ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2024/HC-B12/18
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ފިރާސް އިބްރާހީމް، 2024/HC-B12/18
Prosecutor General v. Firaas Ibrahim 2024/HC-B12/18 (2024/HC-B12/18, High Court of the Maldives, 16 May 2024)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ފިރާސް އިބްރާހީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަން ޤަބޫލުކުރި ނަމަވެސް، ތަކެތި ފެނުނު ކޮޓަރިއަކީ އެހެން މީހެއްގެ ބާރު ހިނގާ ތަނެއްކަމަށާއި ބައިވެރިވުމުގެ ނިސްބަތް ކުޑަކަމަށް ބަލައި ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.
މަސްތުވާތަކެތި ވިޔަފާރިކުރާ ކަމަށް ލިބުނު މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކެނަބިސް ޓްރެފިކްކުރުމާއި ބޭނުންކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލައި، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ދައުލަތުން އެދުނެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ތަކެތި ފެނުނު ތަނަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް އެކްސެސް އޮތްކަމާއި ހެކި ނައްތާލަން މަސައްކަތްކުރިކަމާއި މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާކަމަށެވެ؛ ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ކޮޓަރި ކުއްޔަށް ދީފައިވާ ތަނެއްކަމަށާއި ޑީއެންއޭ ދިމާނުވާކަމަށާއި ޝަރުޠުތަކާ ޚިލާފުވެފައި ނުވާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކެނަބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލުމަށްފަހު، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަމާއި މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަން ކަނޑައަޅާފައިވަނިކޮށް، ވަކިވަކި ހެކި ވަޒަންކޮށް ބައިވެރިވުމުގެ ނިސްބަތް ކުޑަކަމަށް ބަލައި ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ބަންދުން ދޫކޮށްލި އަމުރު ބާޠިލު؛ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމަންދެން ރިމާންޑް ޖަލުގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރު
ހެކި ހުރިކަން ކަނޑައެޅުމަށްފަހު ވަކިވަކި ހެކި ވަޒަންކުރުމަކީ ބަންދުގެ މަރުޙަލާގައި ކުރާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ނުރައްކާގެ އިޙްތިމާލު ކުޑަވުމަކީ އެ ޙާލަތު ނެތިދިއުމެއް ނޫންކަމުން، ދޫކޮށްލުމަށް ޖާއިޒު ސަބަބެއް އަމުރުގައި ނުދައްކައެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ދެ ސުވާލެއްގެ ޖަވާބު ހޯދަންޖެހެއެވެ: ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯއެވެ (ޝަހީބް އިބްރާހީމް އާއި އިބްރާހީމް ސައްމާޙް ޤަޟިއްޔާތަކަށް ތަބާވެ).
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބޭނުމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުރިތޯ ބެލުމަކީ ވަކިވަކި ހެކިތަކުގެ ބުރަދަން މީޒާންކޮށް ތުހުމަތަށް ކުރާނެ އަސަރު ބަޔާންކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ ހެކި ހުރިކަން ކަނޑައެޅުމަށްފަހު ހެކިތައް ވަކިން ވަޒަންކޮށް ބައިވެރިވުމުގެ ނިސްބަތް ކުޑަކަމަށް ނިންމުމަކީ ބަންދުގެ މަރުޙަލާގައި ކުރާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
- ބަންދުގެ މަރުޙަލާގައި ޝަރީޢަތުގައި ހުށަހެޅޭ ހެކިތައް ވަޒަންކޮށް ހެކިތަކުގެ ބުރަދަން ހާމަކުރުމަކީ ދަށުކޯޓުގައި ހިނގާ އަޞްލު ޝަރީޢަތަށް އަސަރުކުރާ ކަމެކެވެ (އިރުފާން ތަޤިއްޔު ޤަޟިއްޔާ).
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބޭނުމަށް ކަނޑައަޅަންޖެހެނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިތޯ ކަމެވެ؛ އޭގެ ފަހަތުން ހެކި ހުރިގޮތާމެދު އިތުރު ނިންމުމެއް ނިންމަންޖެހޭ ކަމަށް ނުފެނެއެވެ.
- މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިޙްތިމާލު ކުޑަވުމަކީ އެ ޙާލަތު ފިލައިދިއުމެއް ނޫނެވެ؛ ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަމާއި މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަން ކޯޓުން ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، ބަންދުން ދޫކޮށްލަން ޖާއިޒު ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ދައްކަންޖެހެއެވެ.
ޢަބްދުﷲ ތާއީދުކުރައްވާފައި( މައްސަލައިގެ ތ އ ރފ
1މިއީ، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު J/MA/2024/765-145 )04 އެޕްރީލް 2024( ކޯޓު އަމުރު 3 2 ނެރެފައިވަނީ ގނޫނުއަސާސީގ 49 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގ ނޫނުގ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( އާއި، އެ ގނޫނުގ 59 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( އާއި، ގނޫނުއަސާސީގ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( ގައި "މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަށް އެއަށްވުރެ ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ތަބާވާންވާނެ" ކަމަށް ބަޔާންކޮށޫ ފައިވާ އާ ސޮލ ޚިލާފަށް ކަމަށްބުނެ އެ އަމުރު އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އފީހުގާ ފަރާތުން ހުށަހެޅުމުން ބަލާފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތަކީ ފ.ފީއަލި، […] / ފިރާސް އިބްރާހީމް އެވެ. މީގެ ފަހުން "އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ އަމުރު" ކަމަށް ހަވާލާދެނީ މި އަމުރަށެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ގާނޫނުއަސާސީ 2008 )މީގެ ފަހުން "ގާނޫނުއަސާސީ" ކަމަށް ހަވާލާދީފައި ވާނީ މި ގާނޫނއަސާސީއަށވެ.( ގާނޫނު ނަންބަރު : 2016/12 )މީގެ ފަހުން "ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނު" ކަމަށް ހަވާލާދީފައި ވާނީ މި ގާނޫނަށެވެ.( ގަވާއިދު ނަންބަރު : 01-REG-SC-2021 ) މީގެ ފަހުން "ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއެ އިޖުރާއުގެ ގަވާއިދު" ކަމަށް ހަވާލާދީފައި ވާނީ މ ގާނޫނުއަސާސީއަށވެ.( މީގެ ފަހުން "ދައުލަތް" ނުވަތަ "އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތް" ކަމަށް ހަވާލާދެނީ މި އޮފީހަށެވެ. މީގެ ފަހުން "ފިރާސް އިބްރާހީމް" ނުވަތަ "އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތް" ކަމަށް ހަވާލާދެނީ މި ފަރާތަށެވެ.
2އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާފިރާސް އިބްރާހީމް އާއް އިތުރު ބަޔަކު ބައިވެރިވެގެން ކ.މާލެ، […] ގ ހަތަރު ވަނަ ފަންގިފިލާގައި މަސްތުވާތަކެތި ވިޔަފާރިކުރާކަމަށް ދިވެހި ފުލުހުންގެ ކައުންޓަރ ނާކޮޓިކްސ އިންޓެލިޖެންސަށް ލިބުނު މަޢުލޫމާތަކާ ގުޅިގެން ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ފިރާސް އިބްރާހީމް 19 ޖަނަވަރީ 2024 ގައި ހައްޔަރުކޮށްފައިވެއެވެ. އެފަހުން، ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ ބަންދު ދެމެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން ނިންމައި، ތިން ފަހަރެއްގެ މަތިން ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްފައިވެއެވެ.
3މި ތުހުމަތާ ގުޅިގެނ ކެނަބިސް ޓްރެފިކްކުރުމާއާ،ކެނަބިސް ބޭނުންކުރުމުގެ ދައުވާ 28 މާރިޗް 2024ގައި ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ މައްޗަށެ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި އުފުލާފައިވެއެވެ.
4ފިރާސް އިބްރާހީމަ ގެ މައްޗަށް ދައުވް އުފުލުމަށްފަހު، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ގުރީނާ ލިބިފައިވުމާއި، މުޖުތަމައުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ވެދާނެކަމަށް ފެންނާތީ، އެކަންކަން ތަފްސީލްކޮށް ބަޔާން ކޮށް،ޝަރީއަތ ނިމެންދެން ފިރާސް އިބްރާހީމް ބަންދުކޮށްދިނުމަށ އެދި، "ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށިއުދ ހުށަހަޅާ ފޯމް" 28 މާރިޗު 2024 ގައި އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ.
5މި ހުށަހެޅުމާދު ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 145-J/MA/2024/765 )04 އޭޕްރީ ލ 2024 ( ކޯޓު އަމުރުން އަމުރުކުރީ ޝަރުތުކުރުމަށްފަހު ފިރާސް އިބްރާހީމް ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށެވެ.
6އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފު ކުރަނީ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގީމި އަމުރެވެ. މިއް މިގުތުގެ މަތިން ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފ ބެލި ޤަޟިއްޔާއެވެ. ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު J/HA/2024/45-145 ކޯޓު އަމުރު )19 ޖަނަވަރީ 2024( ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ރިފަރެންސް ނަންބަރު CRC/95/309/2024 ދަޢުވާ ހުށަހަޅާ ފޯމު )28 މާރިޗް 2024( އިސްތިއުނާފު ކުރާ އަމުރު
7އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ އަމުރުގައި ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރި ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައި ވަނީ އަންނަނިވ ފަދައިންނެވެ. "ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 58 ވަނަ މާއްދާއަށާއި ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( އަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު؛ 1- މީނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތެއް ކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި )އެޕާޓްމަންޓް ކުއްޔަށް ހިފާފައިވަނީ މީނާކަމަށްވުން. މީނާ އަތުގައި އެޕާޓްމަންޓްގެ ކީއެއް އޮތުން.( ހުރި ނަމަވެސް، ޓްރެފިކްކުރާ މިންގަނޑުން ތަކެތި ފެނުނު ކޮޓަރިއަކީ އެހެން މީހެއްގެ ބާރު ހިނގާ ގޮތަށް ހުރި ތަނެއެކަމަށ ބުރަވެވޭތީ އާއި އެކަމަށް ބާރުލިބިދޭ ޤަޟާއީ އިޢުތިރާފެއް އޮތުމުން ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބޭނުމަށް ބަލާއިރު، މީނާގެ ބައިވެރިވުން އޮތް ނިސްބަތް ކުޑަކަމަށް ފެންނާތީ، މީނާ◌ގެ ފަރާތުނ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ބެލުމުގެ އިހުތިމާލު ކުޑަވެފައިވާކަމަށް ފެންނާތީ އާއި 2- މީނާގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅޭ ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްފިނަމަ، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް އޮތް އިހުތިމާލު އިތުރަށް ކުޑަކުރެވޭނެކަމަށް ބެލެވޭތީ"
8އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ އަމުރުގެ އިތުރު ބަޔާނުގައި އަންނަނިވި ފަދައިން ފަދައިން ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. "1 . މީނާގެ ހައްޔަރު ބަންދު 4 ރެކޯޑު އޮތް . ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ރެކޯޑެއް މީގެ ކުރިން ނެތް. ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ރެކޯޑެއްވެސް މި ނޫނީ ނެތް. ހައްޔަރު ބަންދު ލޮގަށް ބަލާއިރު މީނާއަކީ ޢާންމުކޮށް ކުށުގެ ވެށީގައި އުޅޭ މީހެއްކަމަށް ނުބެލެވޭ.
2 . މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނުކަމަށް ބުނާ ތަނަކީ މީނާ ދިރިއުޅެއް ފަށާފައިވާ ތަނެއް ނޫން ކަމަށާއި 3 ވަނަ ފަރާތަކަށް ކުއްޔަށް ދީފައިވާ ތަނެއްކަމަށް . މީގެ ކުރިންވެސް އެތަފްޞީލްތައ ހިއްސާކޮށްފައިވާނެކަމަށ.
3 . މީނާ އެތަނުގައި ދިރިއުޅެން ގަސްދުކޮށްފައިވާ ކޮޓަރިއަށް މީނާ ބަދަލުވެފައި ނުވަނީ ފެންލީކުވާތ ކަމަށާއި އެކަން ވެރިފަރާތާއިވެސް ހިއްސާކޮށްފައިވާނެ ކަމަށ.
4.ވައަތް ފަރާތުގައި ހުރި ކޮޓަރި ހުޅުވާފައި ވަނީ މީނާގެ އަތުން ނެގި ކީއަކުން ނޫންކަން. އެ ކޮޓަރީގައި އުޅެނީ ހަސަން ޢަލީ ނަމަކަށް ކިޔާ މީހަކުކަނ.
5. މީނާ ދިރިއުޅްނޭ ގަސްދުކޮށްފައިވާ ކޮޓަރިއަކީ ތަޅުލާފައިވާ ތަނެއް ނޫންކަމަށް ބުނެފައިވޭ.އެކަމަށް ދައުލަތުން އިންކާރުކޮށްފައި ނުވާ.
6 . މަސްތުވާތަކެތި ގިނަ އަދަދަކުން ފެނުނު ކޮޓަރިއަކީ ޙަސަން ޢަލީ ބޭނުންކުރާ އަދި އޭނާ ދިރިއުޅޭ ތަނެއްކަމަށް ބުނީ 20 މާރިޗް 2024 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވުނު ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި )ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ މަޖިލީހުގައި( އިޢުތިރާފުވެފައިވޭ.
7. ޙަސަން ޢަލީއަކީ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ރެކޯޑު އޮތް މީހެއްކަން.
8. މައްސަލަ ނަންބަރު: 2024/309"
9އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވ އަމުރުގެ ދަށުން ފިރާސް އިބްރާހީމް ބަންދުން ދޫކޮށްލިއިރު ކޮށްފައިވާ ޝަރުތުތައް، "ތަޙްޤީގަށް ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު ޝަރުޠުކޮށްފައި ދޫކޮށްލުމުގެ އިޤްރާރު"ގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވަނީ އަންނަނިވ ފައިންނެވެ. )"1( މި މައްސަލައިގެ ހެއްކަކަށްވެދާނެ އެއްވެސް މީހަކާ މުޢާމަލާތު އަދި މުވާޞަލާތު ނުކުރުނު . )2( ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ މާލީ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދައުލަތުގެ އިދާރާޢަކުން މަޢުލޫމާތު ހޯދަށް އެދިއްޖެނަމަ އެކަމަށް އެއްބާރުލުން ދިނުން. )3( އިތުރު ކުށެއް ނުކުރުން. )4( އިރު އޮއްސި 6 އިން ފަތިހު 6 ޖެހުމާ ހަމައަށް ބޭރަށް ނުދިއުން" އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް
10އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުންއިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށްފައި ވަނީ އެއް ނކުތާއެވެ. އެއީ، އިސްތިއުނާފުކީ ށްފައިވާ ކޯޓު އަމުރު ނެރެފައިވަނެ ގ ނޫނުއަސާސީގ 49 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގ ނޫނުގ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ ( އާއި، އެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( އާއި، ގ ނޫނުއަސާސީގ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( ގައި "މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަށް އެއަށްވުރެ ދަށު މަރެ ހުލާގ ކޯޓތަކުން ތަބާވާންވާނެ" ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅިނުކުތާއެވެ.
11އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން މި މައްސަލަ ނިންމައިދިނުމަށް އެދިފައި ވަނީ، އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ ކޯޓު އަމުރަކެ ގ ނޫނުއަސާސީގ 49 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގ ނޫނުގ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( އާއި، އެ ގނޫނުގ 59 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( އާއި، ގ ނޫނުއަސާސީގ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( ގައި "މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަށް އެއަށްވުރެ ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ތަބާވާންވާނެ" ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވަމާއްދާއ ޚިލާފަށް ނިންމާފި އިވާ ނިންމުމެއްކަމަށް ކަނޑައަޅއ ފިރާސް އިބްރާހީމް ގެ ބަންދާމެދްގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުނ
07 )ހަތެއް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅުމުން، އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން އަމުރުކޮށް،ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންދެން އޭނާ ބަންދުކުރުމުގެ އަމުރެއް ނރުއްވައެ،މި ބުނެވުނު ގޮތުގެ މަތިންނެވެ.
12އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާއަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއަށް ހަވާލާދީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނޫ ގ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( އާއި، މި އަކުރުގެ )4( ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން، މި މައްސަލައިގައި ފިރާސް އިބްރާހީމް ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމައުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށްޓަކައެއޭނާ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭކަމަށެވެ. އެ ސަބަބު އޮތްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ބެލުމުގައި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނގ 59 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އިން )ރ( ގއިވަ، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށް ކޮށްފައިވާ ޙާލަތާއި، ކުށް ކުރުމުގައި އަނިޔާވެރިކަން ހިމެނޭނަމަ އެކަމަށާއި، ދެކޮޅަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކީގެ ބުރަދަނަށާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑަށާއި، ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގައި ވޭތުވެދިޔަ ތާނގައ ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ބަލަންޖެހޭ ކަމަށެ ވެ. މީގެއިތުރުން، ޝަރީއަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން އެ ނަންބަރުގެ )3(، )4( އަދި )6 ( ފުރިހަމަވކަމާ ށެވެ.
13އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން އިތުރަށް ފާހަގަކޮށްފައި ވަނީ، މި މައްސަލާގައާމަސްތުވާތަކެތީ ފެނިފައިވާ އެޕާޓްމަންޓަކް ފިރާސީ އިބްރާހީމް ޤާނޫން ގޮތުނާ ތަނަށް ޒިންމާވް ނ ޖެހޭ ތަނެއްކަމަށާއި، އެތަނުގައި ފިރާސ އިބްރާހީމް އާއިއެނާގެ އަންހެނުން ދިރިއުޅޭ ކަމުގެ ހެކި ފެންނަން ހުރި ކަމަށާއި، މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނު ކޮޓަރިއަކީ ތަޅުލައި ބަންދުކޮށްފައި ހުރި ތަނެއްނޫން ކަމަށާއި، އެ ތަނުން ފެނުނު ބައެއް ތަކެއްޗަކީ ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ ތަކެތިކަމަށް އޭނާ އެއްބަސްވެފައި ވާކަމަށާއި، އެ ގޮތުން، އެ ކޮޓަރީގައި އޭނާގެ 02 )ދޭއް( ތުވާލި އޮތްކަމަށް އޭނާ އެއްބަސްވާ ކަމަށާއި، މި މިންވަރުން މަސްތުވާތަކެތި ހުރި ތަނަކީ ފިރާސ އިބްރާހީމްއަށް އެކްސެސް އޮވު އޭންބޭނުންކުރާ ތަނެއްކަން ސާފުވާކަމަށާއި، އެތަނުން ފެނުނު މަސްތުވާތަކެތީގެ ބާވަތް ފިރާސް އިބްރާހީމް ދިރިއުޅޭކަމަށް އޭނާ ބުނާ ކޮޓަރިންވެސް ފެނިފައިވާ ކަމަށެވެ. ވީމާ، މި ތަނުގައި ހުރި މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ފިރާސް އިބްރާހީމްއަށް އެކްސެސް އޮންނަކަން އެނގޭ ކަމަށެވެ. އޭގެ އިތުރުން، މީނާގެ ކުޑަކަމުދާތަކެތިވެސް މި ތަނުން ފެނުނު މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ފައްސިވެފައިވާ ކަމަށްވެ. އަދި، މަސްތުވާތަކެތި ޕެކްކުރާ ހުސް ރަބަރު ޕެކެޓް ތައް އެޕާޓްމަންޓްގެ ސިޓިންގ ރޫމް އިންވެސް ފެނިފައިވާކަމަށެވެ. އޭގެ އިތުރުން، މި މައްސަލައިގައި ހެކި ނައްތާލުމަށްޓަކައި ފިރާސް އިބްރާހީމް ވަނީ ފުލުހުންގެ އަތުން ފޯނު ޖަހައިގަނެ، ފޯނު ހަލާކުކޮށްލާފައި ކަމެށެވެ. ވީމާ، މި ކަންކަމުން މިއީ ފިރާސ އިބްރާހީމްގެ އެނގުމާއި ފެނުމުގެ ތެރެއިން ހިނގާފައިވާ ކަމެއްކަން ސާފުކޮށް އެނގޭ ކަމަށެވެ. އަދި، މ ކުށަކީ ޖީނާއ ބޮޑް ކުށެއްކަމަށާއި، ކުށް ކޮށްފައިވާ ގޮތަށި ބަލާއިރު، މަސްތުވާތެކެތ އަތުރާފައިވް ގޮތުންނާއި، ލޭބަލްކޮށީ ޕެކްކޮށްފައިވާގޮތުން މިއާ އިންތިޒާމުވެގެން ހިންގް ކަމެއޭ ކަން އެނގެ ކަމަށާއި،އ ތަނުގައި މަސްތުވާތަކެތެ ކިރް ޕެކްކުރާންއާލާތްތައި ވެސާ ހުރި ކަމަށްއި، މި އަމަލު ހިންގުމުގައި ފިރާސ އިބްރާހީމްއާއެކު އިތުރު މީހުން ހިމެނޭ ކަމަށެވެ.
14އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން ސުޕްރީމް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާތަކާ ހަވާލާދް،ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ ބަންދާމެދު ގޮތް ނިންމާފައި ވަނީ އެ ޤަޟިއްޔާތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށްކަމަށް ފާހަގަކޮށް އެ ނުކުތާތަކުގެ ތަފުސީލު އިސްތިއުނާފު ފޯމުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.
15އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުގެ ޖަވާބުގައި ފިރާސް އިބްރާހީމާގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ، ގ ނޫނުއަސާސީގ 17، 20، އަދ 223 ވަނަ މާއްދާގެ )ފ(، އަދި ޤާނޫނު ނަންބަރު: 2008/9 )ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ގާނޫނު( ގ 15 މާއްދާގެ )ނ( އަށް ހަވާލާދީ، މި މައްސަލާގައިދައުވާލިބޭ ދަވަނޯ ފަރާތުގެ މައްސަލަ އިސްތިއުނާފު ކުރެވުނުތ އާއި، ހަމައެކަނި ފިރާސް އިބްރާހީމެޝަރީއަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ޕްރޮސިކިއުޝަނުން އެދެނީ ކީއްވްތޯ އާއި، މި މައްސަލައިގައި ހެކި ނައްތާލުމަށްޓަކައި ފިރާސް އިބްރާހީމް ފުލުހުންގެ އަތުން ފޯނު ޖަހައިގަނެ، ފޯނު ހަލާކުކޮށްލާފައި ނުވާނެ ކަމަށާއި، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރާ ގައިވާ އެއްވެސް ޝަރުތަކާ ފިރާސް އިބްރާހީމް ހިލާފުނުވާ ކަމަށެ ވެ.
16އިތުރަށް ފާހަގަކޮށްފައި ވަނީ،މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނު ކޮޓަރިއަކީ އެހެން ފަރާތަކަށް ކުއްޔަށްދީ އެހެނ ފަރާތެއް ދިރިއުޅެމުންދިޔަ ކޮޓަރިއެއް ކަމަށާއި، އެ ކޮޓަރި ހުރީ ތަޅުލާފައި ކަމަށާއި،އެ ތަނުގެ ތަޅުދަނޑި ފިރާސް އިބްރާހީމް އަތުގައި ނޯންނަ ކަމަށާއި، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތާ ގުޅުވާލެވޭއެއްވެސް އެއްޗެއް އެކްޓަރިން ފެނިފައި ނުވާ ކަމަށާއި، ދަތޭއުނގުޅާ ބުރުހާއި އަންނައުނު އަޅާފައިވާ ފޮށިންވެސް އިސްތިއުނާފ ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ނުވަތަ އެފަރާތުގެ އަނބިމީހާގެ ޑީއެންއަދިމާވެފައިނުވާ ކަމަށާއި، ތުވީ އްޔު ކްއިސްތިއުނާފ ރައްދުވާ ފަރާތާ ގުޅުންހުރި އެއޭޗެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއިންވެސް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވިފަރާތުގެ ޑިއެންއ ފެނިފައްނުވާ ކަމަށާއި، އްތުވާލިތައް ފެނިފައިވަނީ އެހެން ފަރާތަކަށް ކުއްޔަށް ދީފައިހުރި އެހެން ފަރާތެއް ދިރިއުޅެމުންދިޔަ ކޮޓަރިން ކަމަށެވެ.
17މީގެ އިތުރުން، ފުލުހުން ފުރަތަމައިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތް ހ ފަހައްޓި ވަގުތުގައިވެސް މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނު އެޕާރޓްމަންޓްގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތް ދިރިނޫޅޭ ވާހަކަ އާއި، އެހެން ފަރާތަކަށް ކުއްޔަށް ދީފައިހުރި ވާހަކަ ބުނި ކަމަށާއި، އަދި އެއީ ކޮން ފަރާތެއްކަން އެހިނދުން ފެށިގެން ބަޔާންކޮށް ސާބިތުކޮށްދީފައިވާ ކަމަށިއި، ބަންދުން ދޫކޮށްލުމުގައި ފނޑިޔާރަ މިކަމަށް ރިއާޔަތްކޮށްފައި ވާކަމަށާއި، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތަކީ މަސްތުވާއެއްޗެއް ބޭނުންކުރަން ނުވަތަ ޓްރެފިކް ކުރަން ހުއްޓާ ނުވަތަ ކުށުގެ ވެށިން ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތެއް ނޫން ކަމީށާއި، ގެއަކުން މަސްތުވެ އެއްޗެއް ފެނުމަކީ އެއް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ އަސްލީ ނުވަތަ ހަގީގީ އަދި މައުނަވީ ހިޔާޒަތު ކަމަށްވެސް ނުވާހިނދު އ ސަބަބަށް ބަލައި އެތަކެއްޗާ އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ތަހްގީގަކުން ނުވަތަ ތަހްލީލަކުންވެސ ގުޅުވާލެވެން ނެތްހިނދަ އެތަކާ ތީގެ މައްޗްށް އޭނާ ޒިންމެއާއި ގާނޫނީ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭ އަދި އަމުދުން ޝަރީއަތް ނިމޭންދެން ބަންދުގައި ހުންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށެވެ.
18އަދި އިސްތިސްނާއީ ހާލަތެއްގައި މެނުވީ މީހުން ބަންދިގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެކަމަށާއި، ހެކީގެ ނިސްބަތާއި މުޖުތަމައަށް ނުރައްކާ އޮތް މިންވަރީއި، އެ އިހުތިމާލު ވަޒަންކޮށް ބަންދާއިމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ ޝަރީއަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއި އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާއިން ފަނޑިޔާރަށް ލިބިދީފައިވާ އިހްތިޔާރެއް ކަމަށާއި، އަދި ދައުވާއެއް އުފުލިފައި އޮތުމަކީ އަމުދުން ކޮންޓިނިއުއަސް ހިޔް ރިންގ ހިންގެން ނެތް ހާލަތުގައި މީހުން ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބެއްނޫން ކަމަށާއި، ޕްރޮސިކިއުޝަނުން އެދިގެންވެސ މިފަދަ މައްސަލަތަކުގައި މީހުން ބަންދުން ދޫކޮށްލާފައި އަދި ބަންދު މުރާޖައާކޮށްފައި އެބަހުރިކަމަށާއި، އާންމު ސަބަބުތަކެއް ނޫން ހާއްސަ ސަބަބެ ތަކެއް ނުވަތަ ހާލަތްތަކެއް ނުވަތަ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ހާއްސަ އުސޫލެއް އިސްތިއުނާފު ފޯމުގައި ނުވަތަ އެއާގުޅޭ އެފިޑެވިޓެއްގައި ނެތް ކަމަށެވެ.
19އިސްތިއުނާފު ރއްދުވަ ފަރާތުން މި މައްސަލަ ނިންމައިދިނުމަށް އެދިފައި ވަނީ، އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވ ކޯޓޭއަމުރށް ބަދަލުގެންނަންޖެހ ތަނެއް ނެތްކަމަށާއި، ފިރް ސާއިބްރާހީމް އަލުން ބަންދުކުރަންޖެހޭ ހާލަތެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅއެވ.
20އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ފާހަގކުރަ އިސްތިއުނާފ ނުކުތާއަކީ،އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވުކޯޓު އަމުރު ނެރެފައިވަނީ، ގާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 59އ ދ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( އާއި، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( އާއި، ގާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( އާ ޚިލާފަށް ކަމަށ ބުނެ ފާހަގަކުރާ ނުކުތާއެވެ.
21ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ގާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( އަދ 49 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( އާއި، ޝަރީއަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ގަވާއިދް ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތައް ތަތުބީގުކުރާނެ ގޮތް، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ޤަޟިއްޔާގައި ޝަރަހަކޮށްދީފައި ވެއެވެ. މި ޝަރަހަ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ސައްމާޙް އަޙްމަދު ފަތުޙީ ޤަޟިއްޔާގައި ހުލާސާކޮށްފައި ވަނީ އަންނިވި ފަދައިންނެވެ. "މ ހަކު އިތުރަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާމެދު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމުމުގައި މައިގަނޑު ދެ ސުވާލެއްގެ ޖާވާބު ހޯދަން ޖެހެއެވެ. ފުރަތަމަ ސުވާލަކީ، ފަނޑިޔާރު ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކޮށްފައިވާ މީހާއާމެދު ތުހުމަތު ކުރެވުނު ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިކަން ނުވަތަ ނޫންކަމެވެ.ދެވަނަ ސުވާލަކީ، ޤނޫނުއަސާސީގ 49 ވަނަ މާއްދާ ގައި ބަޔާންވެފައިވާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެކަން ނުވަތަ ނޫންކަމެވެ. ތުހުމަތު ކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމުގެ އެއްވެސް ހެއްކެއް ނެތް ނަމަ މުއްތަހެމު ބަންދުގައި ބަހައްޓާނެ ހާލަ ތްއް ނޯންނާނެއެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް، ތުހުމަތު ކުރެވުނު ކުށް އެ މީހާ ކުރިކަމަށި ތުހުމަތު ކުރެވޭ މިންވަރަށް ނުވަތަ އެ ވަގުތު އެ މިންވަރަށް ހެކި ނެތް ނަމަ އެ ކުށް އެ މީހާ ކުރިކަމަށް ކޮންމެ ވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރި ނަމަ، ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހާލަތެއް ވުޖޫދުގައި އޮތްނަމައެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައި އޮތްކަން ނުވަތަ ނެތްކަން ބެލުމަށް ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މ އާ ދާ ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އިން ފެށި ގެނި )ނ( އަށް ބަޔާންވެފައިވާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް އޮތްކަން ބުނެދިނުމުގައި އެއިން ކޮންމެ އަކުރެއްގެ ފަހަތުގައި ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، އިތުރު ކަންކަން ވެސް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އެދޭ ފަރާތުނެހުށަހެޅިދާނެއެވެ. މުހިންމު ކަމަކީ، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމައިދިނުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާއެކު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންވެފައިވާ ސަބޭ ބައް ވުޖޫދުވެދާނެކަން ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަމުގެ ތަފުސީލުތައް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އެދޭ ފަރާތަކުން ހުށަހެޅުމެވެ. މިފަދައިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކީ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު A/93-SC/2020 ޤަޟިއްޔާ [2024] SC 21 ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވިފައިވާ ކުށަކީ ވަކި ކުށެއްކަމުގައި ވާތީ، އޭގެ ޒާތުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންވެފައިވާ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވެދާނެކަމަށް ބެލުމަށްވުރެ، ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހާގެ ކުށުގެ ޢަމަލާއި، އޭނާއް ދެކޮޅަށް އެ ވަގުތު ލިބިފައިވާ ހެކި، ނުވަތަ މުސްތަޤުބަލުގައި ލިބިދާނެ ހެއްކާއި، އޭނާއަކީ ކުށުގެ ރެކޯޑު އޮތް މީހެއްނަމަ، އެ ރެކްޑތަކާއި، މިފަދަ މިނޫންވެސް ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހާއަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ ކަނެ ކަމުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވެދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ކަންކަމަށް ވާން ޖެހޭނެއެވެ."
22އިސްތިއުނާފި ކޮށްފައިވާ އަމުރަށް ބަލާއިރު، ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ މައްޗަށު ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރި ކަމަށް،ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރްސަބަބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. ނަމަވެސިއިތުރަށ ފާހަގަކޮށްފައވާ ކަމަކާ،ޓްރެފިކްކުރާ މިންގަނޑުން ތަކެތިފެނުނު ކޮޓަރިއަކީ އެހެން މީހެއްގެ ބާރު ހިނގި ގޮތަށް ހުރިތަނެއް ކަމަށް ބުރަވެވޭތީ އާއި، އެކަމަށް ބާރުދޭ ޤަޟް އީ އިޢުތިރާފެއް އޮތުމުނަފިރާސ އިބްރާހީމްގެ ބައިވެރިވުން އޮތް ނިސްބަތް ކުޑަކް މަށ ފެންނަ ކަމަށެވެ.
23ބަންދުމުރާޖައާ ކުރމުގައަ،ދައުވާކުރެވި ހިނގީމުންދަ އަސްލު މައްސަލައިގެ ޝަރޭ ޢތުގައި ހުށަހެޅ ހެކިތަކުން ހާމަވާކަންކަމަށް ރިއާޔަތްކޮށްގެން ނުވާނެ ކަމަށާއި،މުއްތަހަމީ ބަންދުން ދޫކޮށްލާ އަމުރުގައި އޭނާ ބަންދުން ދޫކޮށްލާ ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުގެ ތެރޭގައި ޝަރެ ޢޭތުގައި ހިނގަމުންދާ އަސްލު މައްސަލައިގެ ހެކިތަކާމެދު ބަހުސްކޮށް އެ ހެކިތަކުން ދީ ހަވާ ގޮތާއަ ހެކިތަކުގެ ބުރަދަން ހާމަކުރުމުން، ޝަރި ޢެ ތުގައ ހިނގަމުންދާ އަސްލު މައްސަލައިގެ ހުކުމް އަންނާނެ ގޮތް އެނގި އަސްލު މައްސަލައިގެ ހުކުމުގެ މުއާލާތްކެނޑި ޝަރޢެ ތުގައި އޮންނަ މައްސަލައަށް އަސަރުކުރާނެ ކަމަށާއި، މިގޮތަށް ނިންމާ ނިންމުންތަކުގެ ނަތީޖާއަކަށް ވާނީ، ހުށަހަޅާފައިވާ ވަކިވަކި ހެކިތަކާ ހަވާލާދީ މައުލޫއީ މައްސަލައިގެ ހެކިތަކާބެހޭ ގޮތުނ ކޯޓުން ފާހަގަކުރާ ނުކުތާ ނަފީކޮށް ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ޝަރް ޢްތަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ހެކިތަކުގެ ވަރުގަދަކަނ އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުގައި ހާމަކޮށް އެ ހެކިތަކާބެހޭ ގޮތުން އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުތަކުގައި ބަހުސް ހިނގުން ކަމަށާއި، މި ގޮތަށެ މިކަންކޮށް އެ ހަކިތައް އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުތަކުން ވަޒަންކޮށް އެ ހެކިތަކުގެ މައްޗަށް ބުރަވް ގ ނ އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމާނަމަ، އަސްލު މައްސަލައިގެ ޝަރީ ޢްތްކުރުމުގެ މުއާލި ތީކެނޑި، މުޅި ޝަރަޢްތުގެ މަރުހަލާ ފާސިދުވެ، ތަޣައްޔަރު ވާނެ ކމަށ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢިރުފާން ތަޤިއްޔު ޤަޟިއްޔާގައި ފަނޑިޔާރު ޙުސުނުއްސުޢޫދު ފާހަގަކުރައްވާފައިވެއެވެ.
24ވީމާ، ބަންދާމެދު ގޮތް ނިންމުމުގެ ބޭނުމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުރިތޯ ބެލް މަކީ، ކުރެވިފައިވާ ތުހުމަތާ ގުޅޭގޮތުނީހޯދާފައިވް ހެކިގަރާ ނާއިން ބުރުހާންކުރާޖުމުލަ މަންޒަރު އެއޮކިބކި ށ،ވަކެ ވަކެ ހްކިތަކުގ ބުރަދަން މީޒާންކޮށް، ތުހުމަތަށް ކުރާނެ އަސަރުބަޔާންކުރުމުގުމަގަށޮ އަމާޒް ކުރެވެން އޮތް މަސައްކަތެއް
25ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކް ށުފައިވާ ކުށާ ގުޅޭ ހެކި ހުރި ގޮތުގެ ތަފުސީލު، ބަންދާމެދްގެތެއ ނިންމުމަށް އެދި ހުށަހޮޅުފޯމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އެ ތަފުސީލުތަކަށް ރިއާޔަތްކޭ ށ ތ ހުމަތު ކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުރިކަމަށޮކޯޓުނު ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، ވަކި ހެކިތަކެއް ވަކިން ވަޒަންކާށް، ތަކެތި ފެނުނު ކޮޓަރިއަކީ އެހެން މީހެއްގެ ބާރު ހިނގާ ގޮތަށް ހުރިތަނެއް ކަމަށް އ، އެކަމަށް ބާރުދޭ ޤް ޟާއީ އިޢުތިރާފެއް އޮތްކަމަށީފާހަގަކޮށް، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި އެކަންކަމަށް ރިއާތްކުރުމަ ބަޔާނީ ވެދިޔާ ގާނޫނއުސޫލ ފުށުއަރާނޭ ކަމެކެވެ.އާ ނެއްކޮޅުން، އްހެކިތަކުގެ ނަތީޖުދަށު ކޯޓުނުނެރުނިގޮތާމެދް މީކޯޓުން އަލުން ގޮތް ކިޔައި، ދަށު ކޯޓުގައި ހިންގާން އޮތް ސަރިޔަތުގެ ކުރިމަރާލުމަކޭ ތެދްށް އެޅް ން އޮތްފިޔަވަޅެއ ވެސް
26ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބޭނުމަށް ކަނޑައަޅާން ޖެހޭ ކަމަކީ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަން ނުވަތަ ނޫން ކަމެވެ. ހެކި ހުރި ގޮތާމެދު އޭގެ ފަހަތަށް ނިންމަން ޖެހޭ އިތުރު ނިންމުމެއް އޮންނާނީ ކަމަށ [2024] SC 14 ނުފެނެއެވެ. މި މައްސަލާގައި ކޯޓުން ވަނީ، ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރި ކަމަށް ކަނޑައަޅައފައެވެ. އޭގެ ފަހަތަށް ކޮށްފައި އޮތް ވަޒަނަކީ ރަނގަޅަށް ހިނގާފައި އޮތްކަމެއ
27ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރި ސަބަބުގެ ގޮތުގައި އިސްތިއުނާފި ކޮށްފައިވްއަމުރުގައ އިތުރަށް ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަމަކީ، ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ ފަރާތުނިމުޖުތަމައަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށ ބެލުމުގެ އިހުތިމާލު ކުޑަވެފައެ ވާކަމަށް ފެންނަ ކަމަށާއި، ޝަރުތުތަކަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ، މުޖުތަމައުގަސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް އޮތް އިހުތިމް ލ އިތުރަށް ކުޑަކުރެވޭނެކމަށ ބެލެވޭ ކަމަށެވެ.
28މުޖުތަމައުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިހުތިމާލު ކުޑަވުމަކީ މުޖުތަމައުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވުމުގެ ހާލަތު ފިލައިދިއުމެއް ނޫނެވެ.މުޖުތަމައުގްސަލާމަތަށް ނުރައްކް ވުމުގެ ހާލަތު ވުޖޫދުގައި ނުވުމެއެވެސ ނުމ ނޫންމެއެވެ. ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައި އެ ވަންފިރާސް އިބްރާހީމްގެ ފުށުން މުޖުތަމައަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިހުތިމާލު އޮތ ކަމަށެވެ.
29ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރްކަމަށާއި،ފިރާސް އިބްރާހީމްގެ ފުށުން މުޖުތަމައަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިހުތިމާލު އޮތް ކަމަށާއިސްތިއުނާފިކޮށްފައިވ އަމުރުގައަކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، މިހާލަތުގައި ފިރާސް އިބްރާހީމް ބަންދުން ދޫކޮށްލުން ޖެހޭ ޖާއިޒު ގާނޫނީ ސަބަބެއް އިސްތިއުނާ ފިކޮށްފައިވ އަމުރުގައުދައްކާފައެނ ވެއެވެ.
30އިސްވެ މި ބަޔާންކުރި ސަބަބުތުއް އެގޮތުގެ މަތިން ހުރުމުން، އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ އަމުރް ބާތިލުކުރްނ ޖެހޭކަމަށް ދެކެމެވެ.
31އަދި، މި ޤަޟިއްޔާގައި މި ކޯޓުން ބަޔާންކޮށްފައިވާކަންކަމުގް އަލީގައި، ފިރާސް އިބްރާހީމްއަކީ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި ހިނގަމުންދާ ސަރިޔަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ މީހެއްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން، މިއަދުނ ފެށިގެން 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އްކޯޓުން ކަނޑައަޅަންދެން، ފިރާސް އިބްރާހީމް ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރަން ފެނެއެވެ.
32މި މައްސަލައިގައިފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިންގެ ރައުޔަށް ތާއިދުކުރަމެވެ.
33މި މައްސަލައިގައި ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން ގ ރައުޔަށް ތާއިދުކުރަމެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (01-REG-SC-2021) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
- 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- [2024] SC 21 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ސައްމާޙް އަޙްމަދު ފަތުޙް)
- [2024] SC 14 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިރުފާން ތަޤިއްޔު)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން، ޙަސަން ޝަފީޢު، މުޙައްމަދު ޝަނީޒް ޢަބްދުﷲ
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން · ތާއީދުކުރެއްވީ: ޙަސަން ޝަފީޢު، މުޙައްމަދު ޝަނީޒް ޢަބްދުﷲ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް