ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/614
މުޙައްމަދު ޝުޖާޢު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2019/HC-A/614
Mohamed Shuja v. Prosecutor General 2019/HC-A/614 (2019/HC-A/614, High Court of the Maldives, 15 June 2020)
މުޙައްމަދު ޝުޖާޢު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހެކި ނައްތާލުމާއި ހެކިވެރިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވުމުގެ ސަބަބުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފިޔޯރީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން މަސްތުވާތަކެތިކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ޕެކެޓްތަކެއް ފެނުމުން، ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އަމުރެއްގެ ދަށުން ގދ. ފަރެސްމާތޮޑާއިން ހައްޔަރުކޮށް، ފަރެސްމާތޮޑާ ކޯޓުގައި އެވަގުތު މެޖިސްޓްރޭޓަކު ނެތުމުން ފިޔޯރީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ހާޟިރުކުރެވުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމީ ހުރި ރަށުގެ ކޯޓު ނޫން ކޯޓަކުން ކަމަށާއި، އަމުރުގެ ލެޓަރހެޑުގައި 'ގދ. ވާދޫ' އޮތުމާއި، ހައްޔަރުކުރުމުގައި ސަބް އިންސްޕެކްޓަރެއްގެ ހުއްދަ ނުހޯދުމާއި، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށެވެ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ފަރާތުން ބުނީ މެޖިސްޓްރޭޓަކު ނެތުމުން ދާއިރާގެ އިސްމެޖިސްޓްރޭޓް ކަނޑައެޅި ގޮތަށް ހާޟިރުކުރި ކަމަށާއި ލެޓަރހެޑުގެ މައްސަލައަކީ އިދާރީ އޮޅުމެއް ކަމަށާއި ކޯޓު އަމުރަށް އެދުމުގައި ސަބް އިންސްޕެކްޓަރުގެ ހުއްދަ ހޯދި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރީގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތެއް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ގދ. ފިޔޯރީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރު، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމި ކޯޓާއި، ހައްޔަރުކުރުމުގެ އިޖުރާއާތާއި، ފުލުހުންގެ މަރުކަޒުން ހައްޔަރާމެދު ގޮތެއް ނިންމި ގޮތާއި، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ ޝަރުޠުތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ޤާނޫނާއި ޤަވާއިދާ ޚިލާފަށް ނެރުނު އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް
ޤަވާއިދުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާއި (ބ) ގެ ދަށުން އެހެން ކޯޓަކަށް ހާޟިރުކުރުން ހުއްދަ ކަމަށާއި، ލެޓަރހެޑުގެ އޮޅުމަކީ އަމުރު ބާޠިލުކުރާ ސަބަބެއް ނޫންކަމަށާއި، ސަބް އިންސްޕެކްޓަރުގެ ހުއްދައާއެކު ހޯދި ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރުމުން އިޖުރާއާތު ފުރިހަމަވާ ކަމަށާއި، ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހެކި ހުރުމުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން ޤާނޫނާ ޚިލާފެއް ނޫން ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވޭ މީހާ ހާޟިރުކުރަންވާނީ އޭނާ ހުރި ރަށުގެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ނަމަވެސް، އެ ކޯޓުގައި މެޖިސްޓްރޭޓަކު ނެތުން ފަދަ ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤަވާއިދުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގައިވާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، ދާއިރާއާ ޙަވާލުވެހުރި މެޖިސްޓްރޭޓް ކަނޑައަޅާ ދާއިރާގެ އެހެން ކޯޓަކަށް ހާޟިރުކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމިދާނެއެވެ.
- ކޯޓު އަމުރެއްގައި އެ ކޯޓުގެ ރަސްމީ ސްޓޭމްޕް ޖަހައި ދާއިރާއާ ޙަވާލުވެހުރި ފަނޑިޔާރު ސޮއިކުރައްވާފައި އޮތްނަމަ، އަމުރުގެ ލެޓަރހެޑްގައި ކޯޓު ހުރި ތަން ބަދަލުނުކުރެވި އޮތުމަކީ (އިދާރީ އޮޅުމަކީ) ހަމައެކަނި އެ ސަބަބާހުރެ ބަންދާމެދު ނިންމި ނިންމުން ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.
- ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދި ފުލުހުން ހުށަހަޅާ ފޯމުގައި ސަބް އިންސްޕެކްޓަރ ރޭންކުން މަތީ އޮފިސަރެއްގެ ހުއްދަ ހޯދުމަށްފަހު ކޯޓުން ދޫކުރާ އަމުރެއްގެ ދަށުން މީހަކު ހައްޔަރުކުރާ ޙާލަތުގައި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ހައްޔަރުކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ ހުއްދަ ހޯދުމުގެ މަޤްޞަދު ފުރިހަމަވެފައިވާ ކަމަށް ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. އިތުރަށް ހައްޔަރުކުރާ ވަގުތު ވަކި ހުއްދައެއް ހޯދުން ލާޒިމެއް ނުވެއެވެ. އަދި ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރާއިރު އެ މާއްދާ ތަޠުބީޤުކުރަން ނުޖެހޭ ކަމަށް މާނަކުރުމަކީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މަޤްޞަދާ ޚިލާފު މާނަކުރުމެކެވެ.
- ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހާ ފުލުހުންގެ މަރުކަޒަށް ގެނައުމާއެކު، އެ ވަގުތު ހުރި ސަރޖަންޓް ރޭންކުން މަތީ އިސް އޮފިސަރު އޭނާގެ މަޢުލޫމާތު ރެކޯޑުކޮށް ހައްޔަރާމެދު ގޮތެއް ނިންމައިފިނަމަ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ބ) ގެ އިޖުރާއާތު ފުރިހަމަވެއެވެ.
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ބެލެވޭނަމަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ފަނޑިޔާރު އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ. ބަންދު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލަންޖެހެއެވެ.
- މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމަށާއި މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާތީ، އެފަދަ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ ފަރާތެއް، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިނަމަ، ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓިދާނެއެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) - ހައްޔަރުކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ށ)، (ނ)، (ރ)، (ބ)، (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 53 ވަނަ މާއްދާ އާއި 62 ވަނަ މާއްދާ (ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ޅ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤަވާއިދުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ރ)، (ބ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤަވާއިދުގެ 35 ވަނަ މާއްދާ (އަމުރުގެ ނަމޫނާ)
- ޤަވާއިދު ނަންބަރު 2019/R-1052 (ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައި ފުލުހުން ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 6 ވަނަ ނަންބަރު
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2011/SC-A/33
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް