ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/218
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ޢަބްދުއްރަޙްމާން، 2019/HC-A/218
Prosecutor General v. Ahmed Abdul Rahman 2019/HC-A/218 (2019/HC-A/218, High Court of the Maldives, 12 October 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ޢަބްދުއްރަޙްމާން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތަޙްޤީޤަށް އެއްބާރުލުން ދީފައިވާތީ، ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމުން، އަދި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ނޫންކަމަށް ބަލައި، ފުރުން މަނާކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އޮތް ބޯޓުން ފުލުހުން ގާތްގަނޑަކަށް 2 ކިލޯގެ ކެނަބިސް ފެނުމުން، ޖަދުވަލު 1 ގެ މަސްތުވާތަކެތި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކުރެވި، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ދައުލަތުން އެދުނެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 138، 139، 144 ވަނަ މާއްދާތަކާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22، 59، 60، 63 ވަނަ މާއްދާތަކާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) އާ ޚިލާފު އަމުރެއްކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޖަދުވަލު 1 ގެ މަސްތުވާތަކެތި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކުރެވިފައިވާ މީހަކު، އެއީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ނޫންކަމަށް ބަލައި ފުރުން މަނާކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ މި ޙުކުމުގެ އަލީގައި ބަންދާމެދު ދަށުކޯޓުން ނިންމަން ޖެހޭ
މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރުމަކީ ޓްރެފިކްކުރުން ކަމުގައި ބެލެވޭ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކަށްވާތީ، އަދި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 63 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫނުކުރެވޭ ކުށަކަށްވާތީ، 60 (ށ) (4) ގެ ސަބަބު ފެންނައިރު ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ؛ ނަމަވެސް ބަންދާމެދު ފަހު ނިންމުން ނިންމާނީ ދަށުކޯޓުންނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން، ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެކަމަށް، ކޯޓަށް ހާޒިރުނުވެދާނެ ނުވަތަ ފިލާފާނެކަމަށް، ނުވަތަ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުމުގެ ބާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާއިރު ދެފަރާތުގެ ހުށަހެޅުންތަކާއެކު 59 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކަންކަމަށް (ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިން، ޙާލަތު، އަނިޔާވެރިކަން، ހެކީގެ ބުރަދަން، ކުށުގެ ރެކޯޑު، ކުރިން ހާޒިރުވި ގޮތް) ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- މަސްތުވާ އެއްޗެއް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރާ މީހަކީ މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރާ މީހެއް ކަމުގައި މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 144 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބެލެވޭނެއެވެ؛ 14 ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ކެނަބިސް އަތުގައި ހުރުމަކީ ޓްރެފިކްކުރުމަށް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 63 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަފާލާތުގެ ދަށުން ޝަރުޠުތަކާއެކުވެސް ދޫނުކުރެވޭ ކުށެކެވެ. 66 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހަމައެކަނި ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކެއްގެ ދަށުން އެފަދަ މީހަކު ދޫކުރެވޭގޮތަށް މާނަކުރުމަކީ 63 ވަނަ މާއްދާގެ މަޤްޞަދު ނެތިގެންދާ ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ކަފާލާތުގެ ދަށުން ނުވަތަ ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބެނީ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) އިން (4) އަށް ބަޔާންކުރާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިން ސަބަބެއް ނުފެންނަ ޙާލަތުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިއާއި ގެންގުޅުމުގެ ކުށްތަކަކީ ކުށުގެ ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު، އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ ޖިނާޔަތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކުށްތަކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4؛ <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/state_prosecutor_general_s_office_v_abdul_latheef_mohamed_2011_SC_A_33/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2011/SC-A/33</bdi></a>، <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/prosecutor_general_v_mohamed_naajih_moosa_2018_HC_A_134/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2018/HC-A/134</bdi></a>)
- ދަށުކޯޓުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް ނެރޭ އަމުރުތައް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތުގައި، ޓެރަރިޒަމް ފަދަ އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ ހައިކޯޓުން އަމިއްލައަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނުނިންމައެވެ. ސަބަބަކީ އެއީ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤަށް ނުރަނގަޅު އަސަރުކޮށްފާނެ ކަމަކަށާއި، ދަށުކޯޓުން މައުޟޫޢާމެދު ނިންމުމުގެ ކުރިން ހައިކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކުރުން ކަމުގައި ވެދާނެތީއެވެ. ހައިކޯޓުން ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް ބަޔާންކޮށްދީ، ބަންދާމެދު ނިންމާނީ ދަށުކޯޓުންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5؛ <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/prosecutor_general_v_moosa_ibrahim_2018_HC_A_279/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2018/HC-A/279</bdi></a>، <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/prosecutor_general_v_ibrahim_naajihu_naafiu_2019_HC_A_544/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2019/HC-A/544</bdi></a>)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ ހަވަނަ ބާބު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (1)-(4) އަދި (ރ) (2)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ 63 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ 66 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު)ގެ 138 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު)ގެ 139 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު)ގެ 144 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ފ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/SC-A/33 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/134 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/279 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/HC-A/544 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް