ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނަން ސިއްރުކޮށްފައި

ފަރްހީޒާ ތާއިދުކުރެއްވަ އެވެ.

1މި މައްސަލައަކީ، ×××××××××××××××××××× ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2024/xxxx/20 "ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތް" )12 ފެބްރުއަރީ 2025( އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގަ )މީގެފަހުން "ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް" ނުވަތަ "އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް" ނުވަތަ "ދައުލަތް" ކަމަށްބުނެފައިވާ( ފަރާތުން ދިވެހިރާއް ޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ބަލާފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. މި ޤަޟިއްޔާގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތަކީ xxxxxxxxxxxx، އަބޫބަކުރު xxxxxxxx )މީގެފަހުން "އަބޫބަކުރު xxxxxxxxx" ނުވަތަ "އިސްތިއުނާފ ރައްދުވު ފަރާތް" ކަމަށްބުނެފައިވާ( އެވެ.

2ދައުލަތުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 )ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު(ގ 34 ވަން މާއްދާގަ )ހ(އާ ޙަވާލާދީ، އެ މާއްދާގެ )ށ(ގެ ދަށުން މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން އޭނާއާއެކު ޖިންސީ އަމަލެއް ހިންގުމަށް މަޖުބޫރުކުރވުމުގ ކުށުގެ ދަޢުވެ، އިސްތިއުނާފ ރައްދުވު ފަރާތުގް މއ ޗަށ 08 ޖުލައި 2024 ދުވަހު xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx ކޯޓުގައި އުފުލާފައިވެއެވެ.

3ބުނެވިދިޔަ ދަޢުވއާގުޅާ މައްސަލަ، އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2024/xxxx20/ ޤަޟިއްޔާއިން ބަލަމުންދަނިކޮށް، އެ ޤަޟިއްޔާގެ އިބްތިދާއީ މަރުހަލާގައި، ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ހުށަހެޅުންތަކެއް މީގެފަހުން "ދަށުކޯޓު"ކަމަށް ބުނެފައިވާ. ދިވެހިރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑު ނަންބަރު xxxxxxA. މީގެފަހުން "ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައި. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ރެފަރެންސް ނަންބަރ 2/xxxx2024/169/ ދަޢުވާ ހުށަހަޅާ ފޯމު. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުންހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. އ ހުށަހެޅުންތަކުގެ ތެރެއިނި،މި އިސްތިއުނާފީ މައްސަލައާ ގުޅުންހުރުހު ށަހެޅު މަކ އިސްތިއުނާފރައްދުވާ ފަރާތގިފުރަތަމަ ހުށަހެޅުމެވެ. އެ ހުށަހެޅުން "ދަޢުވާ ފޯމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށަކީ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށާ ތަފާތު ކުށެއް ކަމުގައިވާތީއާއި މިދެކުށް ސާބިތުކުރުމުގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ އުނާ ސުރު )ރުކުންތައް( ތަފާތުވާތީ، ދަޢުވާ ކުރެވިފައިވާ ކުށް ރަނގަޅަށް ދޭހަނުވުމާއި ދަޢުވާއިން ދިފާޢުވުމަށް އޮޅުންތަކެއް ހުރުމާއެކު، ދަޢުވާ ހުށަހެޅިފައިވާ ގޮތަށް ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައި ދެއްވުން އެދި ޖިނާއީ އިޖްރާޢަތުގ ޤާނޫނުގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ )1( ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ހުށަހަޅަމެވެ."

4އެހުށި ހެޅުމުގެ ތަފަ ޞީލުގައ، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވަނީ، ޖިނެ ސީ ކުށުގް ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(އާ ޙަވާލާދީ އެ މާއްދާގެ)ށ(ގެ ދަށުނ، މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން އޭނާއާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް މަޖޫބޫރުކުރުމުގެ ދަޢުވާކަމަށު ވެ. ޤާނޫނު ނަންބަރ 12/2016 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު(ގ 82 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(ގައި،ޖިނާއީ ވަކި ކުށަކަށް ޤާނޫނުގައި ވަކި ޚާއޞނަމެއް ދީފައިވާނަމަ، ނުވަތް އެކުށް ކަނޑައެޅުމުގައި ޤާނޫނެއްގައި ވަކި ޚާއްޞަ ޢިބާރާތެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާނަމ، ދަޢުވާގައި އެ ކުށް ބަޔާންކުރަންވާނީ، އެ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންކޮށްފައިވެ ގޮތަށްކަމަށެބުނެފައިވާކަމަށެވެ. އަދި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 85 ވަނަ މާއްދާގއި،ދަޢުވާގައި ކުށެއް އޮތުމަކަ، ނުވަތަ ކުށް ބަޔާންކުރުމުގައި ނުވަތަ ދަޢުވާއާގުޅޭ އެނޫންވެސް ތަފޞީލެއް ބަޔާންކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނުހިމެނި އޮތުމަކާ،އޭގެސަބަބުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކުރެވިފައިވާ ދަޢުވާ، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް އޮޅިދާނެ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، އެ ދަޢުވާއަށް އަސަރުކުރާނާ ކަމެއްނޫންކަމަށ ބަޔާންކޮށްފައިވް ކަމަށެވެ. މީގެފަހުން "ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު"ކަމަށް ބުނެފައި.

5މީގެއިތުރުން، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ބިރުދެއްކުމުގެ ކުށް ކަމަށާއި،އެއީ ދަޢުވާ ފޯމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށާ ތަފާތް ކުށެއްކަމަށާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުނ ދިވެ ހިރާއްޖޭގ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާއި )ބ( ގައިވާ ޙައްޤުތައް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ލިބމަށު ހުރަސްއެޅިފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން، ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅީ ފައިވާ މައްސަލް އަކް ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށ އެދޭކަމަށެވެ.

6ބުނެވިދިޔަ ޝަރީޢަތުގެކުރީގެ ހުށަހެޅުމެ ގެ ޖަވާބުގައި، ދަޢުވެ ފޯމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނި މާއްދާގެ އިބާރާތުގައު ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރ 4/2011 )މާނަކުރުމުގެ ހ މަތައަ ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު(ގ 16 ވަނަ މާއްދާގައި،ޤާނޫނުގައިވާ އަރިމަތީ ސުރެޚއަކ ޤާނޫނުގީ ބައެއް ނޫންކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ކަމަށް ދައުލަތުން ބުނެފައިވެއެވެ. އަދާ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ އަރިމަތީ ސުރުޚީގައި "ބިރުދެއްކުމުގެ ކުށް"، މިހެން ބަޔާންކޮށްފައިވާތީ، އެއީ ކުށް ބަޔާންކުރާ ޢިބާރާތްކަމަށް މާނަކޮށް،އެ މާއްދާގައި ހިމެނޭ އަކުރުތަކުގައިވާ ކުށުގެ ތަފްޞީލުތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް އޮތްއޮތުމަކީ މާނަކުރުމުގެ ހަމަތެ ކުގެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު މާނަކުރުމެއްކަމަށ ދައުލަތުން ދެކޭކަމިށވެ. މި ޙާލަތުގައް ދައުލަތުން ކުށް ޢ ބާރާތ ކޮށްފައިވާގޮތުން އިސްތިއުނާފަ ރައްދުވު ފަރާތުގްޙައްޤށ އެއްވެސް އުނިކަމެއް ނާންނާނެކަމަށެވެ.

7އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެހުށަހެޅުމާގުޅިގެން ދަށާ ކޯޓުން ނިންމީ ވާ ފައިވަނ ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވ ފަދައިންނެވެ. " ދެންފަހެ! އިސްވފާހަގެ ކުރެވުނު ކަންކަން އެގޮތަށް ހުރުމުން، އަބޫބަކުރު ××××××× ގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ފުރަތަމަ ހުށަހެޅުން ޝަރީޢަތުން ބަލައިގަނެފައިވާކަމާއި، އެހެންކަމުން، ދައުލަތުން ދަޢުވާ މީގެފަހުން "ޤާނޫނުއަސާސީ"ކަމަށް ބުނެފައި. މީގެފަހުން "މާނަކުރުމުގެހަމަތަކުގ ޤާނޫނ"ކަމަށް ބުނެފައި. އުފުލާފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( އާ ޚިލާފަށް ކަމަށްވާތީ، ދަޢުވާފޯރމް ބާޠިލްކޮށް މިމައްސަލަ ނިންމީއެވެ." އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއާ އ ދެކެވުނު ވާހަކަތައް

8ދަށުކޯޓުގެ ނަންބަރ 2024/xxxx20/ "ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތް" )12 ފެބްރުއަރީ 2025( އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވަނީ 1 )އެކެއ( އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެވެ. އެގޮތުން، ދަށުކޯޓުގެ ނަންބަރު 2024/xxxx20/ ޤަޟިއްޔާގައި، ދައުލަތުން ކޮށްފައިވަ ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަށް ނިންމީވ ފައިވަނ، މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށެކަމަށް ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ. މި އިސްތިއުނާފު ނުކުތާއާ ގުޅިގެނ ދައުލަތުން ދައްކާފައިވާ މައިގަނޑު ވާހަކަތައް

9މި މައްސަލައިގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދު ވ ފަރާތުގާ މައްޗަށް އުފުލާފައިވާ ދަޢުވާއަކީ މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން އޭނާއާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް މަޖުބޫރުކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ކަމަށާއި، އ ދަޢުވާ ކުރަނީ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވެނ މާއްދާގަ )ހ(އާ ޙަވާލާދީ، އެ މާއްދާގެ )ށ(ގެ ދަށުން ކަމަށެވެ.

10ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގައި،ކުށަށް ދީފައިވާ ޚާއްޞަނަމަކީ ބިރުދެއްކުންކަމަށް ދަށާކޯޓުން ނިންމީވފައިވަނީ،އ މާއްދާގެ އަރިމަތީ ސުރުޚްއަށް ރިޢާޔަތެ ކޮށް ކަމަށްވާއިރު،މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައި،އަރިމަތީ ސީރުޚއަކ ޤާނޫނުގް ބައެއް ނޫންކަ މަށ ބަޔާންކޮށްފައި ވާކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ އަރިމަތީ ސުރުޚީގައިއޮތެ ޢް ބާރާތަކ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަން މާއްދާގަ )ރ(ގެ ބޭނުމަށް ޤާނޫނުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ނުބެލެވޭނެކަމަށް ދައުލަތުން ދެކޭކަމަށެވެ.

11ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދަގައިވާ ކުށުގާ ޚާއްޞނަން ބަޔާންކޮށްފައިވަނިއެ މާއްދާގެ ޢބާރާތުގައިކަމަށެވެ. އެއީ، މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން ނުވަތަ ގަދަބާރު ދައްކައިގެން، އޭނާއާއެކު ނުވަތަ އެހެންމީހަކާއެކު، ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމށ އެހެން މީހަކަށް މަޖުބޫރުކުރުވުން ކަމަށެ ވެ. ދައުލަތުން މި މައްސަލައިގައި ހުށަހެޅިދަޢުވާގައިވަނީ އްޢބާރާތ ކަމަށެވެ. އަދި ދަޢުވާއެއްގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ބައިތައް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އިން )ބ( އަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އ މާއްދާގެ )ރ (ގައު ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ފިޔަވައި، އިތުރު ކަމެއް ދަޢުވާގައި އުނިވާކަމަށް އިސްތިއުނާފ ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނެފައި ނުވާކަމަށެވެ.

12އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުންހުށަހަޅާފައިވާގޮތަށް " ބިރުދެއްކުމގ ކުށް" އެއީ ކުށަށް ދީފައިވަ ޚާއޞް ނަންކަމަށް ދައުލަތުން ނުދެކޭކަމަށާއި، އެއް ވަރަށް ޖެނެރަލް ނަމެއް ކަމަށާއި، އެ ފަދައިން ދަޢުވާކޮށްފިނަމަ ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭ ރުކުންތައްވެސް ނުހިމެނޭކަމަށާއި،ދަޢުވާ ކޮށްފައިވާނެ ދަޢުވީ ސާފުވާނޭ ފަދައިން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަން މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ކަމަށ ދައުލަތުން ދެކޭކަމަށެވެ.

13މ މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުމުގައި ޝަރީޢަތުންކޮށްފައިވާ ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބުގައި ދައުލަތުން ދައްކާފައިވާ މައިގަނޑު ވާހަކަތައް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.

13.1. އިސްތިއުނާފ ރައްދުވު ފަރާތުން މި މައްސަލައަކީ އިސްތިއުނާފީއޮޅި ގިރާކުރާ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށޯހުށަހަޅާފައިވާ ކަންކަމަށް ދެއްވަންއޮތް ރައްދަކީ ކޮބައިތޯއާއި، ދަށުކޯޓގު ނިންމެވުން ގޯސކަމަށްދެކް ކަންކަމުގެ ތަފްޞީލަކީ ކޮބައިތޯ ޝަރީޢަތުން ސުވާލުކުރުމުނު، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާ އެހާސާފުކޮށް އޮއްވާ،އ މާއްދާގެ އަރިމަތީ ސުރާ ޚަ ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޚާއްޞަނޫން ނަމަކާޙ ވާލްދޭންޖެހޭނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްއޮތުން ގޯސްކަމަށް ދއުލަތުނ ދެކޭކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

13.2. ޤާނޫނު ހިންގުމުގައި ތަފާތު ކުރައްވާފައިވާކަމަށް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ދައްކަވ ވާހަކަތަކަށް ވިދާޅުވަންއޮތޯކކޭތްސުވާލުކުރުމުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށިފަހުން، ވައްކަމުގެ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި ހުރިހާ މައްސަލަތަކެއް ގައްހެނ ދައުލަތުން ދަޢުވާ ކުރަނީ އަރިމަތީ ސުރާޚިގައި އޮންނަ އެއްޗަކާއި މާއްދާގައިވާ ޢަބާރާތ ދިމާނުވާނަމަ، މާއްދާގައި ބޭނުންކުރާ ޚާއްސަ އިބާރާތް ބޭނުންކޮށްގެންކަމަށް ދައުލަތުން

13.3. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އޚމ ޤަޟިއްޔާގެ 15 ވަނި ނުކުތާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މި މައްސަލއަ ގ ޙާލަތެއް އޮތްތޯއާއި، އޮތްނަމައޮތ ކޮނޙާލަތެއްތޯ ސުވާލުކުރުމުން، އެ ނުކުތާގެ )ހ(ގައި ބަޔާންކުރި ފަދައިން، ދަށުކޯޓުން ގޮތްނިންމާފައިވަނީ ރަނގަޅުނޫން އުޞޫލަކަށް ބިނާކޮށްގެންކަމަށ ދައުލަތުން ދެކޭކަމަށް

13.4. ދައުލަތުން ދަޢުވާކުރުމުގައި ދަޢުވާގެ ނަން ބަޔާންކުރުމަށް ލިޔުމަށް ތިރިކޮށްފައިވާ އުޞޫލެއް އޮވޭތ ޝަރީޢަތުން ސުވާލުކުރުމުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 )ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނގ( ދަށުން ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009. މީގެފަހުން "ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު " ކަމަށ ބުނެފައި. ދައުލަތުން ދަޢުވާކުރި މައްސަލައެއް ކަމުގައިވާ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސީ ޤަޟިއްޔާގައި، ދަޢުވި ކުރުމުގައި އިސްކަންދޭންވާނަ އެމާއްދާގައ އޮންނަ ޚާއްޞަނަން ނުވަތްޢބާރާތް ބޭނުންކުރުމަށްކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާކަމަށާއި، އޭގެފަހުނ އ އުޞޫލަށް ދައުލަތުން ޢަމަލުކުރަމުން އަންނަކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.ނަމަވެސް މުޅިއޮފީހުގައ ޢަމަލުކުރި އެއްއުޞޫލެއް ނޯންނަކަމަށާއި، ވަކިވަކި ޔުނިޓާތަކުނ ދަޢުވާތަކަށް ދޭނެނަންތަކާއި އެލެމަންޓްސް ކަނޑައަޅކަމަށ ދައުލަތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

13.5. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށިފަހުން، އެއްކުށަކަށް ދ ނަމެއް ކިޔާފަ ދަޢުވާކޮށްފައި އޮވެދާނެތޯ ސުވާލުކުރުމުން، އެފަދައިން ދަޢުވާ ކުރެވޭނެކަމަށް ނުދެކޭ ކަމަށާއި، މިހާރު ސިސްޓަމަށް އަޅާފައި ހުންނަނީ ދަޢުވާގެ ނަމާއިއެކު ކަމަށްވާތީ އެފަދައިން އޮވެދާނެކަމަށް ޤަބޫލު ނުކުރެވޭކަމަށް ދައުލަތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

13.6. ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަން މާއްދާގަ ދަށުން ތަފާތު ނަމެއްގައި ދަޢުވާ ކޮށްފައި އޮވެދާނެތޯ ޝަރީޢަތުން ސުވާލުކުރުމުނަ،ޖިނާއީ އިޖުރް އާތުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށިފަހުން ބިރުދެއްކުމުގެ ކުށި،އެ ނަމުގައި ދަޢުވާކޮށްފައި ނުވާނެކަމަށް ދައުލަތުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދޭގޮތް

14xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2024/xxxx20/ ޤަޟިއްޔާގައި، އުފުލާފައިވާ ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމަކީ ބާޠިލު ނިންމުމެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، މި ދަޢުވއަކާއަލުނ ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، މައްސަލަ ބަލައިގަނެ ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާއާ ހަމައިން ކުރިއަށް ގެންދަންޖެހޭ މައްސަލައެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށ ދައުލަތުން އެދޭކަމަށެވެ.

15އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ޖަވާބު ފޯމާއި ޝަރީޢަތުގައި ދެކެވުނު މައިގަނޑު ވާހަކަތައް

16މި މައްސަލައަކީ އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރާ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 )ދިވެހިރާއްޖޭގ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު(ގ 43 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ޙާލަތެއް ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިނުވާކަމަށެވެ. މި މައްސަލައިގައި ދައުލަތުން ހުށަހެޅ ނުކުތާއަކީ، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ޤާނޫނު މާނަކޮށްފައިވާގޮތް ރަނގަޅު ނޫންކަމަށެވެ.

17މައްސަލަ ބެއްލެވި ފ ނޑިޔާރ ޤާނޫނީގޮތުން ގޯހެއް ހ ދާފައިވާކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނާބުނުމަކުން އ މައްސަލައެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނި މާއްދާއިން ހުއްދަކުރާ މިންގަނޑަށް ވުސާ ލ ނުވެވޭނެކެ މަށް،ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގ އ ބްރާހީމް ޖިހާދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލްޕްމަންޓ ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް ނިންމުމުން އެނގެން އޮންނަކަމަށ ވެ. އަދި އްއުޞޫލ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. މުޙައްމަދު މާލިކީ ޤަޟިއްޔާގައި ނަގަހައްޓާފައި ވާކަމަށެވެ. މީގެފަހުން "ދިވެހިރާއްޖޭގ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައި. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-L/91 ނިންމުން.

18މ މައްސަލައިގައި ދަށުކޯޓުގެފަނޑިޔާރު ހައާދިވފައިވާ ގޯހެއް ދައުލަތަށް ބުނެދެވިފައީ ނުވާ ކަމަށާއި، މި މައްސަލައިގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރެވޭ މިންވަރުގެ ނުކުތާއެއް ނުވަތަ ޤާނޫނ ބަހުސެއް ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައި ނުވާކަމަށެވެ.

19ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(ގެ ދަށުން، މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުނަތަކަށ ދަށް މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ތަބާވާނޖެހޭކަމަށެވެ. މި މައްސަލައިގައި ދަށުކޯޓުން ގޮތްކަނޑައަޅީ އްވު ފައިވަނެދިވެހިރާއްޖޭގ ހައިކޯޓުގްޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލގް އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ސާލިމް އަދި އިތުރު 2 މީހުން ޤަޟިއު ޔާގައ ކަނޑައަޅާފައިވި އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ކަމަށާއި، އެ އުޞޫލަށް ރިޢް ޔަތްކޮށް ޤާނޫން މާނަކޮށްފައިވާގޮތ ގޯސްކަމަށް ދައުލަތުން ބުނެފައި ނުވާކަމަށެވެ.

20މީގެއިތުރުން، ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު ވަކި ފަރާތަކަށާނުޖެހި އިނު ޞް ފުން ޝަރީޢަތް ކުރެވުން ކަށަވަރު ކޮށްދޭންޖެހޭއިރު، ޤާނޫނު ހިންގުމު ގައާއް އެޕްލައިކުރމުގައި ތަފާތުކޮށްގެން ނުވާނެކަނު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 18 ވަނަ މާއްދާއާއި 42 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އަދި )ށ( އާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާއިން އެނގޭކަމަށެވެ.މ މައްސަލައިގައި ދަޢުވި ކުރުމުގައި ދައުލަތުން އިސު ތިއުނާފް ރައްދުވާ ފަރާތާމެދު ތަފާތުކުރުން ގެންގުޅެފައިވާކަމަށާއި، އޭގެސަބަބުންޢަދުލު އިންޞާފުން ޝަރީޢަތްކުރެ ވެމުގް ޙް އްޤުނ އިސްތިއުނާފަ ރައްދުވު ފަރާތުމ ޙރޫމްވެފައިވާ ކަމަށެވެ.

21މި މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުމުގައި ޝަރީޢަތުންކޮށްފައިވާ ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބުގައިއިސްތިއުނާފ ރައްދުވު ފަރާތުނ ދައްކާފައިވާ މައިގަނޑު ވާހަކަތައް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.

21.1. ކުށުގެ ޚާއްޞަނަމަކ އަރިމަތީ ސުރް ޚު ކަމަށަބަޔާންކުރަނ ޤާނޫން މ ސ ދަރެއްގައިތ ޝަރީޢަތުން ސުވލުކުރުމުނ، މައްސަލައިގައް ޚާއްޞަނަނ ހުންނަން އެ ޤާނޫނުގެ މާއްދާ ތަރުތީބުކޮށި ފައި،ޢ ބާރާތްކޮށްފައި އޮތްގޮތުނެ ކަމަށާއި، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ ބާބުގައިވަނީ ކުށްތަކާއި އަދ ކުށަށް ދެވޭ އަދަބިތައ ބަޔާންކުރާ މާއްދާތައް ކަމަށާއި،ކޮންމެ މާއްދާއެއްގައްބަޔާންކޮށްފައިވަނީއެ ކުށަށް ދީފައިވާ ނންކަމަށ ދެކޭކަމަށެވެ. އިމާއްދާގެ ޢިބާރާތުގއ ބަޔާންކުރަނީ ޙާލަތްތަކާއި ޢަމަލުތައްކަމަށެވެ.

21.2. އެއް މާއްދއެއްގައާ ބައިވި ރ ކުށްތައް ތަޖުރީމުކޮށްފޯ އިވާ ޙާލަތުގައްވާނީކިހިނެއްތ ސުވާލުކުރުމުން، ދަޢުވާ ކުރަންވާނީ މާއްދާގެ ޢަމަލުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޚްއްޞ ނަމުންކަމަށ ދެކޭކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

21.3. ކުށުގެ ނަމަކީ އަރިމަތީ ސުރޯޚު ތއާއި، ޙަ ވާލާދެއްވ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ސާލިމް އަދި އިތުރު 2 މީހުންޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވަނީ އެހެންތ؟ ނުވަތް މުޅި ޤާނޫނު އެއްކޮށް ޝާމިލޯ ވާގޮތަށްމާނަކުރާ ވާހަކަތ ސވާލުކުރުމުނި،އެ ޤާޟިއްޔާގައި ތަފާތު ދެ ކަމަކަށް ބެލިފައިވާ ކަމަށާއި، އެއީ ޚާއްޞަނަން ބޭނުންކުރުމާއި، ދަޢުވާގައި ތަފިޞީލުތައްދީފައު ނެތންކަމަށާއ، އެ ޤަ◌ޟިއްޔާގައި އިތުރު ބަހުސެއް އޮތްކަމަށެވެ. އެ ޤަޟިއްޔާގައި ވައްކަންކުރާ މުގެ ދ ޙި ލަތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ވއިރުވެސ ދައުލަތުން ދަޢުވާކޮށްފައިވަނީ ވައްކަންކުރުމުގެ ކުށަށް ކަމަށާއި، އެއް ޞުލުނ ބަލާކަމަށްވާނަމ، ދީފައިވާ ޚާއްޞަ ނަމާނު ދަޢުވާ ކުރަންވާނެކަމަށެވެ. ނަން ނެތްނަމަ، ޢިބާރާތެއް ބޭނުން ކުރެވިދާނެކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

21.4. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓގު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ސާލިމް އަދ އިތުރު 2 މީހުން ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކުރާ އެއްއުޞޫލަކީ، ދަޢުވާގައި އުނިކަމެއް އޮންނައިރު އޮޅުންއަރާކަހަލަ ކަންތައްތަކުގައި ދަޢުވާއަށް އަސަރުކުރެ ނުކަމަށާއި، މި މައްސަލައިގައި އ އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކރުމުނ ވަން ކިހިނެއްތޯ ސުވާލުކުރުމުން، މި މައްސަލައިގައި ދަޢުވާކޮށްފައި އޮތްގޮތުން، އަދިޢިބރާތްކޮށްފައިވ ގޮތުނާ އާ ޅުންތައް އަރާކަމަށެވެ. އެކަނިދަށުކޯޓުގައިވެސ ފާހަގަކޮށްފައި ވާނެކަމަށެވެ. ޖިންސީ ޢަމަލީ ހިންގުމަށްމަޖުބޫރުކޮށްގެން މިއުޅެނީ ކިހިނާ ތްކަން، ކޮންތާކުކަން، ހުށަހެޅިފައިވި ބަޔާންތަކުން ސާފުނުވާކަމަށް ދަށުކޯޓުގައި ބުނެފައވާނެކަމަށެވެ.

21.5. ދަޢުވާގެ ނަމާގުޅިގެންއޮޅުންއަރަނީ ކިހިނޯއތޯ، ނަން އޮތްގޮތުން އިތުރަށް ތަފްޞީލުވަނީތ، ނުވަތަ ސާފުވެގެންދަނީތޯ، ނުވަތަ މިހެން އޮތުމުގެ ސަބަބުން ޙައްޤަށް އުނިކަން އަންނަނީ ކިހިނެއްތޯ ޝަރީޢަތުން ސުވާލުކުރުމުން، ދަޢުވާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްޗަކާ ކޮށްގެން އުޅޭކަމާ ނުބައްދަލުވުމނ، ނަން ދެވިފައިވާގޮތުން އޮޅުންއަރާކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. މައްސަލައިގައި ލިބިފައިވާ ހެކިތަކަށް ބަލާއިރު، ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް މަޖުބޫރުކޮށްފައިވާކަން އެނގޭނެ ހެކިތަކެއް ހުށަހަޅާފައިނުވާ ކަމަށެވެ.

21.6. ޝަރީޢތުނަ ދައުލަތް ކޮށްފައިވާ ސުވާލުތަކާގުޅިގެން އިސްތިއުނާފު ރައްދުވިފަރާތަށް ދެވުނު ފުރުޞަތުގައި،ދަޢުވާގައި ދެ ޢަމަލެއް ކޮށްފައިވކަމަށާ ބަޔާންކޮށްފައިވް ކަމަށާއި، އެއީ ބިރުދެއްކުމާއި މަޖުބޫރުކުރުވުން ކަމަށާއި، ދެ ޢަމަލު އޮތުމުން މައްސަލައިގައި އޮޅުންއަރާގޮތ ވާކަމަށާއި، ދަށުކޯޓުގައި އެކަމާގުޅޭގޮތުން ތަފް ޞީލުކޮށު ވާހަކް ދެކެވިފައިވނެކަމަށ އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން އެދޭގޮތް

22xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2024/xxxx20/ ޤަޟިއްޔާގައި، ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާމެދު ނިންމި ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދިނުމަށް އެދޭކަމަށެވެ.

23މި މައްސަލައިގައި ޝަރީޢަތުން ޖަވާބުދޭންޖެހޭ ސުވާލުތަކާއި،އެ ސުވާލުތަކާ ގުޅޭ ގެން ފާހަގަކުރެވޭ ކަންކަން ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ. މި މައްސަލައަކީ އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރާ މައްސަލއަ އްތޯ؟

24މި މައްސަލައިގައި ދައުލަތގު އިސްތިއުނާފެ ނުކުތާއަށް ބަލާއިރު،މި މައްސަލައަކީ އިސްތިއުނާފީއޮޅި ގިރާނުކުރާ މއްސަލައެއްކަމަށް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުންދެކޭ ސަބަބުތައް، އިސްތިއުނާފުގެ ޖަވާބު ފޯމާއި، ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކުގައި ތަފުޞީލުކޮށްފައިވެއެވެ.

25ދައުލަތުގެ އިސްތިއުނާފު ފޯމާއި، މި ނިންމުމުގެ ނުކުތާ 9 އިން 13 އަށު ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު، އިސްތިއުނާފު ކޮށްފައިވާ ޝަރީޢަތް ނިންމިގޮތުގައި، ދައުލަތުން އިސްތިއުނާފ ރައްދުވާ ފަރާތުގެ މައްޗަށްކުޅަ ދަޢުވާގައި، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކުށުގެ ނަން ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރއަތުގ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(އާ ޚިލާފަށްކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވަނީ، މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށްކަމަށް އާ، އެކަމުގެ ތަފުޞީލުތައ ދައުލަތުން ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި އެގޮތަށް ދެކޭސަބަބަކީ، އެ ނިންމެވުމަށް ފަނޑިޔާރު ވާސިލު ވެވަޑައިގެންފައިވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އޚމ ޤަޟިއްޔާގެ 15 ވަނަ ނުކުތާގެ )ހ(ގައި ބަޔާން ކޮށްފައު ވާފަދަ،ނުރަނގަޅު ޤާނޫން އުޞޫލަކަށް ރިޢާޔަތް ކުރއްވައިގެނަ ކަމުގައި ދައުލަތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

26ޕްރިސިޑެންސް 1ބުނެވިދިޔަ ކަންކަމަށް ޖުމްލަކޮށް ބެލުމުން، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާގޮތަށް،ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވާކަމަށް ދައުލަތުންދެކޭ ސަބަބާއި އ ނިންމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާކަމަށް ދައުލަތުން ދެކޭގޮތް، ޤާނޫނީމާއްދއާއާއުޞޫލު ތަކުގ އަލީގައި ސާފުވާގޮތަށް ދައުލަތުން ބަޔާން ކޮށްދީފައިވާކަމަށް ދެކެމެވެ. އެހެންކަމުން، މި މައްސަލައަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އިބްރާހީމް ޖިހާދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލްޕްމަންޓ ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް ނިންމުމެ އާ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އޚމ ޤަޟިއްޔާގައި، އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ޤާނޫނީ ބަހުސެއއޮތ މައްސަލައެއްކަމަށް ދެކެމެވެ. މި މައްސަލައިގައި ދަޢުވާ ކޮށްފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށްތޯ؟

27ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދިގެ )ހ( އަދި )ށ( ގައި، ޖިނާއީ ކޮންމެ ދަޢުވާއެއްގައި، ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރެވޭ ކުށް ބަޔާންކުރްންވާނެ ކަމަށާއި، މީހެއްގެ މައްޗަށަ ދަޢުވާ އުފުލޭކުށ، ދަޢުވާއެއްގައި ބަޔާންކުރަންވާނީ،ޤާނޫނުގައި އެ ކުށް ކަނޑައަޅާ މާއްދާއާ ޙަވާލާދކަމަށް ބުނެފައިވެއެވާ.އަދި ކުށް ކަނޑައަޅާ މާއްދާއަށް ޙަވާލާ ދިނުމަކާނުލައި،އެނޫން ޢު އާ މ މާއްދާއެއްގެ ދަށުން ނުވަތަ ޤާނޫނީ އިފްތިރާޟެއްގެ ދަށުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެހެން މާއްދާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-L/91 ނިންމުން. ޙަވާލާދީ ޖިނާއީ ކުށަކަށް ދަޢުވާ އުފުލައިގެންނުވާނެ ކަމަށްވެސް ބުނެފައިވެއެވެ. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ(ގެ ޢިބާރާތަށް ޖުމްލަކޮށް ބެލުމުން، ކުށް ކަނޑައަޅާ ޤާނޫނެއްގައި ޤާނޫނީ އިފްތިރާޟެއް ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އެފަދަ އިފްތިރާޟެ އ ފުރިހަމަވާކަމަށް ބެލެވޭ ޙާލަތުގައި، މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރަންވާނީ، ޤާނޫނީ އިފްތިރާޟު ބަޔާންކުރާ މައްދާއަށް ޙަވާލާ ދިނުމާއެކު، އ އިފްތިރާޟުގައި ޙަވާލާދީފައިވާ ކުށް ކަނޑައަޅާ މާއްދާގެ ދަށުންކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

28ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގަ )ރ(ގައި، ޖިނާއީ ވަކިކުށަކަށް ޚާއްޞަ ނަމެއް ދީފައިވާނަމަ، ނުވަތަ އެ ކުށް ކަނޑައެޅުމުގައި ޤާނޫނެއްގައި ވަކި ޚާއްޞަޢިބާރާތެއ ބޭނުންކޮށްފައިވާނަމީ،ދަޢުވާގައި އެ ކުށް ބަޔާންކުރަންވާނީ، އެ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންކޮށްފައިވް ގޮތަށްކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

29މީގެއިތުރުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 85 ވަނަ މާއްދާގައި، ދަޢުވާގައިވާ އޮޅުމެއްގެ ސަބަބުން ދަޢުވާއަށް އަސަރުކުރާ ޙާލަތު ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އެގޮތުން،ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާމެދު ތުހުމަކުރެވ ކުށް ދަޢުވާ ފޯމުގައި ބަޔާންކުރުމުގައި ނުވަތަ ދަޢުވާއާގުޅޭ އެނޫންވެސް ތަފީޞީލެއް ބަޔާންކުރުމުގައި ކުށެއް އޮތުމަކި،ނުވަތަ ކުށް ބަޔާންކުރުމުގައި، ނުވަތް ދަޢުވާއާގުޅޭ އެނޫންވެސް ތަފީ ޞީލެއު ބަޔާންކުރުމުގައި ހިމަނަންޖެހޭ އެއްޗެއް ނުހިމެނި އޮތުމަކާ،އޭގެސަބަބުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކުރެވިފައިވާ ދަޢުވާ، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް އޮޅިދާނެ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، އެ ދަޢުވާއަށް އަސަރުކެ ރާނު ކަމެއް ކަމުގައެއް ނުބެލެވޭނކަމަށިބުނެފައިވެއެވެ. އަދ އެ ޤާނޫނުގެ 91 ވަނަ މާއްދާގައި، އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގެ ކުރިން، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް އެކަށީގެންވާ ނޯޓިސް ލިބޭގޮތަށް، ދަޢުވާގައި އިތުރުކުށް ހިމެނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިގެނވާކަމަށާއި، އެ ޙާލަތުގައި އިތުރުކުރެވި ކަންކަން ބިނާވާންވާނީ ދަޢުވާގައި ފުރަތަމަ ހިމެނުނުކުށ ނުވަތް ކުށްތައް ބިނާވެފައިވާ ޢަމަލުގެ މައްޗަށްކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

30އިސްތިއުނާފު ކޮށްފައިވު ދަށުކޯޓުގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތަށް ބަލާއިރު، މި މައްސަލައިގައި ދައުލަތުން ކޮށްފައިވެ ދަޢުވާ ބާޠިލުކޮށްފައިވަނީ ދައުލަތުގެ ދަޢުވާ ފޯމުގައި ކުށް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކުށަށް ދޭންޖެހޭ ޚާއްޞަ ނޫން ބޭނުންކޮށްފައި ނުވާތީއެވެ. އެގޮތުން، ދަޢުވާ ފޯމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށަކީ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނި މާއްދާ އެކުއެކީ ކިޔުމުން އެ މާއްދާގައް ތަފުޞީލު ކޮށްފައިވު ކުށްކަމަށ ދައުލަތުން ބުނެފައިވާއިރު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގަ )ރ(ގައި، ކުށް ކަނޑައެޅުމުގައި ޚާއްޞަ ޢިބާރާތް ބޭނުންކުރުން އޮންނައިރު، މިޙާލަތުގައ ދައުލަތުން ދަޢުވާ ފޯމުގައި ބަޔާންކުރަންޖެހޭ ކުށަކީ "ބިރުދެއްމުގެ ކުށް"ކަމަށެވެ.އަދި އެ ނިންމުމަށް ވާސިލުވުމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގްޕްރޮސިކިއުޓް ރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސަވ. މުޙައްމަދު ސާލިމް އަދި އިތުރު 2 މީހުން ޤަޟިއްޔާއަށް ރިޢާޔަތް ކރައްވު ފައިވެއެވެ.

31ޕްރިސިޑެންސް 4ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ސާލިމް އަދި އިތުރު 2 މީހުން ޤަޟިއްޔާ ނިންމިފަހުން،ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގ ޢަބްދް ﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ޤަޟިއްޔާގައި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާއަށް ބަލާއިރު، އެ މާއްދާގައި ދަޢުވާއެއް އޮންނަންވީގޮތް ބަޔާންކޮށްދީފައިވަނ، މީހެއްގެ މައްޗަށް އުފުލޭ ދަޢުވާގައި ބަޔާންކުރާ ކުށުގެ ޢަމަލަކީ، ކޮބައިކަމާއި، އެ ކުށުގެ ޢަމަލު މަނާކުރާ ޤާނޫނ މާއްދާއާއި، ކުށުގެ އަދަބު ފަދަ، އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށަކީ ކޮބައިކަމާއި، އެ ދަޢުވާއިން ދިފާޢުވުމަށްޓަކައި ކުރެވޭނީ ކޮންކަންތްއްތަކެއްކަން އެނގޭނެ ބީދައަކުން އެދަޢުވ އުފުލިފައިވުން ކަށަވަރު ކޮށްދިނުމަށކަމަށ ކަނޑައަޅުއްވާފައިވެއެވެ.

32މީގެއިތުރުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރީގެ ހާދިސާއަކާ ގުޅިގެން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މޫސާ މުންތަސިމް ޤަޟިއްޔާގައި، 2008 ވަނަ އަހަރު ތަސްދީޤ ކުރެވުނު ޤާނޫނުއަސާސީއަށްފަހު، ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާ އުފުލޭ މީހަކަށް ކަށަވަރުކޮށްދޭ އެންމެ އަސާސީ އެއްޙައްޤަކީ ދަޢުވާއިން ދިފާޢުވުމުގެ ޙައްޤުކަމާއި، ކުށެއްގެ ދަޢުވެ އުފުލިފައިވާ ކިންމެ މީހަކަށް ދަޢުވާއިން ދިފާޢުވުމަށް ލިބެންޖެހޭ އެންމެ އަސާސީ ޙައްޤަކީ އޭނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ކޮބައިކަމާއު،އެ ކުށް ސާބިތުވުމަށް ފުރިހަމަވާންޖެހޭ އުން ޞްރުތައ ސާފުވުންކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި ދައުލަތުންކުރާ ދަޢުވއެއާ ސާފުވާނީ ދަޢު ވާއެއްގައ ބުނި އެއްޗެއްގެ މައްޗަށްކަމަށާއި، މުއްތަހަމުގެ ފަރާތުން ކުރިން އެދުމަކާނުލައި،ކުށުގެ ޢަމަލުފެތޭ މާއްދާ ކަނޑައަޅައި، އެ މާއްދާގެ ދަށުން އުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވާގޮތް ބުނެދިނުމަކީ ދައުލަތުގެ ޒިއްމާއެއްކަމާއި، މުއްތަހަމުގެ ފަރާތުން ދަޢުވާގައިވާ އައި ބެއ ނުވަތް އުނިކަމެއް އިޞްލާޙުކުރުމަށް އެދުމަކީ މުއްތަހަމުގެ ޒިއްމާއެއް ނޫންކނ އެޤަޟްއްޔި ގެ އުޞޫލުތަކަށް ޖުމްލަކޮށް ބެލުމުން އެނގެއެވެ.

33ޕްރިސިޑެންސް 2ޤާނޫނު މާނަކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ދައުލަތް )މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓުއަރޒް މ( ވ. އަތަމާ މެރިން އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑެ ޤަޟިއްޔާގައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނާއި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުތައް މާނަކުރުމުގައި މިސްރާބު ހިފިދާނެ ތަފާތު ގޮތްތަކެއް މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވާކަމަށާއި، އެއިން ކޮންމެ ގޮތަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2020/SC-A/46 ޤަޟިއްޔާ. ޤާނޫނެއް މާނަކުރުމަށްމިސްރާބުހިފި ނަމަވެސް ޔަޤީންވާ އެއްކަމެއް އޮތްކަމަށާއި، އެއީ، އެއިން ކޮންމެކަމެއް އިޚްތިޔާރު ކުރިނަމަވެސް މާނަކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފާށެނ ޤާނޫނުގީ އިބާރި ތިއ އޮންގަނޑަ ނާކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވެއެވެ. އެހެންކަމުން، ކޯޓުން މާނަކުރަންޖެހޭ މާއްދާ ނުވަތަ ޢިބާ ރާތްހިމެނޭ ޤާނޫނު ކިޔަންވާނީ އެއްރޮއްޖަކުން ވިޔެފައިވާ އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތަށްކަމަށާއި، ޤާނޫނުގައިހިމެނޭ ވަކިވަކި ބައިތައް ކޯޓުން ކިޔައި މާނަކުރަންވާނީ މުޅި ޤާނޫނުގެ ވަށައިގެންވާ ސިޔާސަތާއި މަޤުޞަދުގެ ފުޅާއިމުގެ ތެރަ ގްއިކ މަށ ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

34އިސްތެ އުނާފި ކޮށްފައިވު ނިންމުމުގައި، ދަޢުވާ ބާޠިލުވާކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކަނޑައެޅުއްވި މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގަ އަރިމަތީ ސުރުޚީގައިއޮތް "ބިރުދެއްކުމުގެ ކުށް"އެއީ އެ ކުށުގެ ޚާއްޞަ ނަންކަމަށް ބައްލަވައިގެންނެވެ. އަދި އިސްތިއުނާފު ރޭ އްދުވާ ފަރާތުން އ ނިންމެވުމަށް ބާރުދިނުމުގެގޮތުން، ދައުލަތުން ކޮށްފައިވާ ދަޢުވާއިން މުއްތަހަމުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ސާފުނުވާކަމަށްދެކ ސަބަބުތައް ތަފުޞީލުކޮށްފައިވެއެވެ.

35ދައުލަތުގެ ހުށަހެޅުމުގެ ޚުލާޞާއަކީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގަ 82 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(، ތަރުޖަމާ ކުރުމުގައި ކުށް ތަޖުރީމުކުރާ ޤާނޫނުގެ މާއްދާއެއްގައި ގިނަކުށްތަކެއް ހުރިނަމަ، މުއްތަހަމުގެ މައްޗަށ ދައުލަތުން ތުހުމަތުކުރަނީ އެ ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކޮންކުށަކަށްކަނ ސާފުކޮށްދިނުމަށް އިސްކަން ދޭންޖެހޭކަމަށެވެ. އަދި މާނަކުރުމުގެ ހަމތަކުގ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައި، އަރިމަތީ ސުރުޚީއަކީ ޤާނޫނުގެ ބައެއް ނޫންކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނީ މާއްދާގެ )ރ(ގެ ބޭނުމަށް، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ޚާއްޞަ ނަމަކީ "ބިރުދެއްކުން" ކަމަށް ބެލެވޭނެ ޤާނޫނީ އަސާސެއް ނެތްކަމަށެވެ.

36ޕްރިސިޑެންސް 3އިސްތިއުނާފު ކޮށްފައިވާ ނިންމުމުގައި ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ސާލިމް އަދި އިތުރު 2 މީހުންޤަޟިއްޔާ މިހާރު ކިޔަންވާނީ ޤާނޫނު ތަރުޖަމާކުރުމާ ގުޅޭގު ތުންމިހާރަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުނާ ކ ނޑައަޅުއްވާފައިވ އުޞޫލުތަކުގެ އަލީގައިކަމަށް ދެކެމެވެ.

37ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޢަބްދެ ﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ 30 29 އޮފީސް ޤަޟިއްޔާ އަދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މޫސާ މުންތަސިމީ ޤަޟިއްޔާ ގައި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަން މާއްދާގަ ބޭނުމަށް، މީހެއްގެ ޢަމަލުތަކާއި ނިޔަތް ދެނެގަނެވޭ ވާޤިޢާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ކުށް ތަޖުރީމުކުރާ މާއްދާއެއްގައިވާ ކުށުގެ އުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވާކަމަށް ދައުލަތުން ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅުގޮތާއި، ދައުލަތުން މުއްތަހަމުގެ މައްޗަށްކުޅަ ދަޢުވާއިން ދިފާޢުވުމަށް މުއްތަހަމަށް ލިބިގެންވާ އަސާސީ ޙައްޤުތައް ކަށަވަރި ކުރަނިވިމަގަކުނ ދަޢުވާއެއް ސާފުވެފައިވާކަނ ޝަރީޢަތުން ބެލުމުގެ ޢާއްމު އުޞޫލުތައް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި މި އުޞޫލުތަކަށް ބެލުމުން، ޖ ނާއ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާ ތަރުޖަމާ ކުރުމުގައި އިސްކަމެއް ދޭންޖެހޭނީ، އޮޅުންފިލާގޮތަށް ދަޢުވާ ފަރުމާކުރމަށްކަނ އެނގެއެވެ.

38ޕްރިސިޑެންސް 5ދެންއޮތް ސުވާލަކީ، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ފަދައިން، މ މައްސަލައިގައި ދަޢުވާކޮށްފައިވާ ކުށުގެ ޚާއްޞަ ނަމަކީ ޤާނޫނުގެ އަރިމަތީ ސުރުޚީގައިވެ"ބިރުދެއްކުމުގެ ކުށް" ތިލަފަތުގެ އެއްކޮޅައިލައި، ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ދަޢުވާގައިވާ "މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން އޭނާއާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް މަޖުބޫރުކުރުވުން" އެ ތިލަފަތުގެ އަނެއްކޮޅަށް ލުމުން، މި ދެ ގޮތުންކުރ މުއްތަހަމުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ޢަމަލު ސާފުވެފައި، އޭނާގެ ދިފާޢު ބިނާކުރަން ފަސޭހަވާނ މި ދެގޮތުންކުރެ ކޮންޚާއްޞަ ނަމަކު ށ ބަލައިގެނތޯއެވެ. އެއީ "މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން އޭނާއާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް މަޖުބޫރުކުރުވުން" ދަޢުވާގެ ޚާއްޞަނަންކަމަށ ޤާނޫން ހަމަތަކުން ބަލަންޖެހެއެވެ.

39ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ދައުތަލުނ ހުށަހަޅް ދަޢުވާ ފޯމުތަކަށް ބަލާއިރު، ކުށް ތަޖުރީމުކުރާ މާއްދާއާ ޙަވާލާ ދިނުމަށްފަހު، ކުށުގެ ޚާއްޞަނަން އެނގޭނެ ޢިބާރާތްކޮޅި އެ ދައުލަތުން ފާއިތުވާ ތަނުގައި ބޭނުންކުރާކަން އެނގެއެވެ. އަދި ގިނަ ކުށްތައް ބަޔާންކުރާ އެއްމާއްދާއެއްގެ ދަށުން އުފަންވާ ވަކިވަކިކޮންމެ ކުށަކަށް، ދައުލަތުން ދަޢުވާކުރާ ޚާއްޞަ ވަކިވަކަނަންތަކެއް ކަނޑައަޅމުނ ގޮސްފައިވެއެވެ. މި ޙާލަތުގައި، ދައުލަތުން ޖިންސީކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނި މާއްދާގަ ދަށުން މިހާރު އުފުލާފައިވާ ދަޢުވާއަކީ، އެ މާއްދާގެ ދަށުން އެކިފަހަރު އެކިމީހުންނަށް އެކިނަންނަމުގައާމީގެކުރިން ކޮށްފައިވް ދަޢުވާތަކެއް ނޫންކަމަށް ދައުލަތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

40މި މައްސަލައިގައި ކަންހިނގާފައިވާގޮތަށް ބަލާއިރު، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ދައުލަތުންކުރާ ދަޢުވާއަކީ، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނީ މާއްދާގަ )ހ(އާ ޙަވާލާދީ އެ މާއްދާގެ )ށ(ގެ ދަށުން، މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން އޭނާއާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންހުމަށް މަޖުބޫރު ކުރުމެވެ. އެ ފޯމުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި، ދަޢުވާކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވކަމަށާ ދައުލަތުންދެކ އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ޢަމަލުތަކާއި ހާދިސާ ހިނގިގޮތްކަމަށް ދައުލަތުން ދެކޭގޮތުގެތަފުޞީލ ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. އަދި އެ ފޯމުގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި، ދަޢުވާގައިވާ ވާޤިޢާތައް ސާބިތުކުރަން ހުށަހަޅާ ހެކިތކާއ އެހެކި ބޭނުންކުރުމަށް ދައުލަތުން ގަސްދުކުރާ ދާއިރަ ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

41ބުނެވިދިޔަދަޢުވ ފޯމުގައިވާ ކަންކަމަށް ބެލުމުން، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުންކުޅަ ކުށަކާ ވަޅިއަކުން މީހަކު ކޮށައިލެނކަމަށްބުންބިރުދެއްކުނފަދަ ޢަމަލެއް ނޫންކަމާއި، ބިރުދައްކައިގެން މީހެއްގެ ނުރުހުމުގައި ބަރަހަނާ ފޮޓޯ ނގަ ފ އ، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތާއެކު ޖިންސީ ގުޅުން ނުހިންގައިފިނަމިއަނެކާގ ބަރަހަނާ ފޮޓޯތައް ޢާއްމުކުރުމުގެ ބ ރުދެއްކމެއްކަނެ އެނގެއެވެ.ބިރުދެއްކުމަކީ އެތައްގޮތަކުން ހިންގިދާނެ ޖިނާއީ ކުށުގެ ޢަމަލެކެވެ.

42މި ޙާލަތުގައި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(ގެ ބޭނުމަށް، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ދައުލަތު ން ދަޢުވާކުރާ ކުށުގެ ޚާއްޞަ ނަމަކީ ބިރުދެއްކުންކަމަށ ބެލުމަކީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާއާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޢަބްދެ ﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ 32 31 އޮފީސި ޤަޟިއްޔާ އަދ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މޫސާ މުންތަސިމި ޤަޟިއްޔާ ގައާ ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދަޢުވާ ސާފުވުމާއި ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދިނުމުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ތަރުޖަމާއެއްކަމަށް ދެކެމެވެ.

43ޕްރިސިޑެންސް 6ބުނެވިދިޔަ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ޤަޟިއްޔާގައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާގެ )މ(އާ ޙަވާލާދީ، ދަޢުވާކުރުމުގެ އުޞޫލުތައް ކަނޑައެޅުމަކީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިގެންވާ ބާރެއްކަމާއި، ދަޢުވާއަށް ނަންކިޔުމަކީ އ އުޞޫލުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެއްކަން އެނގޭކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. އަދިދިވެހިރާއްޖޭގ ހައިކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ފުއާދު ޤަޟިއްޔާގެ 54 ވަނަ ޕެރެގްރާފުން 73 ވަނަ ޕެރެގްރާފަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ނަޒަރުކުރާއިރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 220 ވަނަ މާއްދާއާއި 223 ވަނަ މާއްދާއއާދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނެ ޙް ޔާތުގ ތާރީޚަށް ނަޒަރުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިނިވަން މުސްތަޤިއްލު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއެއް ހުންނަންޖެހޭކަމަށް ނިންމުމާއި، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިދީފައިވާ އިޚްތިޔާރާއި، އެ އިޚްތިޔާރުގެ ތެރެއަށް ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކުނާވަދެވޭނެ ޙާލަތުތާ ކީއި ދާއިރާ ތަފުޞީލު ކޮށްފައިވާނެއެވެ.

44މި މައްސަލައިގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ދައުލަތުނެ ދަޢުވާކުރުމުގައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 18 ވަނަ މާއްދާއާއި، 42 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(އާއި )ށ(އާއި، 17 ވަން މާއްދާއާ ޚިލާފަށް، ޤާނޫނު ހިންގުމުގައި ތަފާތުކޮށްފައިވާކަމަށްބުނާބުނުމެއް ފިޔަވައި، އެކަމަށް އިތުރަށް ބާރުލިބިދޭފަދަ އެއްވެސްކަމެއް ހުށަހަޅާފައިނުވާތީ، މިއީ ސާބިތުހިފޭ ވާހަކައެއްކަމަށް ޤާނޫނީ ހަމަތަކުން ބެލެވޭކަށްނެތެވެ.އެހެންކަމުން، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ޤާނޫނު ހިންގުމުގައި ތަފާތުކުރުމުގެ ޝަކުވާއާ ގުޅިގެން އިންޞާފު ކަށަވަރު ކުރުމުގެ ބޭނުމަށާޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އިޚްތިޔާރީބާރު ބޭނުންކޮށްފައިވާގޮތގުޅިގެނީ،މި މައްސަލައިގައި ޝަރް ޢަތުނެއިތުރަށް ބަލަންޖެހޭކަމްއ ނުވަތަ އަކަށީގެންވާ ސަބަބެއްއޮތްކަމކަށަ ނުދެކެމެވެ.

45ޕްރިސިޑެންސް 7ބުނެވިދިޔަ އެންމެހައި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ އެއްބޭނުމަކީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދަޢުވާއިން ދިފާޢުވުމަށް މަސައު ކަތްކުރުމުގެ އަސާސީ ޙައްޤު ކަށަވަރު ކުރުންކަން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ބުނެވިދިޔަ ޤަޟިއީ ޔާތަކުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވ އުޞޫލުތަކަށް ބެލުމުން އެނގޭއިރު، ދައުލަތުންކުޅ ދަޢުވަ ބާޠިލުކުރުމުގައި އެއިން އެއްވެސް ޤާނޫނ އުޞޫލަކަށ ރިޢާޔަތް ކުރެއްވުމަކާނުލައި، އަދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނަރަލްގެ އިޚްތިޔާރީބާރުގެ ތެރެއަށް ޝަރީޢަތުން ވަންނަންޖެހޭފަދ ޤާނޫނަ އަސަސެއްނެތި، މި މައްސަލައިގެ ކުށުގެ ދަޢުވާގެ ޚާއްޞަނަނާ ބޭނުންކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ކަނޑައޅުއްވައާ،މި މައްސަލައިގެ ދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލުކީ ރައްވު ފައިވަނީ ޤާނޫނ އަދި ޝަރުޢީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށްކަމަށް ދެކެމެވެ.

46އިސްވެ ބަޔާންކުރި ސަބަބުތައް އެގޮތުގެމަތިން ހުރުމުން؛

46.1. މި މައްސަލައާގުޅޭ xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx ކޯޓުގެ ނަންބަރު

46.2. މި މައްސަލަ ނިންމާ ތާރީޚުން )26 މާރޗް 2025 ( ފެށިގެން މަސައްކަތް 14 )ސާދަ( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ދައުލަތުން އަބޫބަކުރު ×××××××ގެ މައްޗަށް މި ދަޢުވާ އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ، މި މައްސަލަ ކޯޓުން ބަލައިގަނެ، އިބްތިދާއީ މަރުޙަލާ ނިމުނުކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާއިން ފެށިގެން މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދަންޖެހޭކަމށް، ކަނޑައަޅަން ފެނެއެވެ.

47މި މައްސަލައިގައި ފަނޑިޔާރުދީބާނާޒް ފަހުމގ ރައުޔަށް ތާއީދުކުރަމެވެ.

48މި މައްސަލައިގައިފަނޑިޔާރ ދީބާނާޒް ފަހުމީގެ ރައުޔަށް ތާއީދުކުރަމެވެ.