ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/434
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ޝަފީޤު، 2019/HC-A/434
Prosecutor General v. Ali Shafeequ 2019/HC-A/434 (2019/HC-A/434, High Court of the Maldives, 10 August 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ޝަފީޤު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ދަތުރުފަތުރުގެ މިނިވަންކަމުގެ ދަށުން ކުރި ދަތުރެއް ކަމަށާއި ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދަށުން ހުށަހެޅި ދިފާޢު މަދަނީ މިންގަނޑަށް ސާބިތުވާތީ، ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރިއެވެ.
ދުބާއީއަށް ޗުއްޓީއަށް ދިޔަ ކަމަށް ބުނެ ތުރުކީއަށް ދަތުރުކޮށް، ސީރިއާގެ ހަނގުރާމައިގައި ބައިވެރިވުމަށް ސީރިއާއަށް ދިއުމަށް މަސައްކަތްކުރި ކަމަށް ބުނެ ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ނިންމުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ހައިކޯޓުގެ ކުރީގެ ނިންމުމަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށާއި، މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވާންޖެހޭ ޤާނޫނުއަސާސީގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ޖަވާބު ބިނާވެފައިވަނީ ދައުލަތުގެ ހެކި ޠަޢުނުކުރުމުގެ މައްޗަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައި ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުން ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދަށުން ހުށަހެޅި ދިފާޢަކަށް ބިނާކޮށް، ހެކި ވަޒަންކޮށް، ޓެރަރިޒަމްގެ ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ކުރެވުނު ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު، މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރި
ހުށަހެޅުނު ދިފާޢަކީ ދަޢުވާ ކުރުމަށް ހުރަހެއްގެ ދިފާޢެއް ނޫން ކަމުން އޭގެ ދަށުން ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. ދައުލަތުގެ ހެކިތަކަށް މަދަނީ މިންގަނޑުން ބަލާއިރު ތުހުމަތުކުރެވޭ ޢަމަލު ހިންގުން ގާތްކަމުން ދަޢުވާ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބަލަންޖެހެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި ބާޠިލު ދަޢުވާއެއް ކަމަށް ނިންމުމާއި، ދަޢުވާގެ މައުޟޫޢަށް ނުބަލައި ގޮތެއް ނިންމޭނެ ދިފާޢެއް ނުވަތަ އިޢުތިރާޟެއް ނުވަތަ ހުށަހެޅުމެއްގެ މައްޗަށް ނިންމާ ނިންމުމަކީ ތަފާތު ދެ ނިންމުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- "ދަޢުވާ ކުރުމަށް ހުރަހަކަށް ވެދާނެ ދިފާޢެއް" ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުން ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭނީ މަދަނީ މިންގަނޑަށެވެ؛ އެފަދަ ދިފާޢެއް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ ނަތީޖާއަކީ ދަޢުވާ ބެލޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި މައްސަލަ ނިންމުމެވެ؛ މިއީ ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެތޯ ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން ބަލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމުގެ ނިންމުމުގައި އިތުރު ހެއްކާއެކު ނުވަތަ ދަޢުވާ ބަދަލުކޮށް އަލުން ދަޢުވާ އުފުލުމަށް ޤާނޫނު ތަންދޭއިރު، ދަޢުވާ ކުރުމަށް ހުރަހެއްގެ ދިފާޢުގެ މައްޗަށް ކުރާ ނިންމުމަކާ ގުޅިގެން އަލުން ދަޢުވާ ނުއުފުލޭނެއެވެ؛ އެފަދަ ނިންމުމަކާމެދު ޕްރޮސިކިއުޝަނަށް ކުރެވޭނީ އިސްތިއުނާފެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ޢަމަލަކީ ޤާނޫނަކުން ކުށެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ، ޢާންމުކޮށް މީހުން ދަތުރުކުރާ ބީދައިން ނުކުރާ ދަތުރެއް ކަމަށް ހެކިން ފެންނަނަމަ، އެއީ ކުޑަކުޑަ ކަމެއް ކަމުގެ ދިފާޢެއް އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައި ބަލައިގަނެވޭނެ ދިފާޢެއް ނޫނެވެ؛ ދަތުރުފަތުރުގެ މިނިވަންކަން އޭގެ ޒާތުގައި އޮތުމަކުން އެކަން ބަދަލެއް ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައި ދިފާޢަށް ދެވޭ ފުރުޞަތަކީ ދިފާޢުގެ ހެކި ހުރިނަމަ އެހެކީގެ ބާވަތާއި ޒާތު ހާމަކުރުމުގެ ފުރުޞަތެވެ؛ އެއީ ދައުލަތުގެ ހެކިތަކާމެދު ބަހުސްކޮށް ހެކި ޠަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6)
- ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެތޯ ކަނޑައަޅާއިރު ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ދަޢުވާއާއި ދައުލަތުން ހުށަހެޅި އެންމެހައި ހެކިތަކަށް މަދަނީ މިންގަނޑުންނެވެ (preponderance of probability)؛ މި މަރުޙަލާގައި ހެކި ފުނަށް ވަޒަންކޮށް ދަޢުވާ ސާބިތުވޭތޯ ނުބަލައެވެ؛ ދަޢުވާގައިވާ ކަން ނުވުމަށްވުރެ ވުން ގާތްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ ދަޢުވާ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބަލަންޖެހޭނެއެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ '335' ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ބ) [ޕީޑީއެފްގައިވާ ގޮތަށް؛ ޢަދަދު އޮޅިފައި]
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ '333' ވަނަ މާއްދާ އަދި '332' ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) [ޕީޑީއެފްގައިވާ ގޮތަށް]
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ '31' ވަނަ މާއްދާ އަދި '62' ވަނަ މާއްދާ/ބާބު [ޕީޑީއެފްގައިވާ ގޮތަށް]
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2015 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ '36' ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) އާއި (ނ) [ޕީޑީއެފްގައިވާ ގޮތަށް]
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ޕީޑީއެފްގައި '16')
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް