ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/618
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މޫސާ މުންތަސިމް، 2019/HC-A/618
Prosecutor General v. Moosa Munthasim 2019/HC-A/618 (2019/HC-A/618, High Court of the Maldives, 12 April 2022)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މޫސާ މުންތަސިމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، އެ މީހާ ރާއްޖެ އައީ ރުހުމުގައި ކަމަށާއި ނުރުހުމުގައި ހަށިވިއްކުވި ކަން ސާބިތުނުވާތީ ޓްރެފިކްކުރުމުގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ ކަމަށް ބަލައި ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ކެންޔާގެ ރައްޔިތެއްގެ މީހަކަށް އޮޅުވާލައިގެން ރާއްޖެ ގެނެސް، ޕާސްޕޯޓު ހިފަހައްޓައި ހަށިވިއްކުމަށް މަޖުބޫރުކުރި ކަމަށް ބުނެ ދައުލަތުން މީހުން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ޓްރެފިކްކުރުމަށް ނުރުހުމުގައި ރާއްޖެ އައުން ލާޒިމުނުކުރާ ކަމަށާއި ޤާނޫނުގެ ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ޢަމަލުތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ހ)(3)(i) އާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ؛ ދަޢުވާލިބުނު ފަރާތުން ބުނީ އޮޅުވާލުމާއި މަޖުބޫރުކުރުން ސާބިތުނުވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މީހުން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމް، ދަށުކޯޓުގައި ދައުލަތުން ހަވާލާނުދީ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ހައިކޯޓުގައި ހަވާލާދިން މާއްދާއެއްގެ (ޓްރެފިކްކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނުގެ ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ޢަމަލުތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ހ)(3)(i)) މައްޗަށް ބިނާކޮށް ބާޠިލުކުރެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ހެކިބަހުން އޮޅުވާލައިގެން ގެނައި ކަމާއި ޕާސްޕޯޓު ހިފެހެއްޓި ކަމާމެދު ޝައްކު އުފެދޭ ކަމަށާއި، އިސްތިއުނާފު ބިނާކުރި މާއްދާއަކީ ދަށުކޯޓުގައި ހަވާލާނުދިން މާއްދާއެއް ކަމުން އެ ނުކުތާގެ މައްޗަށް ޙުކުމް ބަދަލު ނުކުރެވޭ ކަމަށް ދެކުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ވަކިކަމެއް ވަކިގޮތަކަށް ހުރުމަކީ މީހަކު ވަކި ކުށެއް ކުރި ކަމުގައި ބެލެވޭނެ ޙާލަތެއް ކަމަށް ކުށް ކަނޑައަޅާ ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، ދަޢުވާ އުފުލަންވާނީ އެ ޤާނޫނީ އިފްތިރާޟު ބަޔާންކުރާ މާއްދާއަށް ހަވާލާދީ، އިފްތިރާޟުގައި ހަވާލާދޭ ކުށް ކަނޑައެޅިފައިވާ މާއްދާގެ ދަށުންނެވެ؛ އަދި ދަޢުވާރައްދުވާ ފަރާތުގެ ޢަމަލު ނިސްބަތްވާ މާއްދާ ދަޢުވާއިން ސާފުވާންވާނެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމާ ބެހޭ މާއްދާގެ (ނ) އާއި 2019/HC-A/642 ގެ އިޖުރާއީ ނިންމުމުގެ އަލީގައި)
- މީހުން ޓްރެފިކްކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނުގައި ކުށް ތަޖްރީމުކުރާ މާއްދާގައި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ޢަމަލުތައް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާތީ، ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޢަމަލު ނިސްބަތްވަނީ ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ޢަމަލުތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާތަކުގެ ތެރެއިން ކޮން މާއްދާއެއްގެ ކޮން ޢަމަލަކަށްކަން ދައުލަތުން ދަށުކޯޓުގައި ފާހަގަކުރަންވާނެއެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށްގެންނެވެ؛ އެހެންކަމުން ދަށުކޯޓުގައި ނަގާފައިނުވާ ޤާނޫނީ ނުކުތާއެއް ހައިކޯޓުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ނަގައިގެން ނުބެލެވޭނެއެވެ. (2013/HC-A/379 ގައި ޢަމަލުކުރި ގޮތަށް)
- ދަށުކޯޓުގައި ހަވާލާދީ ވާހަކަދައްކާފައިނުވާ މާއްދާއެއްގެ ދަށުން މައްސަލަ ސާބިތުވޭތޯ ކަނޑައެޅުމުގެ ހަމައެއް ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަށް ނެތްކަމުން، އެ މާއްދާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ރަނގަޅު ނޫން ކަމަށް ކަނޑައެޅޭނެ ނޫނެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2013 (މީހުން ޓްރެފިކްކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނު) - ކުށް ތަޖްރީމުކުރާ މާއްދާ، ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ޢަމަލުތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ހ)(3)(i)، އަދަބު އިތުރުވާ ޙާލަތްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ހ)(5) (PDF ގައި '33'، '32'، '31' ގޮތަށް)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) (PDF ގައި '53')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) - ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމާ ބެހޭ މާއްދާގެ (ނ) (PDF ގައި '23 ވަނަ މާއްދާ')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) - (PDF ގައި '23 ވަނަ މާއްދާ')
- 2019/HC-A/642 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އާދަމް ޝަފީގު - އިޖުރާއީ ނިންމުން)
- 2013/HC-A/379
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ހާތިފް ޙިލްމީ، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް