ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2022/HC-B12/19
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝާހީން އާދަމް، 2022/HC-B12/19
Prosecutor General v. Shaaheen Adam 2022/HC-B12/19 (2022/HC-B12/19, High Court of the Maldives, 9 March 2022)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝާހީން އާދަމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ބައެއް ހެކި ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކުރުމަށާއި، ކުއްޖާގެ ރެކޯޑިން ކޯޓުގައި ދިރާސާކުރުމަށާއި، ވީޑިއޯ/އިމޭޖް އެނަލިސިސް އަދި ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓުތަކުގެ ކޮޕީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދޫކުރުމަށް ނިންމިއެވެ.
ކުޑަކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ޖިންސީ ނިޔަތުގައި އަތްލުމާއި، ޖިންސީ ޢަމަލެއް ބަލަން ކުއްޖަކަށް މަޖުބޫރުކުރުމާއި، އޮރިޔާންކާޑު ގެންގުޅުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ރައްކާތެރިކުރި ހެކި ދިފާޢަށް ލިބިދިނުމަށް އެދުނެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ އޮރިޔާން ފޮޓޯ/ވީޑިއޯ ހިމެނޭ ފޮރެންސިކް ހެކި ދޫކުރުމަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތާއި ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ؛ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ބުނީ ހެކި ދިރާސާނުކޮށް ދިފާޢު ކުރެވޭނެ ނޫން ކަމަށާއި ކޯޓުގައި ބެލުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކާ ގުޅޭ ޖިންސީ ކުށްތަކާއި އޮރިޔާންކާޑު ގެންގުޅުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި، ވީޑިއޯ އެންޑް އިމޭޖް އެނަލިސިސް ރިޕޯޓާއި މޮބައިލް އަދި ކޮމްޕިއުޓަރ ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ދާއިމީ އަމުރެއް ނުދީ، އޭގެ ކޮޕީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދޫކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި
ހަވާލާދިން މާއްދާތަކަކީ ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމާ ގުޅޭ މާއްދާ ނޫން ނަމަވެސް، ވީޑިއޯގައި ފެންނަ މީހުން ދެނެގަނެ މަޖުބޫރުކުރުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތުމުން 131(ނ)(1) ގެ ޙާލަތު އުފެދޭ ކަމަށާއި، ކޯޓުން އިންތިޒާމުކުރާ ގޮތެއްގެ މަތިން ދިރާސާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ އެންމެ މަޞްލަޙަތު ރަނގަޅު ގޮތް ކަމަށް ދެކުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި ހަވާލާދީފައިވަނީ ހަޑިހުތުރު ތަކެތި އުފެއްދުމާއި އޮރިޔާންކާޑު ހެދުން ކުށަކަށް ހަދާ މާއްދާތަކަށް (ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތާއި ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) ކަމަށްވެފައި، އެ މާއްދާތަކަކީ ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމާ ގުޅޭ މާއްދާތަކެއް ނޫންކަމުން، ހަމައެކަނި އެ މާއްދާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހެކި ހާމަކުރުމުގެ އަމުރު ގޯސް ކަމަށް ބުނެވޭނެ ޖާގައެއް ނެތެވެ.
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން، ހެކި ހާމަކުރުމުން މީހަކަށް ޖިސްމާނީ ނުވަތަ ބޮޑު އިޤްތިޞާދީ ގެއްލުމެއް ލިބުން ނުވަތަ ކަމަކަށް މަޖުބޫރުކުރުން ފަދަ ޙާލަތެއް އުފެދޭނަމަ، ހެކި ހާމަނުކުރުމަށް، ފަސްކުރުމަށް ނުވަތަ ޝަރުޠުތަކެއްގެ މަތިން ހާމަކުރުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ ވީޑިއޯގައި ފެންނަ މީހުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދެނެގަނެވިދާނެ ފުރުޞަތު އޮތުމުން އެމީހުންނަށް މަޖުބޫރުކުރުމުގެ ދޮރު ހުޅުވިދާނެ ޙާލަތަކީ އެ ޙާލަތެކެވެ.
- ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގައި ދައުލަތުގެ ހެކި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދިނުން މަނާކުރާ ނައްޞެއް ނެތްކަމުން، އެފަދަ ދަޢުވާތަކަށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމާ ބެހޭ ޢާއްމު އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކުރެވިދާނެއެވެ. (2021/HC-A/142 ގެ އަލީގައި)
- ރައްކާތެރިކުރަންޖެހޭ ހެކި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދޫކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެ މަތިން އެ ހެކި ދިރާސާކުރުމުގެ އިންތިޒާމު ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ހަމަޖައްސައިދިނުމުގެ ފުރުޞަތު 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ މިއީ ދިފާޢަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ޙައްޤު ރައްކާތެރިކޮށް، ހެކި މުޖުތަމަޢަށް ފެތުރުމުގެ ދޮރު ބަންދުކުރާ، ކޯޓުތަކުން ޢަމަލުކުރާ އުޞޫލެކެވެ.
- ކުއްޖާގެ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޙައްޤާއި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް އިންޞާފުވެރި ޝަރީޢަތެއް ލިބުމުގެ ޙައްޤު ބެލެންސްކުރުމުގައި، ހެކީގެ ބާވަތާއި ހެކި ފެތުރިދާނެ މިންވަރާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ބަލައި، ހެކި ރައްކާތެރިކުރަންވާނީ އެ ހިނދަކަށް ޟަރޫރީ އެންމެ ކުޑަ މިންވަރަށެވެ. (2021/HC-A/142 ގެ އަލީގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (PDF ގައި '333' ގޮތަށް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) - ހަޑިހުތުރު ލިޔުމާއި ތަކެތި ބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި '633 ވަނަ މާއްދާ')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) - އޮރިޔާންކާޑު ހެދުމާ ބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި '13 ވަނަ މާއްދާ')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު)
- 2021/HC-A/142 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޒާއިފް)
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް