ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-JC/04
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ހާފިޘު ސަޢީދު، 2019/HC-JC/04
Prosecutor General v. Haafithu Saeed 2019/HC-JC/04 (2019/HC-JC/04, High Court of the Maldives, 29 July 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ހާފިޘު ސަޢީދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކޮށް، 40 އެތިފަހަރުން ޖަލްދުކުރުމާއި 27 ދުވަހުގެ ޖަލު ޙުކުމް ކޮށް، ޖަލު ޙުކުމް 5,400 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޖޫރިމަނާ ނުދައްކައިފިނަމަ ޖަލު ޙުކުމް ވަގުތުން ތަންފީޛުކުރާނެ ކަމަށް ނިންމިއެވެ.
ބަނގުރާ ބޭނުންކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ތަޙްޤީޤުގައި ސުވާލުކުރުމުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ދެ ފަރާތުން މަސްތުވުމަށް ބަނގުރާ ބޯކަމަށް ބުނެ، ޝަރީޢަތުގައިވެސް އިޢުތިރާފުވިއެވެ. ޙުކުމް އިސްތިއުނާފު ނުކުރުމުން ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ހައިކޯޓަށް ފޮނުވިއެވެ.
ޕީޖީން އެދުނީ އިޢުތިރާފަކީ ޞައްޙަ އިޢުތިރާފެއްކަމާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތަކަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވުނު، ޤަޟާއީ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށް ސާބިތުކޮށް ޙައްދާއި ތަޢުޒީރީ އަދަބު ކަނޑައެޅި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ޙުކުމަކީ ޞައްޙަ ޙުކުމެއްތޯ، އަދި ޙައްދު ކުށެއްގައި ކަނޑައެޅި އަދަބު ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމުމުގެ ކުރިން ތަންފީޛުކުރެވޭނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ކުށް ސާބިތުވުމާއި އަދަބު ޤާއިމް؛ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމުމުގެ ކުރިން ތަންފީޛުކުރުމުގެ ބައި ބާޠިލުކޮށް ތަންފީޛު ފަސްކުރި
ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީ، ތަޞައްރަފު ފުދިފައިވާ ޙާލު ވި އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަ ނުވާތީ ކުށް ސާބިތުވެ، އަދަބު ޤާނޫނާ އެއްގޮތެވެ؛ ނަމަވެސް ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1205 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޙައްދު ކުށުގައި ކަނޑައަޅާ އަދަބު ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމުމުގެ ކުރިން ތަންފީޛުނުކުރެވޭތީ ޙުކުމުގެ އެބައި ބަދަލުކުރެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުށަނާޅައިފިނަމަ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު SC/2015/14 ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން އެ ޙުކުމަކީ ޞައްޙަ ޙުކުމެއްކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ހައިކޯޓަށް ފޮނުވައި ބަލަނީއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.1)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ހާޒިރުގައި ޝަރީޢަތް ހިންގައި، ކުށަކީ ކޮބައިކަން ރަނގަޅަށް ދޭހަކޮށްދީ، ދިފާޢަށް އެކަށީގެންވާ ވަގުތާއި ވަސީލަތާއި ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާނަމަ، އެ ފުރުޞަތު އޭނާ ދޫކޮށްލި ނަމަވެސް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމަށް ބެލެވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށުގެ ރުކުނުތަކަކީ ބަނގުރާ ބުއިމާއި ޖިނާއީ ޤަޞްދެވެ؛ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި، މަޖުބޫރުކަމެއް ނެތި، ހަމަބުއްދީގައި، ބާލިޣުވެ ތަޞައްރަފު ފުދިފައިވާ ޙާލު ޝަރީޢަތުގައި ވާ އިޢުތިރާފަކުން ރުޖޫޢަނުވާހާ ހިނދަކު، އެ ކުށް ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ހަމައެކަނި މާތް ﷲ ގެ ޙައްޤު އެކުލެވޭ ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށްފަދަ ކަމެއްގައި ވާ ޤަޟާއީ އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެވިދާނެއެވެ؛ ކުށް ސާބިތުވީ އިޢުތިރާފުން ނަމަ، ރުޖޫޢަވާ ޙާލަތުގައި ޙައްދު ތަންފީޛެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ޙައްދަކީ 40 އެތިފަހަރުން ޖަލްދުކުރުން ނަމަވެސް، ތަޢުޒީރީ އަދަބެއްގެ ގޮތުން ޖަލްދުކުރުން 80 އެތިފަހަރާ ހަމައަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ؛ ހަމަ އެފަދައިން ޙައްދުގެ އިތުރުން ޖަލަށްލުމަކީވެސް ތަޢުޒީރީ އަދަބެއްގެ ގޮތުން ދެވިދާނެ އަދަބެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1205 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ޙައްދު ނުވަތަ ޤިޞާޞް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއްގައި ދަށުކޯޓުން ނުވަތަ ހައިކޯޓުން ކަނޑައަޅާ އަދަބު ނުވަތަ އޭގެ ބައެއް، ސުޕްރީމް ކޯޓުން ޙުކުމްކޮށް މައްސަލަ ނިންމުމުގެ ކުރިން ތަންފީޛުކުރަންޖެހޭ ގޮތަށް ކަނޑައަޅައިގެން ނުވާނެއެވެ؛ މި ހުއްދައަށް ތަޢުޒީރީ ޖޫރިމަނާ ނުދައްކައިފިނަމަ ޖަލަށްލުމުގެ އަދަބު ވަގުތުން ތަންފީޛުކުރުމަށް ކަނޑައެޅުން ވެސް ހިމެނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ބ)، (ޅ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 616 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1002 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1005 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 1202 ވަނަ މާއްދާ، 1203 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1205 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު SC/2015/14 (15 ނޮވެމްބަރު 2015) ސަރކިއުލަރ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/180 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު A/15-S-HC/2018 ޤަޟިއްޔާ (ލިޔެވިފައިވާ ގޮތަށް)
- ބެންޗު
- ޙަސަން ޢަލީ، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް