ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/352
ޙަސަން ސަޢީދު ޙުސައިން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2018/HC-A/352
Hassan Saeed Hussain v. Prosecutor General 2018/HC-A/352 (2018/HC-A/352, High Court of the Maldives, 7 June 2020)
ޙަސަން ސަޢީދު ޙުސައިން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 533 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށްވެރިކޮށް 4 މަހާއި 24 ދުވަހުގެ ޖަލު ޙުކުމެއް ކުރިއެވެ.
ރިޝްވަތުގެ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރެއްގެ ދަށުން ފުލުހުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ހޯދަމުންދާކަމަށް ނޫސްބަޔާނެއް ނެރުނު ނަމަވެސް، ހަމަ އެދުވަހު ސުޕްރީމް ކޯޓުން އެ އަމުރު ބާޠިލުކުރިއެވެ. ފުލުހަށް ޙާޟިރުނުވުމުން ޤާނޫނު ހިންގުމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން 8 ނުކުތާ ހުށަހަޅައި، ބާޠިލު އަމުރެއްގެ މައްޗަށް ކުރި ދަޢުވާ ކަމަށާއި، ސިއްރު ހެކިން، ދަޢުވާ ފޯމު، 30 ދުވަހުގެ މުއްދަތު، ދިފާޢީ ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރުން، ކުށުގެ ޢުންޞުރުތަކާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1006 ވަނަ މާއްދާއާ ބެހޭ ޚިލާފުތައް ފާހަގަކުރިއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބާޠިލުކުރި ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރެއްގެ ދަށުން ފުލުހުން ހޯދަމުންދިޔަ މީހަކު ފުލުހަށް ޙާޟިރުނުވުމުން ޤާނޫނު ހިންގުމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކުރުން ޞައްޙަތޯ؛ އަދި ސިއްރު ހެކިންގެ ހެކިބަސް، ދަޢުވާ ފޯމުގެ ސޮއި، 30 ދުވަހުގެ މުއްދަތު، ދިފާޢީ ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރުން، ކުށުގެ ޢުންޞުރުތަކާއި 1006 ވަނަ މާއްދާ ތަޠުބީޤުކުރުން.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބާޠިލުކުރި އަމުރަކަށް ތަބާނުވުމަކީ ކުށެއް ނޫންކަމާއި، ސިއްރު ހެކިންގެ ހެކިބަސް ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ނެގިކަމާއި، ސަބަބެއް ނެތި ދިފާޢީ ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރިކަމާއި، ކުށުގެ ޢުންޞުރުތައް ސާބިތުނުވާކަމާއި، 1006 ތަޠުބީޤު ނުވާކަމަށް ބަލައި ޙުކުމް ބާޠިލުކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަށު ކޯޓުގެ އަމުރަކުން ބާރުލިބިގެން ފުލުހުން މީހަކު ހޯދަމުންދަނިކޮށް އެ އަމުރު އަޞްލުން ބާޠިލުވެ (void ab initio) ބާރު ކެނޑިގެންދާ ޙާލަތުގައި، ބާޠިލުވެފައިވާ އަމުރަކަށް ތަބާނުވުމަކީ ޤާނޫނީ ކުށެއްކަމަށް ބެލެވޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ؛ އެފަދަ ޢަމަލެއްގެ މައްޗަށް ކުރާ ދަޢުވާއަކީ ޤާނޫނީ ޞައްޙަ އަސާސެއް ނެތް ދަޢުވާއެކެވެ. (ނުކުތާ ށ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 147 (ހ) ގެ ދަށުން ހެކިބަސް ނަގަންވާނީ ހުޅުވާލެވިފައިވާ ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކިން ޙާޟިރުކޮށް ހުވައިމަތީގައެވެ. 149 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެކިބަސްދޭ މީހާ ނޭނގޭގޮތަށް ހެކިބަސް ނެގޭނީ ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތްތަކުގައި އެ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތަކަށް ކަމަށްވާއިރު، އެ ޤާނޫނުގައި އެފަދަ ޙާލަތެއް ނުވަތަ ގޮތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާތީ، ސިއްރު ހެކިންގެ ގޮތުގައި ހެކިބަސް ނެގުމަކީ 149 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. (ނުކުތާ ރ)
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ފިޔަވައި އެހެން މީހަކު ދަޢުވާ ފޯމުގައި ސޮއިކުރާނަމަ، އެކަން ކުރަނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަދީގެންކަން ކަށަވަރުވާނަމަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 81 ވަނަ މާއްދާގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުވެއެވެ؛ ނަމަވެސް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ އެ ހުއްދަ ފޯމުގައި ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންކުރުމެވެ. (ނުކުތާ ބ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 140 (ނ) ގެ 30 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ގުނުމުގައި އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގެ ތާރީޚުން ނުވަތަ ދަޢުވާގެ ލިޔެކިޔުން ލިބުނު ތާރީޚުން ގުނިދާނެއެވެ. (ނުކުތާ ޅ)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ދިފާޢުގެ އެކަށީގެންވާ ވަގުތާއި ވަސީލަތް ދިނުމަކީ ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތުގެ އަސާސެކެވެ. ދިފާޢީ ހެކިބަސް އަޑުއެހުމަކާ ނުލައި އޭގެ ވަޒަނެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ދިފާޢުން އެދޭ ހެކިން ސާބިތު ސަބަބެއް ބަޔާންނުކޮށް ޙާޟިރުނުކޮށް ޙުކުމްކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 (ކ) އާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ނުކުތާ ކ)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 533 (ހ)(1) އާއި (2)(i) ގެ ކުށް ސާބިތުވުމަށް، ހުރަސްއެޅުނީ ކޮން ޤާނޫނެއްގެ ބާރެއް ހިންގުމަށްކަން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކުރި ހުއްދަނޫން ޢަމަލަކީ ކޮބައިކަން، އަދި އެއީ ހުރަސްއެޅޭނެކަން އެނގިހުރެ ކުރި ޢަމަލެއްކަން ސާބިތުކުރަންވާނެއެވެ. ފުލުހުންނަށް މީހަކު ހޯދާ ނުފެނުމަކީ އެމީހާ ކުށްވެރިކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ޢާންމު އިޢުލާނަށް ޙާޟިރުނުވުމުގެ ސަބަބުން ކުށްވެރިކުރަން އިޢުލާނު ކުރިކަމާއި، އެކަން އޭނާއަށް އެނގިފައިވާކަމާއި، ޙާޟިރުނުވިކަމާއި، ޙާޟިރުވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތްކަން ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުކުރަންވާނެއެވެ. (ނުކުތާ އ)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1006 ވަނަ މާއްދާ ތަޠުބީޤުވަނީ އެއް ކުށަށްވުރެ ގިނަ ކުށް ސާބިތުވާ ޙާލަތުގައެވެ؛ އެއް ދަޢުވާއެއް އެކަނި ސާބިތުވެފައިވާއިރު އެ މާއްދާ ތަޠުބީޤެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ނުކުތާ ވ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 533 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)(1)، (ހ)(2)(i) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 24 ވަނަ މާއްދާ، 1002 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި 1006 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 81، 118، 140 (ނ)، 147 (ހ) އަދި 149 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2008 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 76/24 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 (ހ)، 20، 42 (ހ)، 51 (އ)، (ބ) އަދި (ކ)، 143 (ރ) އަދި 145 (ނ) ވަނަ މާއްދާ
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ނަންބަރު PGB/CIR/2017/3-196 (02 ޖުލައި 2017) ސާކިއުލަރ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/SC-SJ/02 އަމުރު
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/SC-A/36
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/387
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/364
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/182
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/181
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2013/HC-A/163
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޙުސައިން މަޒީދު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް