ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/213
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިޖުހާލު ޖަލީލް، 2018/HC-A/213
Prosecutor General v. Ijuhaalu Jaleel 2018/HC-A/213 (2018/HC-A/213, High Court of the Maldives, 24 July 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިޖުހާލު ޖަލީލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި އިތުރަށް ބަންދުކޮށް ބެހެއްޓުމަށް ނުފެންނާތީ ދޫކޮށްލަން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި ގެންގުޅުމާއި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައިވާ ފަރާތެއް، ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.
އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ޅ)، 59، 60 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) ގައިވާ މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުމުގެ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ނެރުނު އަމުރެއް ކަމަށް ޕީޖީ އޮފީހުން ބުނެފައިވެއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައިވާ ފަރާތެއް، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި އިތުރަށް ބަންދުކުރަން ނުފެންނަ ކަމަށް ބުނެ ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ޅ)، 59 އަދި 60 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރަށް ބަދަލު ގެނެވުނު؛ ބަންދާމެދު ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަލުން ނިންމަން ކަނޑައެޅި
ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމާއި މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށެއްކަމުން އަމުރަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހެއެވެ؛ ނަމަވެސް ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައިވާ މައްސަލައެއްކަމުން ބަންދާމެދު ނިންމަންޖެހޭނީ މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓުންނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޝަރީޢަތުން ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ސަބަބުތަކުން ސަބަބަކަށްޓަކައި ކަމަށް ވާންވާނެއެވެ؛ ކާފީ ހެކި ނެތްނަމަވެސް ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއި ޠަބީޢަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި އަދަބާއި ފިލުމާއި ހެކިތައް ނައްތާލުމުގެ ބިރަށް ފަނޑިޔާރު ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/19). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ބަންދާމެދު 4 ގޮތަކަށް ނިންމިދާނެއެވެ (60 (ހ))؛ އެއިން ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި ޙާލަތާއި އަނިޔާވެރިކަމާއި ހެކީގެ ބުރަދަނާއި ކުށުގެ ރިކޯޑާއި ކޯޓަށް ޙާޟިރުވި ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ (59 ވަނަ މާއްދާ). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް، ކޯޓަށް ޙާޟިރުނުވުމަށް، ފިލުމަށް ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވުމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ މައްޗަށް ލާޒިމު ކަމެކެވެ (60 (ށ)). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ޅ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެކެވެ؛ މަނާ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިއާއި ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށްތަކަކީ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށްތަކެކެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/33). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެ މީހެއްކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި، އެމީހަކު ބަހައްޓަންޖެހޭނީ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެއް ނުފޯރުވޭނެ ތަނެއްގައެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2016/HC-A/52). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައިވާ މައްސަލައެއްގައި ބަންދާމެދު ނިންމަންޖެހޭނީ އެ މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓާއި ފަނޑިޔާރެވެ؛ ހައިކޯޓުން އަމުރު ބާޠިލުކޮށް، ޕީޖީއިން އެދިއްޖެނަމަ ބަޔާންކުރި އުޞޫލުތަކުގެ އަލީގައި ދަށުކޯޓުން އަލުން ގޮތެއް ނިންމަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (އިސްތިއުނާފު ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/19 ޤަޟިއްޔާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/33 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ 2016/HC-A/52 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޙަސަން ޢަލީ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް