945,760 ރުފިޔާ ދިނުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ؛ ނަގުދު ދިން 80,000 ރުފިޔާ ނަގައިނުދިނެވެ.
ގޯތިން ލިބިފައިވާ ބިމުގައި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ޢިމާރާތް ހަދައި 18 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވާއިރު، ޢިމާރާތް ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ހަދާފައިވާކަމަށް ބުނެ ވެރިފަރާތުން އެތަނުގައި ކުއްޔަށް ތިބި މީހުން ނެރެ ޢިމާރާތް އަތުލިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ވެރިފަރާތުން ބުނީ ޢިމާރާތް ކުރެހުމާ ޚިލާފަށް 4 ބުރިއަށް ހަދައި ހުއްދައެއްނެތި ކުއްޔަށް ދީފައިވަނީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ އިހުމާލުން ކަމުން ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 އަދި 24 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަދަލު ނުދޭން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ 3 ބުރި ހަދާފައިވަނީ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ކަމަށާއި ޓެރަސްގެ އެޕާޓްމަންޓް ހަދާފައިވަނީ ވެރިފަރާތުގެ އެދުމުގެ މަތިން ވަކި އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޢިމާރާތް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ހަދާފައިވާ ޢިމާރާތް ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ހަދާފައިވާކަމަށް ބުނެ ވެރިފަރާތުން ކުއްޔަށް ތިބި މީހުން ނެރެ ޢިމާރާތް އަތުލުމުން، އެއްބަސްވުމުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޢިމާރާތް ހެދުމަށް ދިޔަ ޚަރަދާއި ބާކީ މުއްދަތުގެ ބަދަލު ދޭން ޖެހޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ޢިމާރާތް ކޮށްފައިވަނީ ވެރިފަރާތަށް އެނގި ފެނިގެން ކަމުންނާއި ޤަވާޢިދާ ޚިލާފު ކަންކަން ރަނގަޅު ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތްއިރު އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފަށް ޢިމާރާތް އަތުލީތީ، އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބަދަލު ނަގައިދިނުމަކީ ޢަދްލުވެރި ގޮތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމްކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޢިމާރާތް ކޮށްފައިވަނީ ވެރިފަރާތަށް އެނގުމާއި ފެނުމުގެ ތެރެއިންކަމުގައި އެނގެން އޮތުމުން، އެކަންކަން ހުއްޓުވުމުގެ ގޮތުން އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ވެރިފަރާތުން ކޮށްފައިނުވާއިރު، ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބުނާ ކަންކަމަކީ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް ރަނގަޅު ކުރުމުގެ ފުރުޞަތުވެސް އޮތް ކަންތައްތަކެއް ކަމުގައިވާއިރު، އެގޮތް އިޚްތިޔާރު ނުކޮށް ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައިވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފަށް ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ އަތުން ޢިމާރާތް އަތުލުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ޢަމަލެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- ޢިމާރާތުގެ ވެރިފަރާތުން ޢިމާރާތް ބޭނުންވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި ނުވަތަ ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާ ފަރާތް އެތަނުން ނެރިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެ ގޮތް ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، ދެފަރާތަށް އެންމެ މަޞްލަޙަތު ބޮޑު އަދި ޢަދްލުވެރިކަން ބޮޑު ގޮތަކީ، އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުއްޔަށް ދީފައިވާ މުއްދަތަށް ބަދަލު ނަގައިދީ މައްސަލަ ނިންމުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- މަދަނީ ކޯޓުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ނަންބަރު 420/2010-MC/C އެއްބަސްވުމުގެ 4 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 24 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/6 (ޢާންމު ޤަވާޢިދުތަކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ މާލޭ ޕްލޭނިންގ ޤަވާޢިދު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2002/1 (ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގޯއްޗާއި ގޯތީގައި ހަދާ ޢިމާރާތް ކުއްޔަށް ދިނުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް