ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-A/142
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޒާއިފް މުޙައްމަދު، 2021/HC-A/142
Prosecutor General v. Ibrahim Zaaif Mohamed 2021/HC-A/142 (2021/HC-A/142, High Court of the Maldives, 10 May 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޒާއިފް މުޙައްމަދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ދާއިމީ އަމުރެއް ނެރެނުދެވޭނެކަމަށާއި، ހުރިހާ ހެކީގެ ކޮޕީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދިނުމަށާއި، ހެކި ޢާންމުވެއްޖެނަމަ ފިޔަވަޅު އެޅޭނެކަމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
ކުޑަކުއްޖަކާ ގުޅޭ ޖިންސީ ކުށުގެ ދަޢުވާއެއްގައި ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ހެކި (ކުއްޖާގެ ބަޔާން، އިންޓަވިއު ވީޑިއޯ، އެސެސްމަންޓް ރިޕޯޓުތައް، ފޮޓޯ ރިޕޯޓު، އިތުރު ކުޑަކުއްޖަކު ދިން ބަޔާން) ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ނުދީ ކޯޓުގައި ބެލުމުގެ އިންތިޒާމަކަށް އެދި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރުނެވެ. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ހެކީގެ ކޮޕީއަށް އެދި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ނިންމުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 131 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށާއި ހެކި ޢާންމުވެ ކުއްޖާ ރީވިކްޓިމައިޒްވުމުގެ ނުރައްކާ އޮތްކަމަށެވެ. ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ ހެކި ލިބުމަކީ އިންޞާފުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ތުހުމަތުގެ މައްސަލައެއްގައި ދައުލަތުން ހުށަހަޅާ ހެކި (ކުއްޖާގެ ބަޔާން، ރިޕޯޓުތައް، އިންޓަވިއު ވީޑިއޯ) ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ހާމަނުކޮށް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ދާއިމީ އަމުރެއް ނެރެދެއްވުމަށް އެދުން ދަށުކޯޓުން ބަލައިނުގަނެ ހެކީގެ ކޮޕީ ދިނުމަށް ނިންމި ނިންމުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 131 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި
ރައްކާތެރިކުރުމަށް 131 (ނ) ގެ ސަބަބެއް ބަޔާންނުކުރާތީއާއި ހެކި ނުލިބި ދިފާޢު ބިނާނުކުރެވޭނެތީ ބަޔާނާއި ރިޕޯޓުތަކުގެ ކޮޕީ ދިނުމަށް ނިންމި ނިންމުން ޤާއިމްކޮށް، އިންޓަވިއު ވީޑިއޯތައް ނަކަލުކުރެވޭ ގޮތަށް ދިނުމަކީ ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ރޫޙާ ޚިލާފުކަމަށް ބަލައި އެ ބައި ބަދަލުކުރެވިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ހެކި ހާމަނުކުރުމަށް ނުވަތަ ފަސްކުރުމަށް ނުވަތަ ޝަރުޠުތަކާއެކު ހާމަކުރުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކޯޓަށް ލިބެނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި (ޖިސްމާނީ ނުވަތަ ބޮޑު އިޤްތިޞާދީ ގެއްލުން، ތަޙްޤީޤަށް ހުރަސްއެޅުން، ހެކި ނައްތާލުން ފަދަ) ހެކި ހާމަކުރުމަކީ އިންޞާފުވެރި ގޮތް ކަމަށް ނުފެންނަ ޙާލަތުގައެވެ؛ ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެދޭއިރު އެ ސަބަބުތަކުން ސަބަބެއް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.3-8.5)
- ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބައެއް ޙައްޤުތައް ހަނިކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ދައުލަތުން ހުށަހަޅާ ހެކި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދިނުން މަނާކުރާ ނައްޞެއް އެ ޤާނޫނުގައި ނެތެވެ؛ އޭގެ 54 ވަނަ މާއްދާގައި ޝަރީޢަތް ޢާންމުކޮށް ހުޅުވާނުލުމުގެ ޙުކުމަކީ ހެކި ހާމަކުރުމާއި ރައްކާކުރުމާ ގުޅޭ އުޞޫލެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.6-8.7)
- ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރާ ޝަރީޢަތެއްގައި، އެ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންނުކުރާ ކަމެއްގައި ޢާންމު އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރެވިދާނެއެވެ؛ އެހެންކަމުން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމާއި ހާމަކުރުމާ ބެހޭ ޢާންމު އުޞޫލުތައް މިފަދަ މައްސަލަތަކަށް ތަޠުބީޤުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.7)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އިންޞާފުވެރި ޝަރީޢަތުގެ އެންމެ އަސާސީ އެއް ކަމަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ ދެކޮޅަށް ހުރި ހެކި އެނގުމާއި އެ ހެކީގެ ބާރުގައި ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުމެވެ؛ ހެކި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް (ވަކީލު ހިމެނޭ ގޮތަށް) ހާމަވެގެން މެނުވީ އެކަށީގެންވާ ދިފާޢެއް ބިނާނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.8-8.9، 8.11)
- ކުޑަކުއްޖާގެ ކާކުކަން ދެނެގަނެވޭ މަޢުލޫމާތު ވަންހަނާކޮށް ހެކި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތާ ޙިއްޞާކުރެވިދާނެއެވެ؛ ކުއްޖާގެ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭކަމަށް ބުނުމުގެ އިތުރަށް ޟަރޫރަތްތެރި ސަބަބެއް ނުދައްކާ އަސާސީ ހެކި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ނުދީ ޝަރީޢަތް ހިންގުމަކީ އިންޞާފުވެރި ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.10، 8.12)
- ހެކި ރައްކާތެރިކުރަން އެދޭ ކޮންމެ ހެއްކަކާ ގުޅިގެން ސަބަބާއި ވަންހަނާކުރުމުގައިވާ ދަތިތައް ކޯޓަށް ދެއްކުމަކީ އެދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެވެ؛ ކުއްޖާގެ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ރައްކާތެރިކުރުމާއި އިންޞާފުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤު ބެލެންސްކޮށް ހެކި ރައްކާތެރިކުރަންވާނީ ޟަރޫރީ އެންމެ ކުޑަ މިންވަރަށް، ފަނޑިޔާރު ސަބަބާއެކު ބަޔާންކޮށްގެންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.13)
- ކުޑަކުއްޖާގެ އިންޓަވިއު ވީޑިއޯ ރެކޯޑިންގް ފަދަ ވަންހަނާކުރަން ދަތި ހެކިތައް ނަކަލުކުރެވޭ ގޮތަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދޫކުރުމަކީ ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ ރޫޙާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ؛ އެފަދަ ހެކި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ބަލައި ދިރާސާކުރެވޭނީ ޝަރީޢަތުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކާއެކު ނަކަލުނުކުރެވޭ ގޮތަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.11، 8.13)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 129 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ ބައި، 27، 28، 29، 48، 50، 54، 57 ވަނަ މާއްދާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް