ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/387
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިސްމާޢީލް ޢަބްދުއްރަޙީމް، 2019/HC-A/387
Prosecutor General v. Ismail Abdul Raheem 2019/HC-A/387 (2019/HC-A/387, High Court of the Maldives, 24 October 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިސްމާޢީލް ޢަބްދުއްރަޙީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، އެހެން ދެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުން ދޫކޮށްލާފައިވާތީ، ތަޙްޤީޤު ނިމި އިތުރު ހެއްކެއް ނެތްތީ އަދި އިނގިލީގެ ނިޝާން ދިމާނުވާތީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ރ) ގެ ދަށުން ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލި.
މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކޮށް ވިޔަފާރިކުރާ ތުހުމަތުގައި ފުލުހުން ގެއެއް ބަލާފާސްކުރުމުން ކެނަބިސް ކަމަށް ޕޮޒިޓިވް ތަކެތި ފެނި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޔޫރީން ޓެސްޓް ކެނަބިސްއަށް ޕޮޒިޓިވްވި؛ ތަޙްޤީޤު ނިމި މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅާފައިވި.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ޅ)، 59، 60، 63 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) ގެ ތަބާވުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު އަމުރެއްކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރީގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ތިބި ފަރާތެއް ތަޙްޤީޤު ނިމި، އެހެން ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުން ދޫކޮށްލާފައިވާކަމާއި އިތުރު ހެއްކެއް ނެތްކަމަށް ބުނެ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލި އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59، 60 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ނެރުނު އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު (ބަންދުން ދޫކޮށްލުން) ބާޠިލު؛ ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ނިންމަން ޝަރީޢަތް ކުރާ ކޯޓަށް
ކުށުގެ ބާވަތާއި ހެކި ޤަރީނާއަށް ބަލާއިރު ދޫކޮށްލުމަކީ ކުށް ތަކުރާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކަމަށް ބެލެވޭތީ އަމުރަށް ބަދަލު ގެންނަން ޖެހޭ ނަމަވެސް، މައްސަލަ ޝަރީޢަތުގައި އޮތުމުން ބަންދާމެދު ނިންމަންޖެހޭނީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ކޯޓުން ކަމަށް ކަނޑައެޅި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ތަޙްޤީޤު ކުރެވެމުންދާ މަރުޙަލާގައާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައިވެސް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 އިން 4 އަށް ބަޔާންކުރާ ސަބަބުތަކުން ސަބަބެއް އޮތްތޯއެވެ. އެ ސަބަބެއް އޮތްތޯ ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ ފަނޑިޔާރަށެވެ. (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 (ރ) އަދި 49 ވަނަ މާއްދާ)
- ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެކަމަށް، ކޯޓަށް ހާޒިރުނުވެދާނެކަމަށް، ފިލައިފާނެކަމަށް، ނުވަތަ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެނިއްޖެނަމަ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ އަމުރު ނެރުމުގެ ބާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
- ބަންދު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނަށާއި، ކުށްކުރި ޙާލަތަށާއި، އަނިޔާވެރިކަން ހިމެނޭނަމަ އެކަމަށާއި، ހެކީގެ ބުރަދަނަށާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑަށާއި، ކުރިން ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ވާނެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާ)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ބާވަތާއި ލިބިފައިވާ ހެކި ޤަރީނާއަށް ބަލާއިރު، އެފަދަ ފަރާތެއް ދޫވެފައި ހުރުމަކީ ކުށުގެ ޢަމަލު ތަކުރާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނަ ކަމަކަށް ވާނަމަ، އަދި މުޖުތަމަޢަށް ދޫވެދާފަދަ ތަނެއްގައި ބެހެއްޓުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮތްކަމެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އޭނާ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭނީ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަމެއް ނުފޯރުވޭނެ ފަދަ ތަނެއްގައެވެ. (ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/260 އަދި 2013/HC-A/35 ޤަޟިއްޔާ)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ފަނޑިޔާރު އަމުރުކުރަން ވާނެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ))
- މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާނަމަ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ކޯޓުން، މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރެވެ. އެހެންކަމުން ހައިކޯޓުން ދޫކޮށްލި ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދިއްޖެނަމަ މި ޙުކުމުގެ އަލީގައި ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ނިންމަން ޝަރީޢަތް ކުރާ ކޯޓަށް ފޮނުވި.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 63 ވަނަ މާއްދާ (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ނުކުތާގައި)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/260 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2013/HC-A/35 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް