ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/29
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ރިޔާޟް، 2019/HC-A/29
Prosecutor General v. Mohamed Riyaad 2019/HC-A/29 (2019/HC-A/29, High Court of the Maldives, 19 March 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ރިޔާޟް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، 2 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ބަންދުގައި ހުރުމާއި ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ނުބެހެއްޓުމާއި ކުށުގެ ރެކޯޑާއި މައްސަލައާ ގުޅުމަށް ބަލައި، މާލެ ސަރަޙައްދުން ބޭރަށް ނުދިއުން ފަދަ 4 ޝަރުޠާއެކު ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ޖަދުވަލު 1 ގައިވާ މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި 2 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ހުރި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް، މައްސަލަ އަދިވެސް އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގެ މަރުޙަލާގައި ހުއްޓައެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލުން ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22(ޅ)، 59، 60 އާއި، މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުމާ ބެހޭ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143(ރ) އާ ޚިލާފު އަމުރެއްކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޖަދުވަލު 1 ގައިވާ މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި 2 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ހުރި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއް ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59، 60 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ބަންދުގައި ހުރި މުއްދަތާއި ގުޅުންހުރި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ސަބަބު ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށް، ފިލައިގެން ނުދާނެކަމާއި ނުފޫޒު ނުފޯރުވާނެކަން ކަށަވަރުކުރާ ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލާފައިވާތީ ޢަދުލުއިންޞާފާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބަކަށް މެނުވީ ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން މީހަކު ބަންދުގައި ނުބެހެއްޓޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ބަންދާމެދު ނިންމުމުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއި، ތަޙުޤީޤުގެ އުނދަގޫތަކާއި، ބައިވެރިވި މީހުންގެ އަދަދާއި، ކުށުގެ ޠަބީޢަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބާއި، ފިލުމުގެ ބިރާއި ހެކި ނައްތާލުމުގެ ބިރަށް ފަނޑިޔާރު ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/19 ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަންދާމެދު ނިންމޭނީ 4 ގޮތަކަށެވެ: ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން، ޝަރުޠެއް ނެތި ދޫކުރުން، ކަފާލަތުގެ ދަށުން ދޫކުރުން، ޝަރުޠާއެކު ދޫކުރުން؛ އަދި 59 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކުރިން ކޯޓަށް ޙާޟިރުވި ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ތުހުމަތަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކި ފޮރުވުން، ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުން، ކޯޓަށް ޙާޟިރުނުވުން، ފިލުން ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ކުރިމަތިވުމުގެ ބިރު ހުރިކަން ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކީ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރުގެ މައްޗަށް ލާޒިމް ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ތަޙުޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާއަކީ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ މަރުޙަލާތަކެއް ކަމުން، ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް މެދުކެނޑި މައްސަލަ ނުނިމި ގިނަ ދުވަސްވެއްޖެނަމަ، މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤާއި މުއްތަހަމުގެ ފަރުދީ ޙައްޤަށް ނަޒަރުކޮށް ބަންދަށް ލުޔެއް ދިނުމަކީ ޢަދާލަތާއި އިންޞާފުގެ ހަމަތަކުގެ މަތިން ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ؛ ނަމަވެސް ބޮޑެތި ނުރައްކާތެރި ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ ފަރާތެއްނަމަ ފިލައިގެން ނުދާނެކަމާއި ކޯޓަށް ޙާޟިރުވާނެކަން ކަށަވަރުކުރާ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓި ފަރާތެއް ދޫކޮށްލަން ނިންމާނަމަ، އެކަމުގެ ސަބަބު އަމުރުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (އ))؛ ސަބަބު ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށް، ފިލައިގެން ނުދާނެކަމާއި ނުފޫޒު ނުފޯރުވާނެކަން ކަށަވަރުކުރާ ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކުރާ އަމުރަކީ ޢަދުލުއިންޞާފުގެ ހަމަތަކާ ޚިލާފު އަމުރެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (އ)
- 2010/SC-A/19
- 2018/HC-A/195
- ބެންޗު
- ޙަސަން ޢަލީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް