ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/04
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޢަބްދުއްރަޙީމް، 2021/HC-B12/04
Prosecutor General v. Ibrahim Abdul Raheem 2021/HC-B12/04 (2021/HC-B12/04, High Court of the Maldives, 23 May 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޢަބްދުއްރަޙީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 15 އޭޕްރީލް 2021 ގައި، ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމާއި ރަށުގައި އިޙްތިރާމް ލިބޭ މަޤާމެއްގައި ހުރުމާއި، ހެކިން ރަށުގައި ތިބި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް މާލޭގައި ހުރުމަށް އެއްބަސްވާތީ ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ފުރުޞަތު ހަނިކަމާއި، ފިލުމުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމަށް ބަލައި ބަންދު އަމުރު ބާޠިލުކޮށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލިއެވެ.
ކުޑަކުދިންނަށް ކިޔަވައިދޭ މުދައްރިސެއްގެ މައްޗަށް، ކުޑަކުއްޖަކު އިތުބާރުކުރަންޖެހޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ދަޢުވާ ހުށަހެޅި، 26 އޮގަސްޓް 2020 ގައި ޝަރީޢަތުން ވަކިގޮތެއް ކަނޑައަޅަންދެން ބަންދުކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
ދައުލަތް: އަމުރަކީ ގަވާއިދުގެ 13 (ނ) އާއި 12/2009 ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު އަމުރެކެވެ؛ ހެކިންގެ ގިނަ ބަޔަކީ ގާތް މީހުންނެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް: ކުރީގެ އަމުރު 'ވަކިގޮތެއް ކަނޑައަޅަންދެން' ކުރި އަމުރަކަށް ވާތީ އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނެ ނޫނެވެ؛ ގާތްގަނޑަކަށް 1 އަހަރު ބަންދުގައި ހުރި ނަމަވެސް ޝަރީޢަތް ފެށިފައެއް ނުވެއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކު އިތުބާރުކުރަންޖެހޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރި ފަރާތެއް، ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމާއި އިޙްތިރާމް ލިބޭ މަޤާމެއްގައި ހުރުމާއި މާލޭގައި ހުރުމަށް ބަލައި ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްތޯ؛ އަދި 'ޝަރީޢަތުން ވަކިގޮތެއް ކަނޑައަޅަންދެން' ކުރި ބަންދު އަމުރު ބާޠިލުކުރި ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބަލައިގަނެ، ބަންދުން ދޫކުރުމުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރި އަމުރު ޞައްޙަކަމުގައި ދެމިއޮތް
މުދައްރިސުކަމަކީ ނުރައްކާ ކުޑަކުރާ ކަމަކަށްވުރެ ކުށް ތަކުރާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދައްކާ ކަމެކެވެ؛ ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުން އެކަނި ކާފީ ނޫނެވެ. ހެކިންނާ އޮތް ގާތް ގުޅުމުގެ ސަބަބުން މާލޭގައި ހުރި ނަމަވެސް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9-10) ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮތްތޯ ބެލުމުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ދައުރާއި ވަޒީފާއާއި ދިރިއުޅުމާއި ކުށުގެ ރެކޯޑަށް ރިޢާޔަތްކުރަނީ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ އިތުރު ކުށަކަށް އަރައިގަތުމާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ތަކުރާރުވުމުގެ ފުރުޞަތާއި މުޖުތަމަޢުގެ މަޞްލަޙަތަށް ކުރާނެ އަސަރު، ބަންދުގެ ސަބަބުން ފަރުދުގެ މަޞްލަޙަތަށް ކުރާ އަސަރާ އަޅައިކިޔާ ބެލެންސްކުރުމަށެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11) މަތީ މަޤާމެއްގައި ވަޒީފާ އަދާކުރުމަކީ ނުވަތަ ކުރީގެ ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމަކީ، ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށްޓަކައި ދޫކޮށްލުމުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ނެތްކަމަށް މުޠުލަޤަށް ބަލަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. ވަޒީފާގެ ސަބަބުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ތަކުރާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ފަހިވެދާނެއެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12) 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ކަންކަމަކީ އެކަކާއެކަކު ގުޅިފައިވާ ގައިޑްލައިނެކެވެ. އޭގެ އެއް ކަމެއް ފުރިހަމަނުވުމުން ބާކީ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ނުރައްކަލެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅިދާނެ ނޫނެވެ. މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ އެންމެހައި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13) ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ކުރެވުނީ ވަޒީފާއިން ލިބުނު ޚާއްޞަ ގުޅުމުގެ (މުދައްރިސާއި ދަރިވަރުގެ) ތެރެއިން ކަމަށް ބެލެވޭނަމަ، އެ މަޤާމަކީ ނުރައްކާ ކުޑަކުރާ ކަމަކަށްވުރެ ކުށް ތަކުރާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތްކަމަށް ދަލާލަތުކުރާ ކަމެކެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14-16) ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ބެލުމުގައި ހެކިންނާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެމެދު ގުޅުމުގެ މިންވަރަށް ބަލަންވާނެއެވެ (ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 1). ހެކިންގެ ތެރޭގައި ގާތް ގުޅުން އޮތް ފަރާތްތައް ހިމެނޭނަމަ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ރަށަށް ނުގޮސް މާލޭގައި ހުރި ނަމަވެސް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އުފެދެއެވެ. ބަންދުގެ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ހެކިންގެ ބަޔާންތައް ވަޒަންކޮށް ތަފްޞީލުކުރުމަކީ މައުޟޫޢީ ދަޢުވާއަށް އަސަރުކުރާ ކަމަކަށް ވާތީ ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18) ބަންދު އަމުރުގައި 'ޝަރީޢަތުން ވަކިގޮތެއް ކަނޑައަޅަންދެން' ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވުމަކީ، އެ އަމުރު ބާޠިލުކޮށް ދޫކޮށްލުމަށް ފަހުން ނިންމާ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ކަމެއް ނޫނެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 19) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބަންދުގައި ގިނަ ދުވަސް ވެފައިވާތީ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ޝަރީޢަތް ހިންގައި މައްސަލަ އަވަހަށް ނިންމުން މުހިއްމެވެ.
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 1
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާ
- ބެންޗު
- ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް