ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2023/HC-B12/1
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙުސައިން އިބްރާހީމް، 2023/HC-B12/1
Prosecutor General v. Hussain Ibrahim 2023/HC-B12/1 (2023/HC-B12/1, High Court of the Maldives, 22 January 2023)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙުސައިން އިބްރާހީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
އިހަވަންދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނިންމީ ތަޙްޤީޤުގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ޙައްޤުތައް ނުދީ، ޑީ.އެން.އޭ ރިޕޯޓު ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދާފައިވާތީ ދަޢުވާއަކީ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލޭނެ ދަޢުވާއެއް ނޫންކަމަށެވެ.
ކުޑަ ކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ޖިންސީ ނިޔަތެއްގައި ޤަޞްދުގައި އަތްލުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅީ ޤާނޫނީ އިންޒާރު ނުދީ ވަކީލަކާ ނުލައި ޑީ.އެން.އޭ ސާމްޕަލް ނަގާފައިވާތީ ޑީ.އެން.އޭ ރިޕޯޓު ބަލައިނުގަނެ މައްސަލަ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅަން އެދިގެންނެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ބަންދުކޮށް ސުވާލުކުރާ ހިސާބުން އިންޒާރު ދޭންޖެހޭ ކަމަށާއި ސާމްޕަލް ދިނީ އަމިއްލަ ރުހުމުގައި ކަމަށާއި ސާމްޕަލް ދިނުމަކީ ސުވާލުކުރުމެއް ނޫންކަމަށެވެ. ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ ވަކީލަކަށް އެދިފައިވާއިރު ސާމްޕަލް ނަގާފައިވަނީ ވަކީލަކާ ނުލައި ކަމަށާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަ ނުކުރާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޑީ.އެން.އޭ ސާމްޕަލް ނެގުމުގެ ކުރިން ޤާނޫނީ އިންޒާރު ނުދީ ވަކީލުގެ އަދި ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު ނުދިނުމުން މުޅި ތަޙްޤީޤު ބާޠިލުކަމަށް ބަލައި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި މައްސަލަ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލެން ނެތްކަމަށް ނިންމިދާނެތޯ، އަދި އެ މަރުޙަލާގައި ހެއްކެއް ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދާފައިވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ބަލައިނުގަނެވިދާނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު، މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލުމަށް އަލުން ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވި
ވަކި ހެއްކެއް ހޯދުމުގައި އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަނުވުމުން އަސަރުކުރާނީ އެ ހެކީގެ ޞައްޙަކަމާއި ބުރަދަނަށް ކަމަށާއި، ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ބަލަނީ ޕްރިމާ ފޭޝީ އެޑްމިސިބިލިޓީ ކަމަށާއި، ހެކީގެ ޞައްޙަކަމުގެ ބަހުސް ނިންމަންވާނީ ޝަރީޢަތުގެ ތެރޭގައި ކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ތަޙްޤީޤުގައި ވަކި ހެއްކެއް ހޯދުމުގެ ކުރިން ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތާއި ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދީފައިނުވި ކަމަށް ބެލި ނަމަވެސް، އެކަމުގެ ސަބަބުން މުޅި މައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު ހިންގާފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީން ލިބިދޭ އަސާސީ ޙައްޤުތައް ކަށަވަރުނުކޮށް ކަމަށް ބަލައި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގެ ތެރެއިން މައްސަލަ ބާޠިލުކުރެވިދާނެ ކަމުގައި ނުދެކެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 19)
- ކޯޓު އަމުރެއް ނުވަތަ ޤާނޫނުން ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއަތެއް ފުރިހަމަނުކޮށް ހެއްކެއް ހޯދުމަކީ މުޅި ތަޙްޤީޤު ގޯސްކަމަށް ބަލައި މައްސަލަ ބޭރުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ އެކަމުން އަސަރުކުރާނީ އެ ހެއްކެއްގެ ޞައްޙަކަމާއި އެ ހެއްކަކަށް ދެވޭ ބުރަދަނަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ކަނޑައަޅަނީ ހެއްކެއް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިދާނެ (އެޑްމިސިބަލް) ހެއްކެއްތޯ ޕްރިމާ ފޭޝީ ގޮތުން ކަމަށްވާއިރު، ހެއްކެއް ބަލައިގަތުމަކީ އެ ހެއްކެއްގެ ޞައްޙަކަން ކަނޑައެޅުމެއް ނޫނެވެ؛ ހެއްކެއް ވަޒަންކޮށް ބުރަދަން ކަނޑައެޅުމަކީ ބަލައިގަތުމާ ތަފާތު ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 22-23)
- މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ހެއްކެއް ކަމުގައިވެ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވަކީލެއްގެ ޙާޟިރުގައި ދިން ބަޔާނުގައި ސާމްޕަލް ދީފައިވަނީ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ކަމަށް ބުނެފައިވާނަމަ، ޕްރިމާ ފޭޝީ ގޮތުން އެ ހެކި ޝަރީޢަތުން ބަލައިނުގަންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 24)
- ޝަރީޢަތުގެ ތެރޭގައި ގޮތް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ، ދެފަރާތު ދެމެދު ޤާނޫނީ ގޮތުން ޚިޔާލުތަފާތުވާ ހެކީގެ ޞައްޙަކަމާބެހޭ ސުވާލުތަކަށް ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ނިންމާ ނިންމުމެއްގައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅިދާނެ ކަމުގައި ނުދެކެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 25-26)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 117 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 48 ވަނަ މާއްދާ، 50 ވަނަ މާއްދާ، 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ނ)، 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2022] SC 58 (2022/SC-A/75) އިސްމާޢީލް އިފްހާމް މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް