ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2022/HC-B12/59
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޝަރީފް، 2022/HC-B12/59
Prosecutor General v. Mohamed Shareef 2022/HC-B12/59 (2022/HC-B12/59, High Court of the Maldives, 23 June 2022)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޝަރީފް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކެނެބިސް ބޭނުންކުރުމަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ނޫންކަމުން އެ ކުށަށް މުއްދަތު އިތުރުކުރެވިފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށާއި، ދަޢުވާ މުއްދަތުގައި ނުއުފުލާކަން ސާބިތުވާކަމަށް ބަލައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 120 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކެނެބިސް ބޭނުންކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
ކަނޑުމަގުން މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރި މައްސަލައެއްގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތުގެ މައްޗަށް ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމާއި ކެނެބިސް ބޭނުންކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ؛ ތަޙުޤީޤުގެ މުއްދަތު ޕީޖީން މުޅި މައްސަލައަށް އިތުރުކޮށްދީފައިވެއެވެ.
ޕީޖީން ބުނީ މުއްދަތު އިތުރުކުރެވެނީ މުޅި މައްސަލައަށް ކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 120 ވަނަ މާއްދާއަށް ޙަވާލާދީފައިނުވާ ހުށަހެޅުމަކަށް ބިނާކޮށް ނިންމުން ޚިލާފުކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނާނެ އެއްޗެއް ނެތްކަމަށް ބުނެއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް (މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުން) އާއި ކުޑަ ކުށެއް (ކެނެބިސް ބޭނުންކުރުން) އެކުގައި ތަޙުޤީޤުކުރާ މައްސަލައެއްގައި، ތަޙުޤީޤުގެ މުއްދަތު މުޅި މައްސަލައަށް އިތުރުކުރުމުން ފުދޭތޯ ނުވަތަ ކުޑަ ކުށަށް ވަކިން މުއްދަތު އިތުރުކުރަންޖެހޭތޯ، އަދި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ފަހަނައަޅާކަމަށް ކަނޑައަޅާ ޙާލަތުގައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 120 ވަނަ މާއްދާއަށް ޙަވާލާދިނުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ނިންމުމުގެ ބައި ލިޔުމުގައި ނެތް؛ ތަޙުލީލުގައި ދަޢުވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އުފުލާފައިވާކަމަށް ކަނޑައަޅާފައި (ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުމާ ޚިލާފަށް)
އެއް ތަޙުޤީޤެއްގެ ގޮތުގައި ތަޙުޤީޤުކުރާ މައްސަލައެއްގައި މުޅި މައްސަލައަށް މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުން ފުދޭތީ، ދަޢުވާ އުފުލާފައިވަނީ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައެވެ؛ ނަމަވެސް ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 120 ވަނަ މާއްދާއަށް ޙަވާލާދިނުން ޤާނޫނާ ޚިލާފެއް ނޫނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހެއްގެ މައްސަލައެއްގެ ތަޙުޤީޤު ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ޙާޟިރުކުރާތާ 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހަޅައި، އެ އޮފީހަށް ހުށަހެޅޭތާ 10 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާ އުފުލަންވާނެއެވެ؛ ތަޙުޤީޤު ފުރިހަމަކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް މުއްދަތު އިތުރުކުރެވޭނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކަށްވެފައި، މައްސަލައިގެ ބާވަތުން އެ މުއްދަތުގައި ތަޙުޤީޤު ފުރިހަމަނުކުރެވޭނަމައެވެ.
- ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށާއި ކުޑަ ކުށް ހިމެނޭގޮތުން ގިނަ ކުށްތަކެއް އެއް ކޭސް ނަންބަރެއްގެ ދަށުން އެއް ތަޙުޤީޤެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިއަށް ގެންދާ މައްސަލަތަކުގައި، ކޮންމެ ކުށަކަށް ވަކިވަކިން ތަޙުޤީޤުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ؛ މުޅި މައްސަލައަށް މުއްދަތު އިތުރުކުރެވިދާނެއެވެ. (ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-B12/72 އަދި 2021/HC-B12/73 ގައި ވެސް ކަނޑައަޅާފައި)
- އެހެންކަމުން، ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށާއެކު އެއް ތަޙުޤީޤެއްގެ ގޮތުގައި ތަޙުޤީޤުކުރެވި، މުޅި މައްސަލައަށް މުއްދަތު އިތުރުކުރެވުނު މައްސަލައެއްގައި، ކެނެބިސް ބޭނުންކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލާފައިވަނީ ދަޢުވާކުރަންޖެހޭ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައެވެ.
- ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމުގައި ސުވާލު އުފައްދާފައި ނުވާ ކަމަކާމެދު (މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް ހުށަހެޅުން) އިސްތިއުނާފު މަރުޙަލާގައި ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭ ޒަރޫރަތެއް ނެތެވެ.
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 120 ވަނަ މާއްދާއަކީ ދަޢުވާކުރުމަށް ހުރަހަކަށް ވެދާނެ ދިފާޢެއް ހުށަހަޅައި މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުކޮށްދެވިއްޖެނަމަ ކޯޓުން ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެވެ؛ ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގައި ދަޢުވާ ނުއުފުލުމަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 60 ވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރުމަށް ހުރަހަކަށް ވެދާނެ ދިފާޢެއް ކަމުން، މުއްދަތުގައި ދަޢުވާ ނުކުރާކަމަށް ކަނޑައަޅައި މައްސަލަ ނިންމާއިރު އެ މާއްދާއަށް ޙަވާލާދިނުން ޤާނޫނާ ޚިލާފެއް ނޫނެވެ. (2022/HC-B12/53 ގައި ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދުގެ ރައުޔުގައިވެސް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ތަޙުޤީޤާއި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '31 ވަނަ މާއްދާ' (ހ) އަދި (ރ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 120 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ) (ލިޔުމުގައި '332')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '33 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި 60 ވަނަ ބާބު (ލިޔުމުގައި '62')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު)
- 2021/HC-B12/72 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އޮފީސް ވ. ތަޙްމީން ތައުފީޤް)
- 2021/HC-B12/73 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އޮފީސް ވ. ރައްޔާން މަންޞޫރު)
- 2022/HC-B12/53 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝަރުވަތު ޢަބްދުލްޣަނީ)
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ހާތިފް ޙިލްމީ، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް