ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/47
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ އަޙްމަދު ރެޑްރޯސް، 2021/HC-B12/47
Prosecutor General v. Ali Ahmed Redroas 2021/HC-B12/47 (2021/HC-B12/47, High Court of the Maldives, 6 September 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ އަޙްމަދު ރެޑްރޯސް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ކަނޑައަޅާފައި ނެތުމާއި، ޓްރެފިކިންގއަށް ބެލެވޭ ބަރުދަން ނޭނގޭތީ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ބުނެ، ޝަރުޠެއްނެތި ދޫކުރުމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ގެއެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުން މަސްތުވާތަކެތި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ އެއްޗެހި ފެނި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހައްޔަރުކޮށް 15 ދުވަހަށް ބަންދުކުރިއެވެ. ބަންދު ދެވަނަ ފަހަރަށް އިތުރުކުރުމަށް ފުލުހުން އެދުނެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59، 60 (ޅ)، 22 (ކ) އާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) ގައިވާ ސާބިޤާއަށް ތަބާވުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ. ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ ތުހުމަތުތައް ތަފާތު ކަމަށާއި، ބަރުދަނާއި ގުޅުވާލެވޭ ހެކި ނެތް ކަމަށާއި، ތަކެތި ފެނުނީ ދުރުން ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދު ދެވަނަ ފަހަރަށް އިތުރުކުރުމަށް ފުލުހުން އެދުމުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ކަނޑައެޅިފައި ނެތުމާއި ބަރުދަން ނޭނގުމުގެ ސަބަބުން ޝަރުޠެއްނެތި ދޫކުރުމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ ބަންދަށް އަލުން މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް އެދުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފުލުހުންނަށް ދޫކޮށްލި
ފޯމުގައި ކުށްތައް ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ބަލާއިރު ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުއްޓެވެ. ޓްރެފިކިންގއަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމާއި ކުރީގެ ރިކޯޑަށް ބަލާއިރު ދޫކުރުމަކީ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. ވަގުތު ފާއިތުވެފައިވާތީ ބަންދަށް އަލުން އެދުމުގެ ފުރުޞަތު ފުލުހުންނަށް ދިނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއް އިތުރަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހެނީ ދެ ސުވާލަކަށެވެ: ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތްތަކުން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7، <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/shaheeb_ibrahim_v_prosecutor_general_s_office_2020_SC_A_93/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2020/SC-A/93</bdi></a> ތަބާވެ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ސަބަބެއް ވުޖޫދުގައިވާކަން ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑަކީ، އެފަދަ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވުން، ވުޖޫދު ނުވުމަށްވުރެ ގާތްކަން ބޮޑުވުމެވެ؛ އަދި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އެދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެކޮޅަށް ހުރި ހެއްކަކީ ކޮބައިކަން ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ފަނޑިޔާރަށް ބުނެދިނުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7-8)
- ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާއަކީ ހުރިހާ ހެއްކެއް ހާމަކުރަންޖެހޭ މަރުޙަލާއެއް ނޫނެވެ. ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމާމެދު ނިންމުމުގައި ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއްގައި ހެކި ވަޒަންކުރާ ގޮތަށް ހެކި ވަޒަންކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ؛ ހުށަހަޅާފައިވާ ހެކިތަކަށް ބަލަންޖެހޭނީ ޖުމްލަ ގޮތެއްގައެވެ. މަސްތުވާތަކެތީގެ ތަޙުލީލު ރިޕޯޓާއި ބަރުދަން އެނގޭ ލިޔުންތައް ހުށަނާޅާކަމުގައި ވިޔަސް، ހެކިތަކާއި ޤަރީނާއަށް ޖުމްލަކޮށް ބަލާއިރު ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިނަމަ އެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8)
- ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެތޯ ބެލުމުގައި ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ؛ މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ކުރީގެ ހައްޔަރު/ބަންދުގެ ރިކޯޑަށްވެސް ބަލަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9)
- މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިއާއި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށްތަކަކީ އެ ކުށްތަކުގެ ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށްތަކެއް ކަމުން، ކުށުގެ ޒާތާއި ހެކިތަކާއި ޙާލަތަށް ބަލާއިރު އެފަދަ ތުހުމަތެއްގައިވާ މީހަކު ދޫކޮށްލުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10، <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/case_2017_HC_A_242/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2017/HC-A/242</bdi></a> އަދި <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/state_prosecutor_general_s_office_v_abdul_latheef_mohamed_2011_SC_A_33/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2011/SC-A/33</bdi></a> ތަބާވެ)
- ބަންދަށް އެދުނު ދުވަހާއި ހައިކޯޓުން ނިންމާ ދުވަހާ ދެމެދު ގިނަ ދުވަސް ފާއިތުވެ، ތަޙްޤީޤަށް ކުރިއެރުން ލިބިފައިވާނަމަ، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލުކުރުމާއެކު، ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދަށް އަލުން ދަށުކޯޓަށް އެދުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފުލުހުންނަށް ދޫކޮށްލުން އެންމެ ރަނގަޅެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2020 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 3 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު)
- ޤަވާޢިދު ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/242 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ އިޙްސާން ޙުސައިން)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/33
- ބެންޗު
- ހާތިފް ޙިލްމީ، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް