ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/186
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. -، 2019/HC-A/186
Prosecutor General v. - 2019/HC-A/186 (2019/HC-A/186, High Court of the Maldives, 18 April 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. -
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހެކީގެ ގޮތުގައި އޮތީ އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތު އެކަނި ކަމާއި އެއަށް ބާރުދޭނެ ހެކި ޤަރީނާއެއް ނެތުމުން 32 (ށ) ގެ ދަށުން އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ބުނެ ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރު ނުދެވޭނެކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އިތުރު ބަޔަކާ ގުޅިގެން މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް، ދިރިއުޅޭ ގޭގައި މަސްތުވާތަކެތި ގެންގުޅެ ވިޔަފާރިކުރާކަމަށް ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސަށް ލިބުނު މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން، އެ ތަން ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރަކަށް ފުލުހުން ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް އެދުނެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އަމުރަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ މަޤްޞަދު ގެއްލޭ ގޮތަށް ނެރުނު އަމުރެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރި ކުރާކަމަށް ބުނާ ތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރަކަށް އެދުމުގައި ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތު އެކަނި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް (probable cause) ގެ ގޮތުގައި ފުދޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު
ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ މަރުޙަލާގައި ބަލަންޖެހޭނީ probable cause އެވެ. މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 147 ވަނަ މާއްދާއަކީ ޚާއްސަ ޤާނޫނެއްގެ ޚާއްސަ އުޞޫލެއް ކަމުން، މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަތަކުގައި އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓު އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި ފުދެއެވެ. ވީމާ ދަށުކޯޓުގެ އަމުރަށް ބަދަލުގެންނަން ޖެހެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ ކުށް ކަނޑައަޅާ ޚާއްސަ ޤާނޫނެއްގައި ވަކިކަމެއް ކުރުމުގެ ޚާއްސަ އުޞޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ ޢަމަލުކުރަން ޖެހޭނީ އެ ޚާއްސަ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތަށެވެ. (3.2)
- މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 147 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، އެ ޤާނޫނުގައިވާ ކުށެއް ކުރާކަމަށް ފުލުހުންނަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެހިނދަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ޤަރީނާ ނެތްނަމަވެސް، ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތައް ފާހަގަކޮށް ގެއެއް ނުވަތަ ތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދިދާނެއެވެ. (3.1، 3.2)
- ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރަކަށް އެދޭ މަރުޙަލާއަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މަރުޙަލާ ކަމުން، މި މަރުޙަލާގައި ހެކި ވަޒަންކުރަންޖެހޭނީ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންގަނޑުން ނުވަތަ މަދަނީ މިންގަނޑުން ނޫނެވެ. ބަލަންޖެހޭނީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް (probable cause) އޮތްތޯއެވެ. އެއީ ފުލުހުން ބަޔާންކުރާ ސަބަބުތަކަކީ ދޮގަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ތެދެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭތޯއެވެ. (3.3)
- ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓަކީ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ބަލައިގަނެވޭ ހެއްކެއް ނޫންނަމަވެސް، ހެކި އެއްކުރާ މަރުޙަލާގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަތަކުގައި ތަނެއް ބަލައި ފާސްކޮށް ހެކި ހޯދުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް އެ ރިޕޯޓު ފުދެއެވެ. (3.3)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޒާތީ އަދި ޢާއިލީ ދިރިއުޅުމާއި ގެދޮރަކީ ޙުރުމަތްތެރިކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކަމުން، މީހުން ދިރިއުޅޭ ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރަކަށް ފުލުހުން އެދެންވާނީ ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ޙާލަތްތަކުގައި އެކަނި ކަމަށާއި، ފަނޑިޔާރުންވެސް އެ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. (3.4)
- އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓުގައިވާ ކަންކަމާމެދު އިތުރަށް އޮޅުންފިލުވުމުގެ ފުރުޞަތު ފަނޑިޔާރަށް އޮންނާނެ ކަމަށާއި، އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓުގެ ސިފަވަންތަކަން ނުގެއްލޭ ގޮތަށް ވީވަރަކުން އެ ކަންކަން ސާފުކޮށްދިނުމަކީ ފުލުހުންގެ ޒިންމާއެކެވެ. (3.4)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 147 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާ
- ބެންޗު
- ޢަލީ ސަމީރު، ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް