ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2023/HC-B12/76
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ފައިޙް ނިޡާމު، 2023/HC-B12/76
Prosecutor General v. Ibrahim Faih Nizaamu 2023/HC-B12/76 (2023/HC-B12/76, High Court of the Maldives, 5 December 2023)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ފައިޙް ނިޡާމު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ތަޙްޤީޤު 8 މަހަށްވުރެ ދިގުލައިފައިވާތީ ވަކި މުއްދަތެއް ނެތި ބަންދުކުރުމަކީ އިންޞާފުވެރި ގޮތެއް ނޫންކަމަށް ބުނެ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް 45 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
ފިހާރައެއްގެ ތެރޭގައި މީހަކަށް ތޫނު ހަތިޔާރުން ހަމަލާދީ މަރާލި ހާދިސާއަކާ ގުޅިގެން 06 ނޮވެންބަރު 2023 ގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހައްޔަރުކޮށް، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ފުލުހުން އެދުނެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ޓެސްޓް ފުރިހަމަވާނަމަ ނަތީޖާއަކީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން ކަމަށެވެ. ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ ޤާނޫނީ އިންޒާރުގައި ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާ ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަމަށާއި، ދޫކޮށްލުމަށްފަހު ހަމަ އެދުވަހު އަލުން ހައްޔަރުކުރުމަށް ސަބަބެއް ނެތްކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ފަރާތެއް، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އެ ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް 45 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް ކަނޑައެޅިދާނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ބަންދުގެ އަމުރު ބާޠިލު
ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާނަމަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން ނޫން އިޚްތިޔާރެއް ނެތުމާއި، 17 ވަނަ މާއްދާއަކީ ބަންދުގެ މުއްދަތު ކަނޑައަޅާ މާއްދާއެއް ނޫންކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 5 އިން 9 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް ހިމެނޭ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކު ބަންދުކުރުމަށް އެދިއްޖެނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތުތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ، ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13)
- އެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާއިން، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤު، 5–9 ވަނަ މާއްދާގެ ކުށްތަކުގައި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އަދި ހެކިތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާނެކަމަށް ބަލައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް މަގުފަހިވާ މިންވަރަށް ހިފެހެއްޓިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރު ބަލަނީ ދެ ކަމަކަށެވެ: (1) ތުހުމަތަކީ 5–9 ވަނަ މާއްދާގެ ކުށެއްތޯ، (2) ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވޭތޯ؛ މި ދެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާނަމަ ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން ނޫން އިޚްތިޔާރެއް ފަނޑިޔާރަށް ނުލިބެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15–17، 19)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 17 ވަނަ މާއްދާއަކީ ދަޢުވާކުރުމާއި މައްސަލަ ނިންމުމުގެ މުއްދަތު ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެއް ކަމުން، 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުރާ ބަންދެއްގައި 17 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20)
- ތަޙްޤީޤު ދިގުލައިގެން ދިއުމަކީ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ޙާލަތެއްގައި ބަންދުގެ މުއްދަތު ކުރުކުރުމުގެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ 45 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް ނެރުނު އަމުރަކީ 12 އަދި 16 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުން) އާ ޚިލާފު އަމުރެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18–21)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 17 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 5 ވަނަ މާއްދާއިން 9 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- 2023/HC-B12/48,49,50 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ޢަބްދުﷲ އާއި އިތުރު މީހުން)
- 2019/SC-A/79
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ސަލީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް