ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/115
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝަޒްނީނާ ސަޢީދު، 2019/HC-A/115
Prosecutor General v. Shazneenaa Saeed 2019/HC-A/115 (2019/HC-A/115, High Court of the Maldives, 11 March 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝަޒްނީނާ ސަޢީދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމީ ދަޢުވާކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނީ މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހު ކަމަށާއި، މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތުން ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައިވާކަމާއި އިތުރުކުރި މުއްދަތުގައި ތަޙްޤީޤުގެ ކަމެއް ކުރިކަން ނޭނގޭތީ، އިތުރުކުރި މުއްދަތަކީ ޤާނޫނީ މުއްދަތެއް ނޫން ކަމަށް ބަލައި ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަށެވެ.
މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރީގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތެއްގެ ގެއިން މަސްތުވާތަކެތި ފޮރުވުމަށް ކަމަށް ބުނެ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ޢަދުލުއިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ. ތަޙްޤީޤުގެ މުއްދަތު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލުން ދެ ފަހަރަށް 15 ދުވަހުން އިތުރުކުރިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލުން ބުނީ ނިންމުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތާ ބެހޭ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން އިޖުރާއީ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުން ބުނީ އިސްތިއުނާފު ހުށަހަޅާފައިވަނީ މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހު ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޢަދުލުއިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ދަޢުވާ ކުރިމަތިލާން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައިވާ މުއްދަތު ފަހަނައަޅައިގޮސްފައިވާތީ ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ؛ ޚާއްޞަކޮށް ތަޙްޤީޤުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ ޝަރުޠުތައް (ބޮޑު ކުށެއްކަމުގައިވުމާއި ސަބަބު ބަޔާންކުރުން) ފުރިހަމަވެފައިވޭތޯ. އަދި އިސްތިއުނާފު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅިތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)
އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔުގައި، އިސްތިއުނާފު މުއްދަތުގައި ހުށަހަޅާފައިވާކަމާއި ބޮޑު ކުށުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާކަން ބަލައިގަތް ނަމަވެސް، ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ލިޔުންތަކުގައި މުއްދަތު އިތުރުކުރި ސަބަބު ހަމައެކަނި 'ތަޙްޤީޤު ފުރިހަމަކުރުމަށްޓަކައި' ކަމަށް ހުރުމުން ސަބަބު ސާބިތުނުވާތީ، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަން ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- އިސްތިއުނާފު ފޯމު ހުށަހަޅަނީ މައްސަލަ ނިންމި ދަށުކޯޓަށް ކަމުން، އިސްތިއުނާފު މުއްދަތު ގުނުމުގައި ބަލާނީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅިކަމަށް ދަށުކޯޓުން ފޯމުގައި ޖަހާ ތާރީޚެވެ. ހައިކޯޓަށް ލިބުނު ތާރީޚަކީ މުއްދަތު ގުނުމުގައި ބަލާ ތާރީޚެއް ނޫނެވެ.
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތާ ބެހޭ މާއްދާގެ ދަށުން ތަޙްޤީޤުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރެވޭނީ (1) ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކަށްވުމާއި (2) ތަޙްޤީޤު ފުރިހަމަކުރުމަށް ސަބަބު ބަޔާންކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅުމުންނެވެ.
- ބޮޑު ކުށެއްކަމުގައިވުމުގެ ޝަރުޠުގައި ބަލަނީ ތުހުމަތުކުރެވި ތަޙްޤީޤުކުރި ކުށަށެވެ. ފަހުން ދަޢުވާކުރި ކުށަކީ ބޮޑު ކުށެއް ނުވިޔަސް، ތަޙްޤީޤު ބިނާވެފައިވަނީ ބޮޑު ކުށެއް (މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުން) ގެ ތުހުމަތަށްނަމަ އެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވެއެވެ. ކޮން ދަޢުވާއެއް ކުރާނީކަން ކަނޑައަޅަނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލެވެ.
- ދަށުކޯޓަށް ހުށަނާޅާ، އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ހައިކޯޓަށް ހުށަހަޅާ ލިޔުންތަކަށް އިސްތިއުނާފު ނިންމުމުގައި ޤާނޫނީ ބުރަދަނެއް ނުދެވޭނެއެވެ؛ ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބަލަނީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
- ހަމައެކަނި 'ތަޙްޤީޤު ފުރިހަމަކުރުމަށްޓަކައި' ކަމަށް ލިޔެ ތަޙްޤީޤުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަކީ ޤާނޫނުން ދޭ ލުޔެއްގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުމަށް ހުޅުވާލެވޭ ދޮރެކެވެ. ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުގެ މަޤްޞަދަކީ އިތުރުކުރާ މުއްދަތަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮވެގެން އިތުރުކުރާ މުއްދަތެއްކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށާއި ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކުރުމެވެ. ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް، އިތުރުކުރި މުއްދަތުގެ ތެރޭގެ ތާރީޚެއްގައިވާ ލިޔުމެއް ހުށަހެޅުމުން އެއީ މުއްދަތު އިތުރުކުރި ސަބަބުކަމަށް ބެލުމަކީ ހަމައެކަނި ހީވުމެއް (mere assumption) ގެ މައްޗަށް ބިނާކުރުމެއްކަމުން އެކަން ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތާ ބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '31 ވަނަ މާއްދާ'، (ހ)، (ށ)، (ރ)، (ބ)، (ޅ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދާ ބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '62 ވަނަ މާއްދާ'، (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)، (ބ)) އަދި ބޮޑެތި ކުށްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ ޢަދުލުއިންސާފަށް ހުރަސްއެޅުމާ ބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '522 ވަނަ މާއްދާ')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) (ލިޔުމުގައި '23 ވަނަ މާއްދާ')
- ޤާނޫނުއަސާސީ (ތަޙްޤީޤާއި ދަޢުވާ ލަސްނުކޮށް ކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާ؛ ޚިލާފު ރައުޔުގައި)
- ޤަރާރު ނަންބަރު 2018/3 (ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު އިޢުލާންކުރުމުގެ ޤަރާރު) (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި)
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް