ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/101
2016/HC-A/101، 2016/HC-A/101
2016/HC-A/101 (2016/HC-A/101, High Court of the Maldives, 26 October 2017)
2016/HC-A/101
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ނޯޓިސް މުއްދަތުގެ ކުލި ނުދީ، ތަން ދޫކުރި ތާރީޚާ ހަމައަށް ކުލި، ކަރަންޓު ބިލު، 14,350 ރުފިޔާގެ މަރާމާތު ޚަރަދާއި ވަކީލުގެ ފީއާއެކު ޖުމްލަ 69,136.76 ރުފިޔާ ނަގައިދިނެވެ.
ގުދަނެއް 2 އަހަރަށް މަހަކު 20,000 ރުފިޔާއަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށްފަހު، ކުއްޔަށް ހިފި ކުންފުނިން އެގްރީމެންޓު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ތަން ދޫކޮށްލުމުން، ކުލި، ކަރަންޓު ބިލު، މަރާމާތުގެ ޚަރަދާއި ވަކީލުގެ ފީ ހޯދުމަށް ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތުން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާ ފުރިހަމައަށް ތަޠުބީޤު ނުކުރާ ކަމަށާއި، ނޯޓިސް ނުދިނުމުގެ ސަބަބުން 3 މަހުގެ ކުލި، ބައުންސްވި ޗެކުގެ ކުލި އަދި ތަޅުމުގެ ތަށިމުށި ބަދަލުކުރުމުގެ ޚަރަދު ލިބެންޖެހޭ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުއްޔަށް ދިން ގުދަނެއް ނޯޓިސް ނުދީ ދޫކޮށްލުމުން ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތަށް ލިބެންޖެހޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު (ނޯޓިސް މުއްދަތުގެ ކުލި، ނުދައްކާ ކުލި، ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓް އަޅާކެނޑުން، މަރާމާތުގެ ޚަރަދު) ސިވިލް ކޯޓުން ޞައްޙަ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި
ނޯޓިސް ދިންކަން ސާބިތުނުކުރެވޭތީ އެގްރީމެންޓު ނިމޭ ދުވަހާ ހަމައަށް ކުލި ދޭންޖެހޭ ކަމަށާއި، ޑިޕޮސިޓު ޖެނުއަރީގެ ކުއްޔާ އަޅާކެނޑުމަށް އެއްބަސްވިކަން ސާބިތުނުވާތީ އެމަހުގެ ކުލި ދޭންޖެހޭ ކަމަށާއި، ތަށިމުށީގެ ގެއްލުން ސާބިތުނުވާތީ މަރާމާތު ޚަރަދު ބަދަލު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޑިޕޮސިޓު ކަނޑައި 54,404.92 ރުފިޔާ ނަގައިދިނެވެ؛ ކަރަންޓު ބިލާއި ވަކީލުގެ ފީ ބަދަލުނުކޮށް ބާއްވައިފިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- އިސްތިއުނާފުގެ ޢާންމު ޤާޢިދާއަކީ، އިސްތިއުނާފު ކުރި ފަރާތަށް އޭނާ އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ ސަބަބުން އިތުރު ގެއްލުމަކާ ކުރިމަތިލާން ނުޖެހުމެވެ. އެހެންކަމުން ދަށުކޯޓުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ނަގައިދީފައިވާ ފައިސާގެ ތެރެއިން، އެފައިސާއަކާމެދު އިސްތިއުނާފު ބިނާކޮށްފައިނުވާ ބައިތަކުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.1)
- ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިޔަކު އެ ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކޮށްފިނަމަ، އެ ޢަމަލުކުރި މީހަކު ބަދަލުދޭން ޖެހޭނީ ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ސީދާ ލިބޭ ގެއްލުމާއި، އެފަދަ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކުރުމުން ލިބިދާނެކަން ކޮންޓްރެކްޓްގެ ބައިވެރިންނަށް އެނގިފައިވާ ގެއްލުމަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- އެގްރީމެންޓު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ތަން ދޫކޮށްލާނަމަ ނޯޓިސް ދޭންޖެހޭ ކަމަށް އެގްރީމެންޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، ނޯޓިސް ދިނުމަށްފަހު ތަން ދޫކޮށްލިކަން ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކޮށްދެވިފައި ނުވާނަމަ، ނޯޓިސް ދީފައި ނުވުމުގެ ސަބަބުން ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތަށް ލިބިފައިވާ ސީދާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ތަން ދޫކޮށްލިއިރު އެގްރީމެންޓުގެ މުއްދަތު ނިމެން ނޯޓިސްގެ މުއްދަތު ނެތް ކަމުގައިވިޔަސް، ތަން ދޫކޮށްލި ތާރީޚުން ފެށިގެން އެގްރީމެންޓުގެ މުއްދަތު ނިމޭ ދުވަހާ ހަމައަށް އެގްރީމެންޓުގައި ކަނޑައެޅި ބަޔާންވެފައިވާ ކުލި ދެއްކުމަކީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން އުފުލަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ޒިންމާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓް ފައިސާއާއި ގުޅިގެން ޢަމަލުކުރަންވީގޮތް އެގްރީމެންޓުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ހިނދު، އެއާއި ޚިލާފު ގޮތަކަށް އެފައިސާއާއި ކުލި ނުދައްކާ އޮތް މަހެއްގެ ކުއްޔާއި އަޅާ ކަނޑާލެވިފައިވާ ކަމަށް ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތުން އިންކާރު ކޮށްފައިވާނަމަ، އެމަހުގެ ކުއްޔަކީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ދައްކަންޖެހި ނުދައްކާވާ ފައިސާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޢިމާރާތުގެ އެއްވެސް ފާރަކަށް ނުވަތަ ތަޅުމަށް މޮހޮރު ނުވަތަ އިސްކުރު ޖަހައިގެން ނުވާނެ ކަމަށް ބުނާ ޝަރުޠުން، ޢިމާރާތް ކުއްޔަށް ހިފާފަރާތުން އެތަން ކުއްޔަށް ހިފި ބޭނުމަކާއި ގުޅޭގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރުމަށް އެތަނުގެ އެއްވެސް ތަނެއް ތޮރުފުން ޞަރީޙަ ޢިބާރާތުން މަނާކޮށްފައިވާކަން އެނގެން ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާ
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަބްދުލްޣަނީ މުޙައްމަދު، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް