ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/336
މޫސާ ޒަމީރު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2016/HC-A/336
Moosa Zameeru v. Prosecutor General 2016/HC-A/336 (2016/HC-A/336, High Court of the Maldives, 30 April 2019)
މޫސާ ޒަމީރު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތިން މީހުންގެ މައްޗަށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 530 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ގެ ދަށުން ކުށް ސާބިތުކޮށް، އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް 4 މަހާއި 24 ދުވަހަށް ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ؛ ވެރިންގެ އަމުރަށް ޢަމަލުކުރިކަން ހެކިންގެ ބަހުން ނޭނގޭތީ ޢަމަލަކީ ހެޔޮނިޔަތުގައި ކުރި ކަމެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
28 ސެޕްޓެމްބަރު 2015 ގައި ރިޔާސީ ލޯންޗު "ފިނިފެންމާ" ގައި އެއްޗެއް ގޮވުމުން، އީ.އޯ.ޑީ ޓީމުގެ ސަރޖަންޓެއް ކަމަށްވާ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ވެރިންގެ އެންގުމަށް ލޯންޗަށް އަރައި، ސާމްޕަލް ޓެސްޓުކުރުމަށް ހުޅުލެއަށް ގެންދިއުމުގައި ބައިވެރިވިކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ކުށުގެ ރުކުންތަކާއި ނިޔަތް ސާބިތު ނުވާކަމަށާއި، ސާމްޕަލް ނެގީ އެހެން މީހެއްކަމަށާއި، ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 8 އާއި 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވެރިންގެ އަމުރަށް ޢަމަލުކުރި ސިފައިންގެ މީހަކަށް އިމްތިޔާޒު ލިބޭކަމަށާއި، ފަނޑިޔާރުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ދައުރު އަދާކުރި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ރިޔާސީ ލޯންޗުގައި ގޮވުމަކާ ގުޅިގެން ވެރިންގެ އަމުރަށް ލޯންޗަށް އަރައި ސާމްޕަލް ގެންދިއުމުގައި ބައިވެރިވި އީ.އޯ.ޑީ ޓީމުގެ ސިފައިންގެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 530 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ގެ ދަށުން ޢަދުލު އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ކުށާއި، އެކުށުގެ މަޤްޞަދު ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވޭތޯ ބެލުން.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް (ކުށް ސާބިތުކުރި ބައި) ބާޠިލު
ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ސާމްޕަލް ނެގީ އެހެން ސަރޖަންޓެއްކަމާއި، އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ޢަމަލުކުރީ ޗެއިން އޮފް ކޮމާންޑަށް ތަބާވެ ވެރިންގެ އަމުރަށްކަމާއި، އަންގި ލުމާއި ސާމްޕަލް ގެންދިއުމާ ބެހޭ ލިޔެވިފައިވާ ޤަވާޢިދެއް ނެތްކަމާއި، ދައުލަތުން ޙަވާލާދިން އުޞޫލު ހުށަހަޅާފައި ނުވާތީ، ހުރަސްއެޅުމުގެ މަޤްޞަދު ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތު ނުވާކަމެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށުގެ ކޮންމެ ރުކުނެއް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުނުވާހާ ހިނދަކު ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ ދަށުން، ކުށުގެ މަޤްޞަދާ ގުޅޭ ކޮންމެ ރުކުނަކާ ގުޅިގެން ކުށުގެ ނިޔަތް އޮތްކަން ސާބިތުވާންޖެހޭއިރު، އެ ނިޔަތް ކުށުގެ ޢަމަލު ކުރި ވަގުތު އޮންނަންވާނެއެވެ. (3.1)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 530 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ޢަމަލެއް ކުށަކަށް ވަނީ، މީހަކު ހައްޔަރުކުރުމަށް، ދަޢުވާ އުފުލުމަށް ނުވަތަ ދިފާޢު ހުށަހެޅުމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ނުވަތަ އެއިން ކަމެއް ހުއްޓުވުމުގެ މަޤްޞަދުގައި، އެނގިހުރެ އެ ޢަމަލު ކޮށްފިނަމައެވެ. (3.2)
- ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާއި (ނ) ގެ ދަށުން ސިފައިން ވެރިންގެ ޤާނޫނީ އަމުރުތަކަށް ފަސްޖެހުމެއްނެތި ކިޔަމަންތެރިވާންޖެހޭއިރު، 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ވެރިއެއްގެ ޤާނޫނީ އަމުރަށް ކިޔަމަންތެރިވުމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން، ނުބައި ނިޔަތެއް ނެތި ރަސްމީ ޙައިޘިއްޔަތުން ކުރާ ކަމަކާމެދު ސިފައިންގެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާއެއް އުފުލިގެން ނުވާނެއެވެ. (3.1، 3.5)
- ސިފައިންގެ ވަޒީފާއަކީ ޗެއިން އޮފް ކޮމާންޑަށް ތަބާވެ ކުރަންޖެހޭ، ދައުލަތުގެ އެހެން ވަޒީފާތަކާ ތަފާތު ޒިންމާތަކެއް ހުރި ވަޒީފާއެކެވެ (2016/HC-A/568). ސިފައިންގެ މީހަކު ޢަމަލުކޮށްފައިވަނީ ވެރިންގެ އަމުރަށް، ލިޔެވިފައިވާ ޤަވާޢިދަކާ ނުވަތަ އުޞޫލަކާ ޚިލާފަށްކަން ސާބިތު ނުވާނަމަ، އަދި ދައުލަތުން ޙަވާލާދިން އުޞޫލު ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅާފައި ނުވާނަމަ، ހުރަސްއެޅުމުގެ މަޤްޞަދު ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތެއް ނުވެއެވެ. (3.4، 3.5، 3.6)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 530 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) ގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާއި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- 2016/HC-A/568
- 2009/HC-A/152
- 2015/Cr-C/137
- 2015/Cr-C/136
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް