ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/60
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙަސަން ޝަބީން، 2019/HC-A/60
Prosecutor General v. Hassan Shabeen 2019/HC-A/60 (2019/HC-A/60, High Court of the Maldives, 7 March 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙަސަން ޝަބީން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ތަޙުޤީޤު ފުރިހަމަކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓުކުރުމަށް އަންގާފައިވީނަމަވެސް އެކަން ފުރިހަމަ ނުކުރާތީ ކަމަށް ބަޔާންކޮށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް 27 ޑިސެމްބަރު 2018 ގައި އަމުރުކުރިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ބްލެކްމެއިލްކޮށް ބިރުދެއްކުން ހިމެނޭ ގޮތަށް އެތައް ކުށެއްގެ ތުހުމަތު ކުރެވިފައިވާ މައްސަލައެއްގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް އެދުނެވެ.
ޕީޖީ ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ށ)، 59، 60 (ށ) އަދި 94 (ރ) އާ ޚިލާފު، އަދި މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާނުވާ (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ)) އަމުރެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތަޙުޤީޤު ފުރިހަމަކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓުކުރުމަށް އަންގާފައިވީނަމަވެސް އެކަން ފުރިހަމަ ނުކުރާތީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ އެއްގޮތްވާ އަމުރެއްތޯ؛ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭ ސަބަބުތަކަކީ ކޮބައިތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބަންދުން ދޫކޮށްލި ނިންމުން ބާޠިލު؛ ޕީޖީ ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަންދާމެދު ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަލުން ގޮތެއް ނިންމަން ފޮނުވި
ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުރެ، ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިޙުތިމާލު އޮތްކަން ފެންނާތީ، 60 (ށ) ގެ ދަށުން ބަންދުކުރުން ލާޒިމުކަމުން އަމުރަށް ބަދަލުގެންނަން ޖެހެއެވެ. މައްސަލަ ޝަރީޢަތުގައި އޮތުމުން ބަންދާމެދު ނިންމަންވާނީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭ ސަބަބުތައް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. (3 (ށ))
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް މީހަކު ބަންދުކުރުމުގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެކި ނެތްކަމުގައި ވިޔަސް، ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއި، ތަޙުޤީޤުކުރުމުގައި ހުރި އުނދަގޫތަކުގެ މިންވަރާއި، ބައިވެރިވި މީހުންގެ އަދަދާއި، ކުށުގެ ޠަބީޢަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބާއި، ފިލާ ރައްކާވުމުގެ ބިރާއި ހެކި ނައްތާލުމުގެ ބިރުގެ މިންވަރަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކޮށް ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/19). (3 (ށ))
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިބަސް ދޭން ހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެކަމަށް، ކޯޓަށް ހާޒިރު ނުވެދާނެކަމަށް، ފިލައިފާނެކަމަށް ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އިން ފަނޑިޔާރަށް ލާޒިމުކޮށްފައިވާ ކަމެކެވެ. (3 (ށ))
- ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ހެކިން ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުރިކަމާއި، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިޙުތިމާލު އޮތްކަމަށް ބަލަންޖެހޭ މިންވަރުގެ ކަންކަން ހުށަހެޅިފައިވާއިރު، ތަޙުޤީޤު ފުރިހަމަ ނުކުރާކަމަކީ ބަންދުން ދޫކޮށްލުމުގެ ސަބަބަކަށް ނުވެއެވެ. (3 (ނ)؛ ތަޙުލީލުން ނަގާފައި)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ތަޙުޤީޤު މަރުޙަލާއާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ތަރުތީބުކޮށްފައިވަނީ ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ ގޮތަށް ކަމުން، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވޭ އުޞޫލު ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށްގޮސް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ނިންމައި، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤުތަކާއި މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤުތަކާއި ޢާންމު މަޞްލަޙަތު ރައްކާތެރިކުރެވޭނެ ގޮތަށެވެ. (3 (ރ))
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ މައްސަލައަކީ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ޝަރީޢަތް ހިނގަމުންދާ މައްސަލައެއް ކަމުން، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ކޯޓުން، މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރު ކަމަށްވާތީ، ދަށުކޯޓުގެ ދޫކޮށްލުމުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރުމަށްފަހު ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ނިންމަންވާނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، ހައިކޯޓުން ފާހަގަކުރި ކަންކަމުގެ އަލީގައެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2010/SC-A/19
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް