ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-N-A/07
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ސާލިމް، 2020/HC-N-A/07
Prosecutor General v. Mohamed Saalim 2020/HC-N-A/07 (2020/HC-N-A/07, High Court of the Maldives, 11 February 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ސާލިމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މަޑުއްވަރީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއް ނެގި އިޖުރާއީ ނުކުތާތަކަށް ބިނާކޮށް، ވަގަށްނެގި ތަކެތީގެ ތަފްޞީލް ނެތުމާއި ކުށަށް ދީފައިނުވާ ނަމެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން ދަޢުވާ ބާޠިލު ދަޢުވާއެއްކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ތިން މީހުން އިތުރު ބަޔަކާއެކު ރިސޯޓެއްގެ ޕިކްނިކް ރަށެއްގެ ސްޓޯރރޫމުން ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ސާމާނު ވަގަށް ނެގިކަމަށް ބުނެ، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 211 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާ ޙަވާލާދީ ވައްކަންކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ދައުލަތުން ކުރިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާއި 85 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ "ވައްކަންކުރުން" އަކީ މާއްދާގެ ސުރުޚީއެއް ކަމުން ޤާނޫނުގެ ބައެއް ނޫންކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 211 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާ ޙަވާލާދީ "ވައްކަންކުރުމުގެ ކުށް" ކަމަށް ކުރި ދަޢުވާއަކީ ކުށަށް ދީފައިނުވާ ނަމެއް ބޭނުންކޮށްގެން ކުރި ދަޢުވާއެއްތޯ، އަދި ވަގަށްނެގި ތަކެތީގެ ތަފްޞީލް ދަޢުވާގައި ނެތުމުން، ދަޢުވާ އިޞްލާޙުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 އާއި 85 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
"ވައްކަންކުރުން" އަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 211 ވަނަ މާއްދާގެ ކުށަށް ދީފައިވާ ޚާއްޞަ ނަމެވެ. ތަކެތީގެ ތަފްޞީލް ނެތުމަކީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް އިޞްލާޙުކުރެވޭނެ ކަމެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ސަބަބުން ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަށް ދަޢުވާ އޮޅިދާނެ ޙާލަތެއް ނެތުމުން، ފުރުޞަތު ނުދީ ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 85 ވަނަ މާއްދާއާއި ޕްރޮސިކިއުޓްކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެކެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ދަޢުވާގައި ކުށް ބަޔާންކުރަންވާނީ ޤާނޫނުގައި އެކުށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މާއްދާއާ ޙަވާލާދީއެވެ؛ އަދި ކުށަށް ޤާނޫނެއްގައި ޚާއްޞަ ނަމެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއް ދީފައިވާނަމަ، ދަޢުވާގައި ކުށް ބަޔާންކުރަންވާނީ އެ ނަމުން ނުވަތަ ޢިބާރާތުންނެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ރ))
- ޤާނޫނެއް އެކި ބައިބަޔަށް، ބާބުތަކަށް ނުވަތަ ސުރުޚީތަކުގެ ދަށުގައި ބައިކުރެވިފައިވާނަމަ ޤާނޫނު ފުރިހަމަވާނީ އެހުރިހާ ބައިތަކާއެކުގައެވެ (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ))؛ އެހެންކަމުން، "ވައްކަމުގެ ކުށް" ބަޔާންކުރާ 210 ވަނަ ބާބުގެ ދަށުގައިވާ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 211 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކުށަށް ދީފައިވާ ޚާއްޞަ ނަމަކީ "ވައްކަންކުރުން" ކަމުން، އެ ނަމުގައި ކުރާ ދަޢުވާއަކީ 82 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާ ޚިލާފު ދަޢުވާއެއް ނޫނެވެ.
- ކުށަކީ ވަކި އެއްޗެއް ހިމެނޭ ކުށެއްނަމަ ދަޢުވާގައި އެ އެއްޗެއްގެ ތަފްޞީލު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ (82 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ))؛ ނަމަވެސް ކުށް ނުވަތަ ދަޢުވާއާ ގުޅޭ ތަފްޞީލެއް ބަޔާންކުރުމުގައިވާ ކުށަކީ ނުވަތަ ހިމަނަންޖެހޭ އެއްޗެއް ނުހިމެނުމަކީ، އޭގެ ސަބަބުން ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަށް ދަޢުވާ އޮޅިދާނެ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ ދަޢުވާއަށް އަސަރުކުރާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 85 ވަނަ މާއްދާ)
- ކުށް ނުވަތަ ދަޢުވާއާ ގުޅޭ ތަފްޞީލެއް ބަޔާންކުރުމުގައި ހިމަނަންޖެހޭ ލަފުޒެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއް ނެތްނަމަ، ދަޢުވާ ފޯމު އިޞްލާޙުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ (ޕްރޮސިކިއުޓްކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 3)؛ ވަގަށްނެގި ތަކެތީގެ ތަފްޞީލް ނެތުމުން، އިޞްލާޙުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ، ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަށް އޮޅިދާނެ ޙާލަތެއް ނެތިއްޔާ ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ 85 ވަނަ މާއްދާއާއި ގަވާއިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، (ބ)، (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 85 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 210 ވަނަ ބާބު، 211 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (1) އަދި (2)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 210 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 2
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
- ޕްރޮސިކިއުޓްކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 3
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާ
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް (ރިޔާސަތު)، ޢަބްދުއްރަޢޫފު އިބްރާހީމް، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ރިޔާސަތު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް