ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-A/071
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ނާޘިމް، 2021/HC-A/071
Prosecutor General v. Mohamed Naathim 2021/HC-A/071 (2021/HC-A/071, High Court of the Maldives, 23 March 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ނާޘިމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ޑްރަގް ކޯޓުން، އިޢުތިރާފަކީ ކޯޓު އަމުރެއް ނެތި ހުއްޓުވައި ހޯދި އިޢުތިރާފެއްކަމަށް 2014/SC-A/18 ޤަޟިއްޔާއަށް ބިނާކޮށް ބަލައި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރިއެވެ.
ރ. ހުޅުދުއްފާރަށް މަސްތުވާތަކެތި ގެންނަ ކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ލިބުމުން ފުލުހުން ބަނދަރުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހުއްޓުވައި ބަލައި ފާސްކުރިއެވެ. ތަޙްޤީޤުގައި ކެނެބިސް ބޭނުންކުރާކަމަށް އިޢުތިރާފުވުމުން، މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކެނެބިސް ބޭނުންކުރުމުގެ ދަޢުވާ ޑްރަގް ކޯޓުގައި ކުރެވުނެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ ނިންމުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (2) އާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށާއި 2014/SC-A/18 ތަޠްބީޤުކޮށްފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ނޫން ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބުނީ ޑްރަގް ކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކެނެބިސް ބޭނުންކުރުމުގެ ދަޢުވާއަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އިޢުތިރާފުވެފައިވާ މައްސަލައެއްގައި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޑްރަގް ކޯޓުން ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި ބާޠިލުކުރުން ރަނގަޅުތޯ؛ އަދި ކޯޓު އަމުރެއް ނެތި ހުއްޓުވައިގެން ލިބުނު އިޢުތިރާފަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/18 ޤަޟިއްޔާ ތަޠްބީޤުކުރެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ޑްރަގް ކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް، މައްސަލަ ބެލުމަށް ޑްރަގް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރި (އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި)
ގިނަ ރައުޔަކީ ދަޢުވާއަށް އިޢުތިރާފުވެފައިވާ މައްސަލައެއްގައި އަދި ޑްރަގް ކޯޓުގައި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ތަޠްބީޤުނުކުރެވޭނެ ކަމާއި، މައުޟޫޢީ ގޮތުން ނުބަލާ ނިންމާފައިވާތީ ތަޙްވީލުކުރަންޖެހޭ ކަމެވެ. ފަނޑިޔާރު ފަރްހީޒާ ވަކި ސަބަބުތަކެއްގެ ދަށުން އެއް ނަތީޖާއަށް ދިޔައީ، 2014/SC-A/18 ގެ ވާޤިޢާތައް ތަފާތުކަމާއި އިޢުތިރާފުގެ ޞައްޙަކަން ނުގެއްލޭކަން ފާހަގަކޮށްގެންނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅާ ނިންމުމަކީ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގެ މަރުޙަލާގައި ނިންމާ ނިންމުމެއް ނޫން ކަމުން، އެއީ އެ ޤާނޫނުގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ތާރީޚުން 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ ބާވަތުގެ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7-8)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ތަޠްބީޤުވަނީ ދަޢުވާއަށް ޖަވާބުދާރީވުމަށް ދެވޭ ފުރުޞަތުގައި ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތް ދަޢުވާއަށް އިންކާރުކޮށްފިނަމައެވެ؛ ދަޢުވާއަށް އިޢުތިރާފުވެފައިވާ މައްސަލައެއްގައި އެ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކުރެވޭނެ ކަމަކަށް ނުދެކެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9) [އިސް ފަނޑިޔާރުގެ ރައުޔު، ތާއީދާއެކު]
- ޑްރަގް ކޯޓަކީ މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޚާއްޞަ އިޖުރާއަތުތަކެއް ލިބިގެންވާ ކޯޓެއް ކަމުންނާއި، ދަޢުވާއާ ގުޅިގެން ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ ކަންކަމާއި މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދަންވީ ގޮތް އެ ޤާނޫނުގެ 62 އަދި 63 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާތީ، ޑްރަގް ކޯޓަށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ތަޠްބީޤުކުރަންޖެހޭ ޙާލަތެއް އުފަންނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10-11) [އިސް ފަނޑިޔާރުގެ ރައުޔު، ތާއީދާއެކު]
- މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބަލައި ފައިޞަލާނުކޮށް ނިންމާފައިވާ މައްސަލައެއްގައި ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް، މައްސަލަ ބެލުމަށް ދަށު ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12)
- ދަޢުވާއަށް އިޢުތިރާފުވާ ޙާލަތްތަކުގައިވެސް އެ އިޢުތިރާފުގެ ޞައްޙަކަން ޝަރީޢަތުން ކަށަވަރުކުރަން ލާޒިމްވާއިރު، އެއީ ޞައްޙަ އިޢުތިރާފެއް ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުނުކުރެވޭނަމަ ދަޢުވާއަށް އިންކާރުކުރީ ކަމަށް ބަލައި ހެކި ވަޒަންކޮށް މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދިއުމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15) [ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާގެ ރައުޔު]
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ރުހުން ދީފައިވާއިރު، ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދޭނެ އެކަށީގެންވާ ވަގުތު ނެތް ޙާލަތެއްގައި ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ބަލައި ފާސްކުރުމަށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރު ތަންދެއެވެ؛ އަދި ކޯޓު އަމުރެއް ނެތި ހުއްޓުވުން ހަމައެކަނި، ތަފާތު މަރުޙަލާތަކުގައި ތަކުރާރުކޮށް ވެފައިވާ، ރުޖޫޢަނުވާ، މަޖުބޫރުކުރުމެއް ނެތް އިޢުތިރާފެއްގެ ޞައްޙަކަން ގެއްލޭނެ ޤާނޫނީ ސަބަބަކަށް ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20، 23) [ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާގެ ރައުޔު]
- ޑްރަގް ކޯޓުގައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ޢާންމު އުޞޫލުތައް ތަޠްބީޤުކުރަންވާނީ މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ޚާއްޞަ އިޖުރާއަތުތަކާ ފުށުނާރާ ގޮތަކަށް، އަދި އެ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށް ހުރަސްނޭޅޭ ގޮތަކަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 25) [ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާގެ ރައުޔު]
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، (ރ)، (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 117 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 107 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 38 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (2)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 62 ވަނަ މާއްދާ އަދި 63 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (ދަޢުވާކުރި މާއްދާ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 37/2015 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނަށް 2 ވަނަ އިޞްލާޙު)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 916 (ށ) ވަނަ މާއްދާ (ޕީޑީއެފްގައި ލިޔެފައިވާ ގޮތަށް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/SC-A/18 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ ޙުސައިން ޞަބާޙް)
- ބެންޗު
- ހާތިފް ޙިލްމީ، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް