ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ތަހުމީން ތައުފީގު

މަޒީދު ތާއީދު ކުރެއެވެ.

1މިއީ، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 22,23/Cr-C/2020 ޤަޟިއްޔާތަކުގެ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިނު ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާމެދު ނިންމާފައިވާ އެކޯޓުގެ ނަންބަރ 145-B10/SHN/(22,23-2020)/2021/14( ނިންމުމާއި، ނަންބަރު 145-B10/SHN/(22,23-2020)/2021/15( ނިންމުމާ މި ދެނިންމުމަކީ ޝަރުޢީ އަދިޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމުންތަކެއް ނޫން ކަމަށް ބުނެ އެ ނިންމުނތައ އިސްތިއުނާފކު ރުމަށ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ގ އޮފީހުގަ ފަރާތުންދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓށުހުށަހް ޅ މުން ބަލާފައިވ ދެޤަޟިއްޔާއވެ.މީގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ބަޔާންކޮށު ފައިވާ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުން ބެލުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ މިކޯޓުގެ ނަންބަރ 2021/HC-B12/72 ޤަޟިއްޔާގައެވެ. އެ ޤަޟިއްޔާގައި އިސްތިއުނާފުރައްދުވާ ފަރާތަކީ ފ.ބިލެއްދޫ/ ނޫބަހާރުގެ، ތަޙްމީން ތައުފީޤުއެވެ. އަދި ދެވަނަ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުން ބެލުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ މިކޯޓުގެ ނަންބަރ 2021/HC-B12/73 ޤަޟިއްޔާގައެވެ. އެޤަޟިއްޔާގައި އިސްތިއުނާފުރައްދުވ ފަރާތަކީފ.ބިލެއްދޫ/ ނޫބަހާރުގެ، ރައްޔާން މަންޞޫރުއެވެ.

2އިސްވެ ބުނެވިދިޔަ ދެ ނިންމުމަކީ އެއްޙާދިސް ގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ދެނިންމުނި ކަމުގައިވެފެ އ އ ދެނިންމުން ބިނާކޮށްފައިވަނީ އެއް ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ކަމުގައިވާތީއާއި އަދ އެނިންމުންތައ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުނި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅ ނުކުތާއަކީ އެއްނުކުތާއެއް ކަމުގައިވާތީ، މިދެ މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް އެކުއެކީގައި ހިންގުމަށްފަހު، މިދެ މައްސަލއިގެ ނިންމުނިއެއްރިޕޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔުމަށް މިމައްސަލަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި ބެލި ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖްލީހުން ނިންމިއެވެ. - މިދެމައްސަލަ ބެލުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ޤަޟިއްޔާތަކުގެ މަޢުލޫމާތު މިރިޕޯޓުގެ ފުރަތަމަ ޞަފްޙާގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.

3މި މައްސަލައިގައިތަޙްމީން ތައުފީޤާއި ރައްޔާން މަންޞޫރަ ގެ މައްޗަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރީލްގެ ފަރާތުނ ދަޢުވާކޮށްފައިވަނ: • ކެނެބިސް ޓްރެފިކް ކުރުން އާއި • ކުށެއްކުރުމުގެ އާލާތެއް އަތުގައި ބެހެއްޓުން )މި ދަޢުވާ،ހުއްދަ ނަގައިގެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ހުއްދަ ނުނަގާ ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ މިގޮތަށް އިޞްލާޙްކޮށްފައެވެ.( ކުށުގެ ދަޢުވާއެވެ. • އަދި މިދެދަޢުވާގެ އިތުރުން ތަޙްމީން ތޢުފީޤުގެ މައްޗަށ ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ އާއި، ކެނެބިސް ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ކޮށްފައިވެއެވެ.

4އިސްވެ ބުނެވިދިޔަ ދަޢުވާއިގުޅިގެން، މ ދެމީހުންގެ ފަރާތުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅި އެއް ހުށަހެޅުމަކީ، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށުކޮށްފައިވާ، ކުށެއް ކުރެމުގެ އާލާތެއް އަތުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާއަކީ އދަޢުވ ކުރުމުގެ މުއްދަތުތަކާ ޚިލާފަށް އެމުއްދަތު ފަހަނައަޅައެދިޔަ ފަހުން ހުށަހަޅާފައިވާ ދަޢުވާއަކަށްވާތީ، މިއީ ދަޢުވާ ކުރުމަށް ހުރަހަކަށް ވެދާނެ ދިފާޢެއް ކަމަށްވެފައި، މި ދަޢުވާއަކީ ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ދަޢުވާއެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށެވެ. އ ހުށަހެޅުމާ ގުޅޭ ގޮތުން އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައި މިވާ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކުގައިވަނީ، - ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 )މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު( 108 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާ 139 ވަނަ މާއްދާގެ )ބ( އާ ޙަވާލާދީ އެޤާނޫނުގެ 108 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގެ ދަށުން. - ޤާނޫނު ނަންބަރު 2014/9 )ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު( ގެ 87 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާ ޙަވާލާދީ، އެމާއްދާގެ )ނ( ގެ ދަށުނ. - ޤާނޫނު ނަންބަރު 2014/9 )ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު( ގެ 616 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ii) އާ ޙަވާލާދީ، އެ މާއްދާގެ )ށ( ގެ ދަށުން. - ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 )މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު( ގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާ، 148 ވަނަ މާއްދާ އާއި ޙަވާލާދީ 115 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( ގެ ދަށުން. މި މައްސަލައިގައި ތުޙް މީން ތައުފީޤާއި ރައްޔާން މަންޞޫރު ގެ މައްޗަށް ދަޢުލަތުން ދަޢުވާކުރާ، ހުއްދަނަގައިގެނ ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ހުއްދަ ނުނަގައި ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކުރާ ދަޢުވާ ކުރުމުގެ މުއްދަތު ފަހަނަ އަޅައި ދިޔަ ފަހުން ކަމުގައި ވާތީ، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 117 ވަނަ މާއްދާ އާއި 120 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ޝަރީޢަތްކުރުމބެހޭ ޖިނާޢީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގާ 119 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ނަންބަރ 145/DF/2020/19 ދަޢުވާ ހުށަހަޅާ ފޯމުންމ ދެމީހންގަމައްޗަށް ހުށަހަޅާފައިވާ، ހުއްދަނަގަ އިގެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ހުއްދީނުނަގައި ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާއަކީ، މައުޟޫޢްގޮތުން ބެލޭނެ ދަޢުވާއެއނޫން ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ދަޢުވާ ފޯމުގެ އެބައި ބާތިލް ކަމަށެ ވެ.

5ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އިސްވެ ބަޔާންކުރެވު ނ ދެނިންމުމަށް ވާޞިލްވެފައިވާ ސަބަބުތައް ބަޔާންކުރަމުން،މި މައްސަލައާ ގުޅިގެން ތަޙްމީނުތައުފީޤާއި ރައްޔާން މަންސޫރ ބަންދުކުރުމަށް 20 ނޮވެމްބަރު 2019 ދުވަހު ނިންމާފައިވާއިރު، ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވަނީ އޭގެ 57 )ފަންސާސްހަތެއް( ދުވަސް ފަހުން، 16 ޖަނަވަރީ 2020 ގައިކަމަށި ވުމެ އ 'ކުށްކުރުމުގި އާލާތެއް އަތުގައި ބެހެއްޓުން' އެދަ 'ހުއްދަނަގައިގެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ހުއްދަ ނުނަގައި ކުރުމުގު ކުށުގެ' ތުހުމަތަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ ތަޙްޤީޤު މަރުހަލާއިން ފެށިގެން ކުރެވިފައިވާ ތުހުމަތެއެ ކަމީ އާ،އެއް އަލަށް އުފަންވި ތުހުމތެއަ ނޫން ކަމާއި، އަދި އެކުށކި ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ނޫންކަމުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނުގެ މަޤްސަދަށާއ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ 60 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައަދަޢުވާލިބޭ މީހާގެ މަސްލަހަތަށ ޤާނޫނު މާނަ ކުރަންޖެހޭތީއާއ އަދި ޤާނޫނު މާނަ ކުރަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުގެ އެ އ މާއްދާ އަނެއް މާއްދާއާ ގުޅްލާމެހިންގާނދ ގޮތަށް، އެއް ރޮއްޖަކުން ކަމަށްވާތީ، ޖިނާއީ ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ނުވާ ދަޢުވާތައް ކުރަންޖެހޭނީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވާނަ މާއްދަގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކުރަ ފަދައނ 30 )ތިރީސް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކަމަށްވާއިރު، މި މައްސަލައިގައި 'ހުއްދަނަގައިގެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ހުއްދަ ނުނަގައި ކުރުމުގެ ކުށުގެ' ދަޢުވާ ތަޙްމީނު ތައުފީޤާއި ރައްޔާން މަންޞޫރުގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވަން ޤާނޫނުގައި މިފަދަ ދަޢުވާތައް ކުރުމަށާބަޔާންކޮށަ ފައިވާ މުއްދަތު ހަމަވިފަހުންކަމަށްވެ ތީކަމަށް ފާހަގކޮށްފައިވއެވެ.

6ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 145-B10/SHN/(22,23-2020)/2021/14 އާއި، ނަންބަރު 145-B10/SHN/(22,23-2020)/2021/15 "ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅި ހުށަހި ޅުމެމެދު ނިންމި ނިންމުން" ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުވާކަމަށް ބުނެ އެނިންމުންތައްއިސްތިއުނާފް ކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހްގ ފަރާތުނ އަންނަނިވި ނުކުތާ ހުށަހަޅައި، އެނުކުތާ އ ގުޅގޮތުނޭ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ.

7އިސްވެ ބުނެވިދިޔަ ނިންމު ންތަކކީ ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 94 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނު ނަންބަރ 2001/4 )މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު( ގެ 17 ވަނަ މާއްދާއާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( ގައި "މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަށް އެއަށްވުރެ ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ތަބާވާންވާނެ" ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވ އުޞޫލުތަކް ޚިލާފަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުންތަކެއް ކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކު ތާއެވެ.

8މި ނުކުތާ ހުށަހެޅުމަށްފަހު، އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގ "ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ނިންމި ނިންމުން" ތަކަކީ ބާޠިލް ނިންމް ންތަކެއާ ކަމަށި ކަނޑައަޅައި، ތަޙްމީން ތައުފީޤޫއ ރައްޔާން މަންޞރުގެ މައްޗަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ "ހުއްދަނަގައިގެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ހުއްދަ ނުނަގާ ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ" އަކީ މައުޟޫޢީގޮތުން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ މައްސަލަތަކެއިކަމުގައި ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުން އެދިފައިވެއެވެ.

9މި މައްސަލައިގައިއިސްތިއުނާފުރައްދުވާ ތަޙްމީން ތައުފީޤއި ރައްޔާން މަންޞޫރގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ، ޤާނޫނުގައި ކުޑކުށެއްނަމަ ތަޙްޤީޤުކުރުމަށް ލިބިދީފައިވަނީ، 30 )ތިރީސް( ދުވަހުގެ މުއްދަތު ކަމަށާއި ދއުލަތަށް އެންމެ މުހިންމީ ޖިނާޢީ ބޮޑަކުށުގެ ތަޙްޤީޤުކަމަށްވަންޏާ އެދަޢުވާވަނީ ކުރެވިފައި ކަމަށާއި،އަދ އެދަޢުވ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާދައުލަތުނ މާނާ ކުރާ ގޮތަށުމާނަކުރާނަމަ، ކުދި ކުށްތަކާއި، ބޮޑެތި ކުށްތަކުގައި ތަހްޤީޤް ކުރުމްގެ މުއްދަތުގައި އެއްވެސ ފަރަގެއް ނޯންނާނެ ކަމަށާއި، ތަޙްޤީޤު އިދް ރާތަކަށް އޭގެ ނުރަނގަޅު ބޭނުނީ ކުރުމުގެ ފުރުޞަތެއް ފަހިވެގެނ ދިޔުމަކ ވެދާންކަމެއްކަމަށާއި، އެހެންކަމުނ،އިސްތިއުނާފކުރެވިފައުމިވާ ނިންމުންތަކަށް ބަދަލެއް ގެންނަންޖެހޭ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށެވެ. މި ދެމީހުންގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ތުހުމަތާއި ތަޙްޤީޤުކުރެވުނު މައްސަލަ

10ތަޙްމީނު ތައުފީޤާއި ރައްޔާން މަންޞޫރުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވުނު މައްސަލައަކީ 2019 ނޮވެންބަރު 19 ވަނަ ދުވަހުގެ 20:54 ހާއިރު، […] ފަސްޓް ފްލޯރގައި ބަޔަކު މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކޮށް އެތަކެތި ގެންގުޅެ އެތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުމާއި އަދި ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ބަނގުރާ ގެންގުޅެ އެތަކެތި ބޭނުންކޮށް އެތަކެތީގެ ވިޔަފާރި ކުރަމުންދާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައެވެ.މ މައްސަލްމޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްއިންތަޙް ޤީޤުކޮށްފައިވަނީ ކޭސް ނަންބަރު LC2019/14666 ގައެވެ. އެމައްސަލައިގައި މި ދެމީހުންގެ މައްޗަށްތުހުމި ތުކުރެވުނަ ކުށްތަކުގެ ތެރގައޭ، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 87 ވަނަ މާއްދާއާއި 613 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ، ކުށެއްކުރުމުގެ އާލާތެއް އަތުގައި ބެހެއްޓުމާއި، ބަނގުރާ ބުއިމާއި، ޤާނޫނ ނަންބަރު 2011/17 )މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެނެބިސް ޓްރެފިކްކުރުން، ޕެޑަލްކުރުން،ކެނެބިސް އަދި ޑައިމޯފިނންމުޢާމަލާތްކުރު މުގެ ކުށް ހިމެނެއެވެ.މިކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، މިދެމީހުންގެ މައު ޗަށް ތުހުމަތި ކުރެވުނު ކުށްތަކުގެ ތެރޭގައާ ޖިނާއީ ބޮޑިކުށ އ ކުޑަ ކުށް ހިމެނެއެވެ.

11މި މައްސަލައިގެ ތުހުމަތުގައި 19 ނޮވެންބަރު 2019 ގީއިތަޙްމނު ތައުފީޤާއި ރައްޔާން މަންޞޫރ ބަންދުކުރުމަށްފަހު، މިދެމީހުންގެބަންދާމެ ދ ގޮތެއް ނިންމުމަށް ފަނޑިޔާރުގެ ކުރިމައްޗަށް އެންމެ ފުރަތަމަ - މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށްތަކަކީ، ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްކަމަށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ )ކ( އިން ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. ހާޒިރުކުރެވުނީ 20 ނޮވެންބަރު 2019 ގައެވެ. އެދުވަހު މިދެމީހުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފަނޑިޔާރު އަމުރުކޮށްފައިވެއެވެ. އަދ އެއިގެފަހުނަތަފާތު އެކިފަހަރުމަތިން ބްންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކިރަމުނގޮސް، މ މައްސަލައިގެދަޢުވާކުރިއިރުވެސް މިދެމީހުން ބަންދނު ދޫކޮށް ނުލައި ތިބިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

12ތަޙްމީން ތައުފީޤާއި ރައްޔާން މަންޞޫރުގެ މައްޗަށް )މިރިޕޯޓުގެ 03 ނަންބަރުގައިވާ( ދަޢުވާތައް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ނަންބަރު 145/DF/2020/19 ދަޢުވާ ފޯމުން ކޮށްފައިވަނީ 16 ޖަނަވަރީ 2020 ގައެވެ. އިސްވެ ބުނެވުނު ދަޢުވާ ފޯމަށް ބަލާއިރު، މި ދެމީހުންގެ މައްޗަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ފަރާތުނާ ދަޢުވާކޮށްފައިވާ، ކެނެބިސް ޓްރެފިކް ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވއަކ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށި ކެވެ. އަދްކ ށެއ ކުރުމުގެ އާލާތެއް އަތުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ )ފަހުން އިޞްލާޙު ކުރެވުނު، ހުއްދަނަގައިގެން ގެންގުޅެންޖެހޭ އެއްޗެއް ހުއްދަނުނަގައި އަތުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ( އަކީ ޖިނާއީ ކުޑިކުށެކެވެ. މ ދަޢުވާތަކުގެ ތެރެއިން،ހުއްދަނަގައިގެން ގެންގުޅެންޖެހޭ އެއްޗެއް ހުއްދް ނުނަގައި އަތުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ޝަރީޢަތުން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުނ ކަނޑައަޅާފައިވަނީ އެކުށަކުޖިނާއީ އިޖުރާއޭ ތ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ބޮޑުކަ ށްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކުށް ކަށިނ ވެފައި، އެފަދަ ކުދިކުށްތަކުގައި ދަޢުވާކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެދަޢުވާ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާތީއެވެ.

13އެދަޢުވާ ކ ރިމިނަލް ކޯޓަށް އެމުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަނޭޅި ސަބަބެއްކަމުގައި ޕުރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހގެ ފަރާތުނެދަ ށ ކޯޓުގައި އަދި މިކޯޓުގ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ބުނެފައިވަނީ، ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ތަޙްޤީޤަށް މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދެނީ ޖިނާއީ ބޮޑުކުށް ހިމެނޭ މައްސަލަތަކުގައި ކަމާއި، އިމައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ވަކި ދަޢުވާތަކަށް ނުވަތަ ކުށްތަކަށް ނޫންކަމާއި، އެމުޅި މައްސަލައަށް އެކުގައިކަމާއ، މިއި ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށާއި އަދ ކުދާ ކުށް ހިމެނޭ ގޮތުން ތަޙްޤީޤުކުރެވިފައިވ މައްސަލއެއަ ކަމުގައިވެފައި އަދި މި މައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤަށް މުއްދަތު އިތުރުކށްދީފައިވާތީ، އެމައްސަލައިގޮ ތަޙްޤީޤު ނިންމައި ދަޢުވާކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށާހުށަހެޅުމުން އެމައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ކުށްތަކުގައި ދަޢުވާކޮށްފައިވާނެ ކަމަށާއި އެފަދަ ދަޢުވީ ހުށަހެޅުމަށް ކުދިކުށްތަކާ ބޮޑުކުށް ވަކިކަ ރުމަކު ބުނެވިދިޔ މާއްދާގި މަޤްޞަދާއިރޫހާއި އަދާޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުޞޫލުތަކެއެއްގޮތް ކަމެއްނޫންކަމަށެވ.

14ޕްރިސިޑެންސް 1ޖިނާއީކުށެއްގެ ތުހުމަތުކޮށް ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތަކަށް މައްސަލައެއް ހުށަހެޅުމުން ލަސްނުކޮށް އެމައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު ނިންމަންވާނެ ކަމާއި އަދި އެމީހަކާމެދް ދަޢުވާއެއް ކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނަރަލަށ ފެނިއްޖެނަމަ، ވީއެންމެ އަވަހަކަށް ދަޢުވާ އުފުލަންވާނެ ކަމާއި،އަދި އެދަޢުވާއާމެދު އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތްކޮށް ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ޙައްޤު، ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވޭ މީހުންނެއި ކުށެއްގާ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހުންނަށް ލިބިގެންވާކަން އެނގެއެވެ. ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މައި ސަލައިގް ތަޙްޤީޤު އަވަހަށް ނިމި، ދަޢުވާ ލަސްނުކޮށް ކުރުމަކީ އެމައްސަލައިގައި ތަޙްޤީޤަށް ހޯދާފައިވާ ހެކި ފުރިހަމެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ފަހިވެގެންދާނޯ ކަމެއްކަމާއި، ދަޢުވާކުރުމުގެ މަރުޙަލާ ލަސްވުމަކީ، އެމައްސަލައިގައ ހެކިބަސްދޭން ތިބި މީހުންނަށް އެޙާދިސާގެ މައުލޫމާތު ހަދާން ނެތުން ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒުފް ރުވައ ހެކިބަދަލުވުމަށެ ފުރުޞަތު ލިބިގެނދާނ ކަމެކެވެ. މައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު ނިމި ދަޢުވާނުކޮށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވުމަކީ އެމައްސަލައިގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހުންނަށް ނަފްސާނީ ގޮތުން ނުރަނގަޅު އަސަރުތަކެއްކޮށ އެކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު އެފަދަ ފަރާތްތަކުގެ ޢާންމު ދިރިއުޅުމަށްވެސް ކުރާނެކަމެކެވެ. އެކަށީގެންވާ އަވަސްމުއްދި ތެއްގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާކުރުމަކީ އެމައްސަލައިގައި ލިބިފައިވާ ހެކިތައް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ރަނގަޅު ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. މައްސަލަތަކުގައި ދަޢުވާނުކޮށް ގިނަދުވަސް ހޭދަވެއްޖެނަމަ، ހެކި ބަދަލު ކުރުމާއި ހެކިބަސްދޭން ބޭނުންނުވުމާއި ހަނދާން ނެތުން ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވެގެން ހެކިންގެ - ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 50 ވަނަ މާއްދާ - ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( ހެކިބަސް އކަށީގެންވެ ގޮތެއްގައި ނުލިބުނާ އެކަށީގެންވެއެވެ. އެހެންކަމުން، ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި އަވަސްކަމާއެކު ދަޢުވކުރުމަކެނުހަނުބޭނުންތެރިކަމއް ކަމުގައި ދެކެމވެ.

15ޕްރިސިޑެންސް 2ޖިނާއީ ކުށްތަކްކީ މަޖްތަމަޢާ ދެކޮޅަށް ހިންގޭ ކުށްތަކެކެވެ. ކުށްކުރި މީހުންނަށް ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އަދަބު ދިނުމަކީ މުޖްތަމަޢުގެ މަސްލަޙަތުގައި ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އަދި ހަމައެގޮތަށް އެމީހުންނާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައިޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިނި ލިބިދޭ ންޖެހޭ ޙައްޤުތަކާއަ ފަހިކޮށްދޭންޖެހ ކަންތައްތަކަކީ ވެސް މުޖްތަމަޢުގެ ޙައްޤުގައާއި ތުހުމަތުގައިވާ މީހުންގެ ޙައްޤުގައި ކުރަންޖެހޭކަމެކވެ. އެހެންކަމުން، ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ނިންމުމުގައި ތުހުމަތުގައިވާ މީހާގެ މަސްލަހަތަށް ރިޢާޔަތްކުރާ ފަދައިން މުޖްތަމަޢުގެ މަސްލަހަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދެފަރާތުގެ މަސްލަހަތު ބެލެންސްވާނެ ގޮތެއްގެ މަތިން ޤާނޫނ މާނަކުރަނޖެހ އެވެ. ޖިނާއީ ކުށުގެ ދަޢުވާ ކުރުމުގެ މުއްދަތު:

16ޕްރިސިޑެންސް 3ޖިނާއީ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލަންޖެހޭ މުއްދަތު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގއަ ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އެގޮތުން؛

16.1ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަކީ މި ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ(ގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހެއްނަމި، އޭނާ މޤާނޫނުގ 58 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުނާ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ހާޒިރުކުރެވޭތާ 30 )ތިރީސް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ މައްސަލައެއްގެ ތަޙްޤީޤު ނިންމައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ - ޤާނޫނުނަންބަރު 2016/12 - މިމާއްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، "ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހާ ބަންދުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިންތޯ ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި، ވީއެންމެ އަވަހަކަށް، އަދި އޭނާ ހައްޔަރުކުރެވޭތާ ލަސްވެގެން 24 )ސައުވީސް( ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި، ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް އޭނާ ހާޒިރުކުރަންވާނެއެވެ." މިފަދައިންނެވެ. އެވަގުތަށްވުރެ ލަސްކުރެވާ ދާނެ އިސްތިސްނާ ޙާލަތްތަކެއް އެމާއްދާގެ )ނ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އަދ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހަކުވެސް، އޭނާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް އޭނާ ހައްޔަރުކުރެވޭތ 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކުރަންޖެހޭކަނ )ށ( އިން އެނގެއެވެ. ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އަދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް އެ މައްސަލައެއް ހުށަހެޅޭތާ 10 )ދިހައެއް ( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ މައްޗަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދަޢުވާ އުފުލަންވާނެއެވެ.

16.2އެމާއްދާގެ )ށ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަކީ މިޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( ގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރެއްގެ 12 11 ކުރަ މައްޗަށުފުރަތަމ ހާޒިރުކުރުމަށްފަހ، އެމާއްދާގެ )ނ( ނުވަތަ )ރ( ގެ ދަށުން ދޫކޮށްލާފައިވާ މީހެއްނަމަ، އޭނާ ފަނޑިޔާރުގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކުރެވޭތާ 45 )ސާޅީސްފަހެއް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އ މައްސަލައެއްގެ ތަޙްޤީޤު ނިންމައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އަދ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް އެ މައްސަލައެއް ހުށަހެޅޭތާ 10 )ދިހައެއް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ މައްޗަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދަޢުވާ އުފުލަންވާނެއެވެ.

17ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާއި )ށ( އަށް ބަލާއިރު، އެދެ އަކުރުގައި ދޢުވަ އުފުލުމަށް މުއްދަތު ކަނޑައަޅާފައިވަނީ؛ )1( ތަޙްޤީޤު މަރުހަލާގައިޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކޮށްފައިވާ މީހުންނާއި، )2( ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށްއަމުރުކޮށްފައިވާ މީހުންގެ މައްސަލަތަކުގައި ކަމާއި، ދަޢުވާކި ރުމަށް މުއްދަތު ކަނޑައެޅުމުގައި، ތަޙްޤީޤު މަރުހަލާގައާ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވ މީހުންނާއި، ބަންދުނުކޮށް )ކަފާލާތުގެ ދަށުން ނުވަތަ ޝަރުޠުކުރުމަށްފަހު ބަންދުންދޫކޮށްލާފައިވާ މީހުން( ތަޙްޤީޤުކުރެވޭ މީހުންގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތުތަފާތުކޮށްފައިވާ ކަމާއި އެގޮތުނި،ޝަރީޢާ ތ ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައަވް މީހުންގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރުމަށްކަނޑައަޅާފައިވ މުއްދަތަށެ ވުރެ ދިގު މުއްދަތެއް ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ބަންދުންދޫކޮށްލާފައިވާ މީހުންގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމަށް - ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގައި، ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހާ ޝަރުޠަކާ ނުލައި ބަންދުން ދޫކޮށްލެވިދާނެ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. - އެމާއްދާގެ )ރ( ގައި، ކަފާލާތުގެ އުސޫލުން ނުވަތަ ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާކަމަށަ ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. - އެއީ، ޝަރުޠު ކުރުމަށްފަހު ނުވަތަ ޝަރުޠަކާ ނުލައި ނުވަތަ ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދީފައިވކަނާ ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުނުކޮށް ނުވަތަ ބަންދުކުރުމަށްފަހު އެމީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުނުކުރާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށފައިނުވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

18ޕްރިސިޑެންސް 4އިސްވެ ބަޔާންވެ ދިޔަ މުއްދަތުތަކަކީ، ޢެންމާ އުޞޫލެއްގެ ގޮތުނ މީހެއްގު މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މުއްދަތު ކަމުގައިވީނަމަވެސް، އެފަދަ މީހެއްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އަދި އެމީހަކީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދިނެ ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކޮށްފައިވާ މީހެއްކަމުގައވ ނަމަ، އަދި އެމައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު 30 )ތިރީސް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައާފުރިހަމަ ކުރެވިދާނެ ކަމުގައިނުވް ނަމަ، ތަޙްޤީޤު ފުރިހަމަ ކުރުމަށްޓަކައި މުއްދަތު އިތުރު ކޮށްދިނުމަށް އެދި ސަބަބު ބަޔާންކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެ މައްސަލަ ތަޙްޤީޤް ކުރާ ފަރާތަށް ލިބިގެންވާ ކަމާއި އެގޮތަށް މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދިނުމަށް އެދޭ ހުށަހެޅުމުން 30 )ތިރީސް( ދުވަހަށްވުރެ އިތުރު ނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން ތަޙްޤީޤު ފުރިހަމަ ކުރުމަށްޓަކައި މުއްދަތު އިތުރުކޮށް ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށ ލބިގެންވއެވެ. މިގޮތުން ފްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އިތުރުކޮށްދޭ މުއްދަތާއެކު ތަޙްޤީޤު ފުރިހަމަ ކުރުމަށް މިފަދަ މައްސަލަތަކުގައި އެކުޖުމްލ 60 )ފަސްދޮޅަސް( ދުވަސް ލިބިގެންވެއެވެ.

19މިރިޕޯޓުގެ 16.2 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައިވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވިފައިވާ ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްކަމުގައިވެފައި، އެމައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު 45 )ސާޅީސްފަހެއް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނުނިމޭނެކަމުގައިވާ ނަމަ، ސަބަބު ބަޔާންކޮށް ތަޙްޤީޤަށް މައްދަތު އިތުރުކޮށްދިނުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓް ރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެމައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތަށް ލިބިގެންވާ ކަމާއި އަދި އެގޮތަށް ހުށަހެޅުމުން 45 )ސާޅީސްފަހެއް( ދުވަހަށްވުރެ އިތުރުނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން ތަޙްޤީޤަށް މުއްދަތު -ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގއ ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި، - ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( އިތުރުކޮށްދިނުމުގެއިޚްތިޔާރެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އިތުރުކޮށްދޭ މުއްދަތާއެކު މިފަދަ މައްސަލަތަކުގައި 90 )ނުވަދިހަ( ދުވަސް ތަޙްޤީޤު ފުރިހަމަ ކުރުމަށް ލިބިގެންދެއެވެ.

20ޕްރިސިޑެންސް 5ޕްރިސިޑެންސް 6މިމައްސަލައިގައި ތަޙްމީން ތައުފީޤާއި ރައްޔާން މަންޞޫރުގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް އެދެމީހުން ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކުރުމުން، އެމައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ނިމި ންދެނ އެދެމީހުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފަނޑިޔާރު އަމުރުކޮށްފައިނުވެއެވެ.އަދ ކަފާލަ ތ ދަށުނު ނުވް ތ ޝަރުޠުކުރުމަށްފަހި އެދެމީހުން ބަންދުންދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކޮށްފައވެސް ނުވެއެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް ފަނޑިޔާރު އަމުރުކޮށްފައިވަނ އެދެމީހުން

10 )ދިހައެއް( ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމށަވެ.އެގޮތނެއެ ދ މީހުންގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު އެކިފަހަރުމަތިން އިތުރުކުރަމުން ގޮސް މި މައްސަލައިގައި އެދެމީހުންގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރިއިރުވެސް އެދެމީހުން ތިބީ ބަންދުކޮށްފައެވެ. ޖިނާޢީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން 30 )ތިރީސް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ތަޙްޤީޤީނިންމައި ދަޢުވާކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް މައްސަލަ ފޮނުވަންޖެހެނީ، ތަޙްޤީޤު މަރުހަލާގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކޮށްފައިވާ މ ހުންގ މައްސަލަތަކުގު އިކަން އެނގެއެވެ.ތަޙްމީން ތައް ފީޤާއި ރައްޔާން މަންޞޫރަކީ އެމީހުންގެ މައްޗަށ ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހުންނޫންކަން އެދެމީހުންގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރަމުންދޔަ ގޮތަށް ބެލުމުނުއެނގެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރ 2019/HC-A/114,115 ޤަޟިއްޔާގައި އަހުރެން ގެ ރައުޔުގައާ ބަޔާންކޮށްފައިވެ ފަދައިން، ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާ ބަންދުކޮށްގެން ތަޙްޤީޤުކުރެވޭ މައްސަލަތަކުގައެ )ބަންދުކުރުމަށްފަހު ދޫކޮށްލާފައިނުވާނަމަ( ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާއި )ރ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ - ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަމާއްދާގެ )ބ( އުޞޫލުގެ މަތިންކަމާއި، މި މައްސަލއަކަ ޖިނާއް ބޮޑު ކުށަކާއި ކުޑަކް ށުތަކެއް ހިމެނޭ ގޮތަށް ތަޙްޤީޤުކުރެވިފައިވާ މައްސަލައެއްކަމާއި މި މައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ އެއް ކޭސް ނަންބަރެއް ދީގެން އެއް މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ކަމާއި،ވަކިވަކި މައްސަލތަކެއްގ ގޮތުގައި ނޫން ކަމާއި، މައްސަލައެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުންގެ މައްޗަށް ކުރެވޭނެ ދަޢުވާތަކާއި އަދި ނުކުރެވޭނެ ދަޢުވާތައް އެންމެ ރަނގަޅަށް އެނގޭނަމުޅި މައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު އެއްކޮށް ފުރިހަމް ކުރެވުމުނކަމާއި، މ މައްސަލާ އިގަ ތަޙްޤީޤަކީ ޖިނާއީ ބޮޑުކުށައި އދ ކުދިކުށާ ހިމެނޭ ގޮތުން ތަޙްޤީޤުކުރާވިފައިވެ މައްސަލައެއް ކަމުގައިވި ތީއާއި އަދ މ މައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު 30 )ތިރީސް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފުރިހަމަކުރަ ވިދާނާ ކަމަށް މައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކުރް ފަރާތަށް ނުފެންނާތީ ތަޙްޤީޤަށް މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދިނުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ހުށަހެޅުމުން ދެފަހަރެއްގެ މަތިން ތަޙްޤީޤަށް މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދީފައިވކަމާ އ، މ މައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު ނިންމައި ދަޢުވާކޮށްފައިވަނީ، މި މައްސަލައިގައި މިދެމީހުންގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް އެންމެފުރަތަމަ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށްހާޒިރުކުރެވުނުތ 60 )ފަސްދޮޅަސް( ދުވަހުގެ ތެރޭ ގައިކަން އެނގޭކަމާއި، ގިނަ ކުށްތަކެއް )ބޮޑުކުށް އަދި ކުޑް ކުށް( ހިމެނޭ ގޮތުނައެއުތަޙްޤީޤި ކުން ތަޙްޤީޤު ކުރެވޭ މައްސަލަތަކުގައި ކުދިކށާއި، ބޮޑެތި ކުށްތަކުގައި ދަޢުވާކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ މުއްދާތު ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައަ ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންކޮށްފައިނުވޫ ކަމާއި،ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މ އްދާއިން ސާފުވާ ނ އޮތީ، ތަޙްޤީޤުކުރެވޭ ކުށްތަކަށް ވަކިވަކިން މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ތަޙްޤީޤުކުރެވޭ މައްސަލައަށް މ އްދަތު އިތުރުކްށް އެމައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު ނިންމައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ފޮނުވުމުން ދަޢުވާކުރުނާކަމާއި، ޖިނާއީ އިޖްރް އަތުގެ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކުގެ ތެރޭގައި ޖިނާއީ ކުށުގެ ތަޙްޤީޤުތައ ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި އަދި އެކަށީގެންވާ އަވަސްމިނެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ބޭނުންވާ އުޞޫލުތައް ކަނޑައެޅުމާއި އަދި ޖިނާއީ ކުށުގެ ދަޢުވާ އުފުލުމަށް ބާރު އެޅުމާއި އެފަދަ ދަޢުވާތައް ހަރުދަން ގޮތެއްގައި އަދި އެކަށީގެންވާ އަވަސްމިނެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ބޭނުންވާ އުޞޫލުތައް ކަނޑައެޅުން ހިމެނޭކަން - ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގެ 37 ވަނަ ނަންބަރު އެނގޭކަމާއި،އެހެންކަމުން، މި މައްސަލައިގެ ތަޙްޤޤުނިންމައި ދަޢުވާކުރެ މަށްޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ފޮނުވުމުން، މި މައްސަލައިގައ ހިމެނުކުށްތަކގެ ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ އިޚްތިޔާރި،ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭތު،ޕް ރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހް ނުތަޙްމީނު ތައުފީޤާއި ރައްޔާނ މަންޞޫރާ ގެ މައްޗަށި ކޮށްފައިވު"ހުއްދަނަގައިގެން ކުރަންޖެހޭކަމެއް ހުއްދަނުނަގައ ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢްވާ" އުފުލާފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖެރއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގައިބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތު ހަމަވިފަހުންކަމަށް އްމާއްދާ މާނަކުރުމަކީ އެޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާއި ރޫޙާއެއްގޮތ މާނަކުރުމެއް ނޫންކަން އެނގެއެވެ.

21އެހެންކަމުން، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 145-B10/SHN/(22,23)/2021/14 އާއި، ނަންބަރު 145-B10/SHN/(22,23-2020)/2021/15 "ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ނިންމި ނިންމުނު " ތަކުގައ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 22,23/Cr-C/2020 ޤަޟިއްޔާގައި، ތަޙްމީން ތައުފީޤްއާއި ރައްޔާން މަންޞޫރުގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ 'ހުއްދަ ނަގައިގެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ހުއްދަ ނުނަގާ ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ' އަކީ މައް ޟާ ޢީ ގޮތުނ ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ދަޢުވާއެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައި ނިންމާފައިވާ ނިންމުން ޤާނޫނ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުވާތީ އެނިންމުން ބާޠިލްކުރަންޖެހޭކަމަށް ފެނެއެވެ. • ޙުކުމް: ދެންފަހެ، އިސްވެ ބަޔާންވެ ދިޔް ސަބަބުތައް އެފަދައިން ހުރުމުން، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 22,23/Cr-C/2020 ޤަޟިއްޔާ ތަކުގައި، ތަޙްމީން ތައުފީޤްއާއި ރައްޔާން މަންޞޫރް ގެ މާ އްޗަށްކޮށްފައިވ "ހުއްދަ ނަގައިގެނި ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ހުއްދަ ނުނަގައި ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ"އަކީ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބަލައި ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ދަޢުވާއެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލްކުރުމަށް ކްރިމިނަލު ކޯޓުގ ނަންބަރ 145-B10/SHN/(22,23)/2021/14 އާއި، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 145-B10/SHN/(22,23-2020)/2021/15 "ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ނިންމި