ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-A/351
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިސްލާމް ރަޝީދު، 2021/HC-A/351
Prosecutor General v. Islaam Rasheed 2021/HC-A/351 (2021/HC-A/351, High Court of the Maldives, 10 October 2023)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިސްލާމް ރަޝީދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންވަރަށް ހެކި ނުލިބޭތީ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
އިސްލާމިކް ބޭންކުން ސައިކަލެއް ފަސޭހައިން ހޯދައިދޭނެކަމަށް ބުނެ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އެއް ކޮޓަރީގައި އުޅުނު މީހެއްގެ އަތުން ބޭންކް ޓްރާންސްފަރާއި އޭޓީއެމްއިން ނަގައިގެން ޖުމްލަ 30,000 ރުފިޔާ ލިބުނު ނަމަވެސް ސައިކަލު ހޯދައިނުދިން ކަމަށް ބުނެ ޓެކުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ހެކިވެރިންގެ ހެކިބަހާއި ސީސީޓީވީ، ވީޑިއޯ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓާއި ބޭންކް ސްޓޭޓްމަންޓުން ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށާއި، މަދުވެގެން 10,000 ރުފިޔާ ޓެކިކަން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 87 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސާބިތުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ހެކިބަހުގައި ފުށުއެރުން ހުރި ކަމަށާއި، ފައިސާއަކީ އެކުގައި އުޅޭ މީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް ނަގައިދޭ ފައިސާ ކަމަށާއި، ޓެކުމުގެ ޢަމަލު ސާބިތުނުވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ހެކިތަކުން ޓެކުމުގެ ކުށުގެ ރުކުންތައް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންގަނޑަށް ސާބިތުވާއިރު ދަށުކޯޓުން ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ؛ އަދި ހައިކޯޓަށް ދަށުކޯޓުގެ ހެކި ވަޒަންކުރުމަށް ބަދަލު ގެނެވޭނީ ކޮން ޙާލަތެއްގައިތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)
ފައިސާ ޙަވާލުކުރި ތަން ސީދާ ހެކިވެރިއަކަށް ނުފެނި، ހެކިވެރިންނަށް މަޢުލޫމާތު ލިބުނީ ޝިކާރަވި ފަރާތުން ކަމަށްވުމާއި، ދެ ފަރާތުގެ މެދުގައި އެއްބަސްވުމަކަށް އައިކަމާއި ޓްރާންސްފަރކުރި ފައިސާ ތުހުމަތުކުރެވޭ މުޢާމަލާތާ ގުޅޭކަން ސާފުނުވާތީ، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ޤާނޫނީ ގޯހެއް ނެތް ކަމަށް އަޣުލަބިއްޔަތު ދެކިވަޑައިގަތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއް ސާބިތުވާކަމަށް ބެލުމަށް ކުށުގެ މަޤްޞަދާ ގުޅޭ ރުކުންތަކާއި ނިޔަތާ ގުޅޭ ރުކުންތައް ކޮންމެ ރުކުނެއް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާންޖެހޭނެ ކަމަށާއި، އެ ޒިންމާ އޮތީ ދައުލަތުގެ މައްޗަށެވެ؛ އެ މިންވަރަށް ހެކި ނުލިބޭނަމަ ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތަކީ ކުށެއް ނުކުރާ މީހެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14-16)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)(1) ގެ ދަށުން ޓެކުން ސާބިތުވުމަށް، އަނެކާއަށް މަންފާއެއް އޮތްކަން ދައްކައިގެން ޚިދުމަތެއް ކޮށްދޭން ބުނެ ފައިސާ ނުވަތަ ތަކެތި އަތުލުމާއި، އެކަން ބުނި ގޮތަށް ކޮށްނުދީ އެ ފައިސާ ބޭނުންކުރުން ޖިނާއީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާންޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13، 32)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ޢަމަލާއި ފައިސާ ޙަވާލުކުރިކަން ސީދާ ހެކިވެރިއަކަށް ނުފެނި، ޝިކާރަވި ފަރާތް ހިއްސާކުރި މަޢުލޫމާތަށް ބިނާވާ ހެކިބަހާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މުޢާމަލާތާ ސީދާ ގުޅޭކަން ނޭނގޭ ބޭންކް ޓްރާންސްފަރއަކުން އެކަނި، ޓެކުމުގެ ޢަމަލާއި އެއްބަސްވުމެއް އޮތްކަން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުނުވެއެވެ؛ ޝިކާރަވި ފަރާތުގެ ބުނުމަކުން އެކަނި ސާބިތުކުރުމުގެ ޒިންމާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ނުފުރޮޅެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 29-35) [އަޣުލަބިއްޔަތު]
- ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަން ނުފެންނަހާ ހިނދަކު ހައިކޯޓުން އެ ނިންމުމަށް ބަދަލެއް ނުގެނެއެވެ؛ ފަނޑިޔާރު ހެއްކަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރިކަމަށް ބުނާނަމަ، ރިޢާޔަތްނުކުރި ޤާނޫނީ ނުކުތާއާއި ހެކި ކޮބައިކަން ބުނެދިނުމަކީ އެހެން ބުނާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެވެ؛ ހަމައެކަނި ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށް ބުނުމަކުން ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑަށް ނުފޯރައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 31، 36)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) އަދި (ކ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)(1)، (ހ)(3) އަދި (ށ)(1)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 210 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)(3) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)(2)، 17 ވަނަ މާއްދާ، 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)(1) އަދި (2)، 22 ވަނަ މާއްދާ، 24 ވަނަ މާއްދާ
- ކުރީގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 149 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 87 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ
- 2019/SC-A/58
- 2019/SC-L/91
- 2015/SC-A/03
- 2015/SC-A/04
- ޖަވާބުދާރީވި ފަރާތުގެ ވަކީލުން
- އިސްމާޢީލް މުޙައްމަދު
- ބެންޗު
- ޙުޒައިފާ މުޙައްމަދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް