ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/232
ރާއިޝް ނިޘާމް އާދަމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2020/HC-A/232
Raaish Nithaam Adam v. Prosecutor General 2020/HC-A/232 (2020/HC-A/232, High Court of the Maldives, 5 November 2020)
ރާއިޝް ނިޘާމް އާދަމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބު އޮތުމުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި 10 ދުވަހަށް ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރިއެވެ.
އިތުރު ބަޔަކާ ގުޅިގެން މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކޮށް، ގެންގުޅެ، ވިޔަފާރިކުރާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވި 20 ސެޕްޓެމްބަރު 2020 ގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތެކެވެ. ފުލުހުން އެޕާޓްމަންޓް ބަލައި ފާސްކުރިއިރު މަސްތުވާތަކެތި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ތަކެތި ފެނިފައިވެއެވެ. މި އަމުރަކީ ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރި 5 ވަނަ އަމުރެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ފިންގަރޕްރިންޓާ ބެހޭ ސުވާލަށް ޖަވާބު ނުދީ 42 (ށ) އާ ޚިލާފުވި ކަމަށާއި، 60 (ށ) އާއި 94 (ރ) ގެ ދަށުން ތަޙްޤީޤަށް މުއްދަތު އިތުރުކުރެވޭނީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވާ ފަރާތަށް ކަމަށާއި، 13 (ނ) އާއި 2019/HC-A/639 އަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ އަމުރު ނެރެފައިވަނީ 13 (ނ) ގެ 3 އަދި 4 ވަނަ ނަންބަރަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި ގެންގުޅުމާއި ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ހުރި ފަރާތެއްގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު 10 ދުވަހަށް އިތުރުކުރި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ޤާނޫނު އަސާސީގެ 42 (ށ) އާއި 143 (ރ)، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ށ) އާއި 94 (ރ)، އަދި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 13 (ނ) އާ ޚިލާފުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް
ހެކީގެ ސުވާލަކީ ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި ސާފުކުރެވޭނެ ކަމެއް ކަމާއި، 60 (ށ) އާއި 94 މާނަކުރެވޭނީ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނާ ގޮތަށް ނޫންކަމާއި، ފުލުހުންގެ ފޯމުގައިވާ ހެކި ޤަރީނާތަކަށް ބަލައި 13 (ނ) ގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނެރެފައިވާ އަމުރަކީ 2019/HC-A/639 އާ އެއްގޮތް އަމުރެއްކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބަންދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ހެކި (ފިންގަރޕްރިންޓް) އާ ބެހޭގޮތުން ކުރިމަތިކުރާ ސުވާލަކީ މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢާ ގުޅުންހުރި ސުވާލެއްނަމަ، އެއީ ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ދޭންޖެހޭ ޖަވާބެއް ނޫނެވެ. އެކަން ސާފުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި އޮންނާނެތީ، އެ ސުވާލަށް ޖަވާބު ނުދިނުމުން ޤާނޫނު އަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤާ ޚިލާފުވީކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާއަކީ ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ މުއްދަތާ ބެހޭ މާއްދާއެއް ކަމާއި 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަކީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިދާނެ ޙާލަތްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެއް ކަމުން، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ނުހުރި ފަރާތެއްގެ ތަޙްޤީޤީ ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް ހުރަހެއް ނަގާ ގޮތަށް އެ ދެ މާއްދާ މާނަކުރެވޭނެ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރާއިރު، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ކަންކަމަށް (ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ރެކޯޑު، މުޖުތަމަޢުގައި އަދާކުރާ ދައުރާއި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅި، ކުށުގައި ބައިވެރިވި ގޮތް، ކުށުގެ ބާވަތާއި ޙާލަތާއި ކުޑަބޮޑުމިން) ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭނެއެވެ. ފުލުހުން ހުށަހަޅާ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް އެދޭ ފޯމުގައިވާ ހެކި ޤަރީނާތަކުގެ މައްޗަށް އެ މާއްދާގެ 3 ވަނަ އަދި 4 ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ކަންކަމަށް ބަލައި ނެރޭ އަމުރަކީ އެ ޤަވާއިދާ ޚިލާފު އަމުރެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6)
- ޤާނޫނު އަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތައް ތަބާވާން ޖެހޭތީ، ބަންދުގެ އަމުރެއްގައި އެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވެފައިވޭތޯ ބަލަންޖެހެއެވެ. 2019/HC-A/639 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތަށް 13 (ނ) ގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނެރެފައިވާ އަމުރަކީ އެ އުޞޫލާ ޚިލާފު އަމުރެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6 [ތިންވަނަ ނުކުތާ])
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނު އަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނު އަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 94 ވަނަ މާއްދާ
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- 2019/HC-A/639
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު، ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް