ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2022/HC-B12/14
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އޚމ، 2022/HC-B12/14
Prosecutor General v. Khm 2022/HC-B12/14 (2022/HC-B12/14, High Court of the Maldives, 23 February 2022)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އޚމ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި ގޭގައި ބަންދުކުރުމަށް ކުރިން ކަނޑައެޅުން ބަދަލުކުރާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ޖުވެނައިލް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
މީހަކު މެރުމުގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވާ ކުއްޖާ، ޖަލަކީ ކުޑަކުދިންނަށް އެކަށީގެންވާ ތަނެއް ނޫންކަމަށް ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުން ފާހަގަކުރުމުން ޝަރުޠުތަކާއެކު ގޭ ބަންދަށް ބަދަލުކުރެވުނެވެ. ފަހުން ޑިޓެންޝަން ސެންޓަރެއް ޤާއިމުކުރުމުން ކުއްޖާ އެތަނަށް ބަދަލުކުރުމަށް ޕީޖީން އެދުނެވެ.
ޕީޖީން ބުނީ މަރުގެ މައްސަލައެއްގައި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ސަބަބުތައް ދެމިއޮންނާތީ ކުއްޖާ ކަރެކްޝަނަލް މަރުކަޒެއްގައި ބަހައްޓަންޖެހޭކަމަށެވެ. ކުއްޖާގެ ފަރާތުން ބުނީ ބަންދަކީ އެންމެ ފަހުގެ ފިޔަވަޅުކަމަށާއި، ގޭ ބަންދުގައި ޝަރުޠުތަކާ ޚިލާފުވެފައިނުވާކަމަށާއި، ކުއްޖާ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރަމުންދާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މީހަކު މެރުމުގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުއްޖަކު ގޭގައި ބަންދުކޮށްފައި ހުރުމަށް ފަހު ކުޑަކުދިން ބަންދުކުރާ ޑިޓެންޝަން ސެންޓަރެއް ޤާއިމުކުރުމުން، ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި ގޭ ބަންދު ދެމެހެއްޓުމަށް ޖުވެނައިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޖުވެނައިލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް
ގޭ ބަންދަކީ ޤާނޫނު ބަލައިގަންނަ ބަންދެއް ކަމުންނާއި، ގޭގައި ބަންދުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިދީފައިވާތީ، އަދި ލޯންގް ޓަރމް ސެކިއޯ ފެސިލިޓީ ޤާއިމުނުވާތީ، ޖުވެނައިލް ކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މައްސަލައިގައި ބަހުސް އޮތީ ކުއްޖާ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭތޯއެއް ނޫން؛ ގޭގައި ބަންދުކުރުމަކީވެސް ބަންދެއް ކަމުން، ސުވާލަކީ ގޭ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނިންމި ނިންމުން ރަނގަޅުތޯއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 19، 20)
- ބޮޑެތި މީހުން ބަންދުކުރުމުގެ އުޞޫލުން ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުޑަކުދިން ހައްޔަރުކުރުމާއި ބަންދުކުރުމަށް ވިސްނުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫން، ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކާ (ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު، ކުއްޖާ އިޞްލާޙުކޮށް މުޖުތަމަޢަށް ގެނައުން) އެއްގޮތްވާ ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ؛ ކުޑަކުދިން ބަންދުކުރުމަކީ އެންމެ ފަހުގެ ފިޔަވަޅެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 22)
- ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ޙާލަތްތައް އޮތުމަކީ ކުއްޖަކު ބަންދުކުރުން ލާޒިމުކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ (ށ) ގެ ދަށުން ކުއްޖަކު ބަންދުކުރަންވާނީ މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ ހުރިހާ ކަމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ބަންދުކުރުން ނޫން ގޮތެއް ނެތިގެންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 23، 24)
- ގޭގައި ބަންދުކުރުމަކީ ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނު ދަންނަ، ބަލައިގަންނަ ބަންދެކެވެ؛ 59-1 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނިންމާއިރާއި ބަންދު މުރާޖަޢާކުރާއިރު، ޙާލަތަށާއި ކުއްޖާގެ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ކުއްޖާ ގޭގައި ބަންދުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިދީފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 26، 27)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ބާވަތަށް ބަލައި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެކަމަށާއި ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަމަށް ބެލެވުމަކީ، ކުއްޖާގެ ޙާލަތާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ބަލައި ކުއްޖާ ގޭގައި ބަންދުކުރުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނުވަތަ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރު ނެތިގެންދާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 28)
- ލޯންގް ޓަރމް ސެކިއޯ ފެސިލިޓީ ޤާއިމުކުރުމުގެ ޤާނޫނީ މުއްދަތު ހަމަނުވެ، އެ ފެސިލިޓީ ޤާއިމުވެސް ނުކުރާ ޙާލަތުގައި، ގޭ ބަންދުގައި ހުރި މުއްދަތުގައި ނުރަނގަޅު ކަމެއް ފާހަގަނުކުރެވި ކުއްޖާ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި ތަޢުލީމުގައި ބައިވެރިވަމުންދާއިރު، ގޭ ބަންދު ދެމެހެއްޓުމަށް ނިންމި ނިންމުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު، ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 25، 30)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59-1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ (މަޤްޞަދުތައް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނު) ގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 83 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)، 117 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 33/2020 (ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނަށް 1 ވަނަ އިޞްލާޙު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ، 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ކުޑަކުދިން ކުރާ ޖިނާއީ ކުށުގެ މައްސަލަތައް އިސްތިއުނާފު މަރުޙަލާގައި ބެލުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދު (01-REG-SC-2022)
- 2015/HC-A/332 (ޕީޖީން ޙަވާލާދީފައި)
- 2020/SC-A/93 (ޝަހީބު ވ. ދައުލަތް) (ކުއްޖާގެ ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް