ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2022/HC-B12/1
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަބްދުއްސަލާމް މޫސާ، 2022/HC-B12/1
Prosecutor General v. Abdhusalaam Moosa 2022/HC-B12/1 (2022/HC-B12/1, High Court of the Maldives, 11 January 2022)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަބްދުއްސަލާމް މޫސާ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމަށް ހުށަހެޅުމުން، ހެކިވެރިންނަކީ ޝަކުވާ ހުށަހެޅި ކުއްޖާގެ ޢާއިލާ ކަމަށްވާތީއާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑު ނެތުމާއި ހާދިސާ އެއްފަހަރު ހިނގުމުން، ބަންދު ދެމެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތް ކަމަށް ބަލައި، ހެކިވެރިންނާ ބައްދަލުނުކުރުމާއި ރަށުން ފުރާނަމަ އެންގުމުގެ ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލިއެވެ.
ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް 2021 ގައި ހައްޔަރުކޮށް، ހެކިވެރިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަފާނެތީއާއި ކުށް ތަކުރާރުކޮށްފާނެތީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ ޙާލަތަށް ބަދަލެއް ނައިސް ދޫކޮށްލުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 އާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، 2021/HC-B12/51 އާއި 2019/HC-A/32 ގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ސާބިތުކުރާ ހެއްކެއް ނެތް ކަމަށާއި، ޙަވާލާދިން ޤަޟިއްޔާތަކުގެ ވާޤިޢާތައް ތަފާތު ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހަކު، ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލުމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމާބެހޭ މާއްދާއާއި ހައިކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާ އެއްގޮތަށް ނިންމި ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އަމުރު (B12C/MA/2021/124) ދެމިއޮތް
އަޣުލަބިއްޔަތަށް ފެނުނީ ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރި ކަންތައްތަކަކީ ބަންދު އަމުރު ނެރުނުއިރުވެސް ހުރި ކަންތައްތައް ކަމަށާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާއި ހެކިވެރިންނާ ދެމެދު ނުފޫޒު ފޯރުވިދާނެ ފަދަ ގާތް ގުޅުމެއް އޮތްކަން ތަޙްޤީޤު ބަޔާންތަކުން ފެންނާތީ ބަންދު ދެމެހެއްޓުމުގެ ބޭނުން ފިލާފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. ފަނޑިޔާރު ޝަފީޢަށް ފެނުނީ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ އިފްތިރާޟާ ޚިލާފަށް ދޫކޮށްލުމުގެ ޤާނޫނީ އަސާސެއް ނުދައްކާ ކަމަށެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުން ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނީ، ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިވެރިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެކަމަށްޓަކައި، ކޯޓަށް ޙާޟިރުނުވެދާނެކަމަށްޓަކައި، ފިލައިފާނެކަމަށްޓަކައި، ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ކަމަށްވާތީ، ޙުކުމަކާ ނުލައި މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނެ ހަމައެކަނި ބޭނުންތަކަކީ މިއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ދަށުން ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި 'އަމުރު އެގޮތަށް ދެމެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމެއް އިތުރަށް ނެތް' ކަމަށް ބެލެވޭނީ، ބަންދުކުރި ސަބަބުތަކަށް ބަދަލެއް އައިސްފައިވާނަމައެވެ. ބަންދުގެ އަމުރު ނެރުނުއިރުވެސް ހުރި ކަންތައްތަކަށް (ހެކިވެރިންނަކީ ކުއްޖާގެ ޢާއިލާ ކަމަށްވުން، ކުށުގެ ރެކޯޑު ނެތުން، ހާދިސާ އެއްފަހަރު ހިނގުން) ބަލައި، އައު ސަބަބެއް ނެތި، ބަންދު ދެމެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތް ކަމަށް ނިންމުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)
- ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވޭތޯ ބަލާނީ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 ގައި ކަނޑައެޅި މިންގަނޑުން، އެބަހީ ބަންދަށް އެދޭ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު އެފަދަ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވުން، ވުޖޫދުނުވުމަށްވުރެ ގާތްކަން ބޮޑުތޯއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)
- ހެކިވެރިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ބެލުމުގައި، ލިބިފައިވާ އަދި ލިބެންހުރި ހެކި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ބާރުފޯރުވޭނެ ހެކި ހުރި ނުހުރި ގޮތް، ހެކިވެރިންނާ އޮތް ގުޅުމާއި ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު، ކުށަށް އިޢުތިރާފުވުން، އަދި މުޖުތަމަޢުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ މަޤާމާއި ބާރާއި ނުފޫޒަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެއެވެ. މުޖުތަމަޢުގައި ޤަދަރުވެރި ކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން، ހެއްކެއް ނެތި، އެ އިޙްތިމާލު ސާބިތެއް ނުވެއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކާ ހެކިވެރިޔަކާ ދެމެދު ރަޙްމަތްތެރިކަމުގެ ގުޅުމެއް އޮތުމަކީ ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށްޓަކައި ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އުފެދޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ގުޅުމުގެ މިންވަރާއި ދެފަރާތުގެ ޢަމަލު ހުރި ގޮތުން (ހެކިވެރިޔާއަށް އެހީތެރިވުން، މައްސަލަ ފުލުހަށް ނުހުށަހެޅުމަށް އާދޭސްކުރުން، ފޯނުން ގުޅުން ފަދަ) ނުފޫޒު ފޯރުވުން ވުޖޫދުވުމަށް ގާތްކަން ބޮޑުނަމަ، އެއީ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ އިސްތިސްނާ ޙާލަތެކެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ޖިނާއީ ކުށް ކަނޑައަޅާ ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއްގައި ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙާލަތުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ އެ ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަށެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ދަށުން ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުންނާމެދު ޤާނޫނު އިފްތިރާޟުކުރަނީ، ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވާނެ ކަމަށާއި ހެކިވެރިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަފާނެ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އިތުރު ހެއްކެއް ނެތަސް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ނަމަވެސް ބަންދުކުރުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ؛ ބަންދު އަމުރު މުރާޖަޢާވެސް ކުރެވޭނެއެވެ. މުރާޖަޢާކުރުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންވާނީ ޤާނޫނުގެ މި އިފްތިރާޟާ އެއްގޮތަށެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު)
- ޝަރީޢަތުގައި ހެކިބަސް ނަގާފައި ނުވާ މަރުޙަލާގައި، ހެކިވެރިންނަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ގުޅުން އޮތް ބައެއްނަމަ، ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލަކީ ފުޅާ އިޙްތިމާލެކެވެ. ނުފޫޒު ފޯރުވާނެ ކަމަށް ޤާނޫނު އިފްތިރާޟުކޮށްފައިވާ މީހަކު، ނުފޫޒު ނުފޯރުވުމަށް ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލުމަށް ޤާނޫނީ އަސާސެއް ދައްކަންޖެހެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙުކުމުގެ ކުރިން ބަންދުކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '13 ވަނަ މާއްދާ')
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ދަށު ކޯޓުތައް ތަބާވުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ރ) (ލިޔުމުގައި '313 ވަނަ މާއްދާ')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުތަކަށް ޢަމަލުކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ނ) (ލިޔުމުގައި '333 ވަނަ މާއްދާ')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ) (ލިޔުމުގައި '36 ވަނަ މާއްދާ')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ބަންދުކުރުމާ ގުޅޭ އެހެން މާއްދާތައް (ލިޔުމުގައި '3، 30، 32، 33 ވަނަ މާއްދާ')
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-B12/51 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ މުޙައްމަދު ޢުޘްމާން)
- ހައިކޯޓުގެ 2019/HC-A/32 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ މުޙައްމަދު ޝާފިޢު)
- ބެންޗު
- ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޙަސަން ޝަފީޢު
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ · ތާއީދުކުރެއްވީ: މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
- ވަކި ރައުޔު
- ޙަސަން ޝަފީޢު