ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-N-A/22
ނިސާހު ވ. ޢަލީ ވަޙީދު، 2019/HC-N-A/22
Nisaahu v. Ali Waheed 2019/HC-N-A/22 (2019/HC-N-A/22, High Court of the Maldives, 5 December 2019)
ނިސާހު ވ. ޢަލީ ވަޙީދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
އޭދަފުށި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ތަޅުއެޅުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ޢަމަލެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، މަހަކު 15,000 ރުފިޔާގެ މަގުން 56,180.87 ރުފިޔާ، ޢިމާރާތުގެ ޚަރަދު 180,055.20 ރުފިޔާ އަދި ވަކީލު ފީ 40,000 ރުފިޔާ ދިނުމަށް ޙުކުމްކޮށް، އެހެން ބައިތަކުގެ (450,000، 110,000، 5,568 ރުފިޔާ) ބަދަލު ނަގައިނުދިނުމަށް ނިންމިއެވެ.
ބ.އޭދަފުށީގައި ގާއެޅުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ޚަރަދުގައި ޢިމާރާތެއް ކުރުމަށް ދެފަރާތް އަނގަބަހުން އެއްބަސްވިއެވެ. ތަނުގެ ވެރިފަރާތުން ތަޅުއަޅައި މަސައްކަތް ހުއްޓުވުމުން، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ މެޝިނަރީޒްގެ ގެއްލުމާއި ޕާޗޭސް އޯޑަރުތަކުގެ ގެއްލުން ނަގައިނުދިނީ ހުށަހެޅި ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 (ށ) އާއި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
އަނގަބަހުން ވި އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފަށް ގުދަނުގައި ތަޅުއަޅައި ވިޔަފާރި ހުއްޓުވުމުން، ތަނުގައި ހުރި މެޝިނަރީޒްއަށް ލިބުނު ގެއްލުމާއި ޕާޗޭސް އޯޑަރުތައް ސަޕްލައި ނުކުރެވުމުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިނުދިނުމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ޞައްޙަވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ތަކެތި ނެރުމަށް ކުރި ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުނުކުރީ އިސްތިއުނާފު ނުނިމޭތީ ކަމަށް ބުނުމަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. 2% ގެ ގެއްލުން ބުނީ ތަފްޞީލެއްނެތި އިފްތިރާޟްކޮށެވެ. ޕާޗޭސް އޯޑަރުތަކަކީ ތަޅުއެޅުމުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 3 މަސް ކުރިން ލިބުނު ހުށަހެޅުންތަކެއްކަމާއި، ގެއްލުން ވީކަމުގެ ހެއްކެއް ނެތުމާއި، ހުއްދައާއި ސަޕްލަޔަރުގެ ނަން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މަސައްކަތާ ގުޅޭކަން ސާފުނުވާތީ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ހައިކޯޓުން ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުކުމަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުނުކުރުމުގެ ސަބަބަކަށް، އެ ޙުކުމް އޭރު އިސްތިއުނާފުކޮށްފައި އޮތުމުން އިސްތިއުނާފުން ނުނިމޭތީ ކަމަށް ބުނުމަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ބުނުމެއް ނޫނެވެ؛ އަދި އެ ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުނުކޮށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ތަކެތި ތަނުގައި ބެހެއްޓުމުން ލިބުނު ގެއްލުމަކަށް އަނެއް ފަރާތް ޒިންމާވާކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ. (3.1)
- ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ކަނޑައެޅޭނީ ގެއްލުމުގެ ތަފްޞީލު ސާބިތުކޮށްގެންނެވެ؛ ތަކެއްޗުގެ ޖުމްލަ އަގުގެ ވަކި އިންސައްތައެއް ގެއްލުމުގެ ގޮތުގައި އިފްތިރާޟް (assume) ކުރުން ފިޔަވައި، ތަކެތި ހިޔާޒަތުގައި ބެހެއްޓި މުއްދަތާއި، ލިބުނު ގެއްލުމާއި، ކުރަންޖެހޭ ސަރވިސްތަކާއި އޭގެ ޚަރަދު ދައްކައިގެން މެނުވީ ބަދަލު ނަގައި ނުދެވޭނެއެވެ. (3.1)
- ޕާޗޭސް އޯޑަރުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް، އެ އޯޑަރުތައް ޤަބޫލުކުރިކަމާއި، އެގޮތަށް މަސައްކަތް ނުނިމި ގެއްލުން ވީކަން، އަދި އޯޑަރުތަކުގައިވާ ސަޕްލަޔަރާއި ވިޔަފާރީގެ ހުއްދައާއި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތާ ގުޅޭކަން ހެކިން ސާބިތުކުރަންޖެހެއެވެ؛ އެކަން ސާބިތުނުވާނަމަ ބަދަލު ނަގައިނުދިނުމަކީ ޞައްޙަ ނިންމުމެކެވެ. (3.2)
- ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
- ބ.އޭދަފުށި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ 14/F10C/2018
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް