ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
ކުރު ސައިޓޭޝަން
2019/HC-A/130
ދިވެހި
މުޙައްމަދު ރަޝާދު ވ. ޢަބްދުރަޝީދު ޢަބްދުﷲ، 2019/HC-A/130
English
Mohamed Rashaadhu v. Abdhurasheedhu Abdhuﷲ 2019/HC-A/130 (2019/HC-A/130, High Court of the Maldives, 11 December 2023)
މުޙައްމަދު ރަޝާދު ވ. ޢަބްދުރަޝީދު ޢަބްދުﷲ
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބޭންކެއްގައި ރަހުނުކޮށްފައިވާ ގޯތީގެ ރަޖިސްޓްރީ ހޯދުމަށް، ބޭންކު ބައިވެރިނުކޮށް ލޯނު ނެގި ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކުރި ދަޢުވާ، ރަހުނު ދެމިއޮތްކަމަށް ކުރިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުކުމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ހެކިން ޙާޟިރުނުކޮށް 'ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ދަޢުވާއެއް ނޫން' ކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ރަހުނުކުރުމަކީ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ އަދި ޤާނޫނުން ރައްކާތެރިކަން ދީފައިވާ މުޢާމަލާތެކެވެ. ބޭންކެއްގައި ރަހުނެއްގެ ގޮތުގައި ބަހައްޓާފައިވާ ރަޖިސްޓްރީއެއްކަން އެނގިހުރެ، ބޭންކު ބައިވެރިނުކޮށް ނުވަތަ އޭގެ ރުހުން ނެތި އެ ރަޖިސްޓްރީ ހޯދުމަށް ދަޢުވާކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ޤާނޫނުން އެ މުޢާމަލާތަށް ދީފައިވާ ރައްކާތެރިކަން ގެއްލިދާނެ ކަމެކެވެ؛ އެފަދަ ދަޢުވާއަކީ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާއި ރަހުނުކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ މަޤްޞަދާ އެއްގޮތް ނަތީޖާއެއް ޙާޞިލުވާނެ ދަޢުވާއެއް ނޫނެވެ. ހަމައެކަނި މި ނުކުތާއަށް ބަލައިވެސް ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދިއުމަށް ނިންމިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 28، 46)
- ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ މަބްދައަކީ، އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ ކޯޓަކުން ވަކި ފަރާތްތަކެއް ހިމެނޭ ވަކި ކަމެއްގެ މައްޗަށް ނިޔާއެއް ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އިސްތިއުނާފުގެ ބޭރުން، އެ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި އެކަމާ ގުޅިގެން އަލުން ދަޢުވާ ނުކުރެވުމެވެ. އެ މަބްދައު ތަޠްބީޤުވާތޯ ބެލުމުގައި ކުރީގެ މައްސަލައާއި އަލުން ހުށަހެޅި މައްސަލައިގެ ވާޤިޢާތަކާއި އެދިފައިވާ ފަރުވާ އަޅާކިޔައި ދެނެގަތުން މުހިއްމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 30-31)
- ރަހުނު އެއްބަސްވުން ދެމިއޮތްކަމަށާއި ރަޖިސްޓްރީ ޙަވާލުކުރަން އަމުރުނުކުރެވޭނެކަމަށް ކޯޓުން ޙުކުމްކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި، ރަހުނަށް ޢަމަލުކޮށް ނިމިފައިވާ ފަދަ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، އެ ރަހުނުގެ ދަށުން ރަހުނުކުރެވުނު ރަޖިސްޓްރީ ހޯދަން ހުށަހަޅާ އިތުރު މައްސަލައެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ކުރިން ނިންމާފައިވާ މައުޟޫޢަށް އަނެއްކާވެސް ގޮތެއް ނިންމުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 36)
- ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ ފަރާތުން ބަޔާންކުރާ ޙަޤީޤަތްތަކާއި އެދޭ ފަރުވާއާމެދު، ހެއްކާއި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ކޯޓަށް ފެންނަގޮތް ނިންމުމުގައި ބަޔާންކުރަންޖެހޭނެއެވެ (2014/HC-A/92). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 40)
- ޚަޞްމުންނަށް ހެކިތަކާއި ދަލީލު ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެ ނަމަވެސް (2010/SC-A/02)، ސާބިތުކުރަންޖެހޭ ކަމަކާ ގުޅުމެއް ނެތް ނުވަތަ އިތުރު ނަތީޖާއެއް ނުކުންނާނެ ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ބަލައިނުގަނެވޭ ހެކި ނުވަތަ ޙާޟިރުނުކުރާ ހެކިން ތިބިނަމަ އޭގެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބު ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 41)
- ޙުކުމަށް ވާޞިލުވުމަށް ބޭނުންވާ ލިޔުމެއް ނުވަތަ މަޢުލޫމާތެއް ހޯދުމަކީ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ބާރެއް ނަމަވެސް، އެފަދަ ލިޔުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަމެއް ސާބިތުކުރާނަމަ، އެ ލިޔުމާމެދު ދެކޭގޮތް ބަޔާންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ފަރާތްތަކަށް ދޭންޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 42)
- މައްސަލަ ނިންމަނީ ދަޢުވާ ސާބިތުވުމާ ނުވުމުގެ މައްޗަށް ނޫން ކަމަށާއި 'ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެ ދަޢުވާއެއް ނޫން' ކަމަށް ކަނޑައަޅައިގެން ކަމުގައިވާނަމަ، ހެކިން ޙާޟިރުކުރާނެ ތަނެއް ނުވާތީ، ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރި ސަބަބު ރިޕޯޓުގައި ހިމެނުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. އަދި ކުރީގެ ޙުކުމަށް ޙަވާލާދީފައިވަނީ ރަހުނުކޮށްފައިވާކަން އިތުރަށް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށް ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ޙުކުމާމެދު ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމަކީ ނިންމުން ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 43، 45، 47)
- (ފަނޑިޔާރު ދީބާނާޒު ފަހުމީގެ ތާއީދީ ރައުޔު) ކޯޓަކުން ނިންމާ ނިންމުމަކީ، ޢަމަލުކުރުން ފަސްކުރަން އަންގާހާ ހިނދަކު ދައުލަތުގެ ހުރިހާ ބާރުތަކުން ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމު ނިންމުމެކެވެ. ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާއެއްގައި ހޯދަން އެދުނު ރަޖިސްޓްރީ ނުލިބޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅުމުން، އެހެން ޚުޞޫމަތެއް އުފައްދައިގެން އެ ރަޖިސްޓްރީ ހޯދަން އިތުރު މައްސަލައެއް ހުށަހެޅުމަކީ ކުރީގެ ޙުކުމުގެ ބާރު ކެނޑޭގޮތަށް ނުރަނގަޅު މަގަކުން ޤާނޫނީ ނަތީޖާއެއް ހޯދުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 50-53)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2002 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 37 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/93 (ރަހުނާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 7، 8، 12 އަދި 13 ވަނަ މާއްދާ
- ބިމާއި ޢިމާރާތް އަދި ފްލެޓް ރަހުނުކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 77 ވަނަ މާއްދާ (ތާއީދީ ރައުޔު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ތާއީދީ ރައުޔު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓު 2016/SC-A/25 (ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ 12 ވަނަ ނުކުތާ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓު 2010/SC-A/02
- ހައިކޯޓު 2014/HC-A/92 (ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. މުޙައްމަދު ޢަލިދީދީ އަދި އެހެނިހެން)
- ހައިކޯޓު 2019/HC-A/216 (ޢަބްދުﷲ އަނީސް ވ. މީރާ)
- ހައިކޯޓު 2019/HC-A/25 (މަޢާނާ ވ. މުޢިއްޒު އަދި އެހެނިހެން)
- ހައިކޯޓު 2011/HC-A/192 (މުޙައްމަދު ސަޢީދު ވ. ޤާސިމް އިބްރާހީމް)
- ހައިކޯޓު 2017/HC-A/145
- ހައިކޯޓު 2012/HC-A/148
- ހައިކޯޓު 2010/HC-A/114
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ވަކީލުން
- ސައްފާޙް މުޙައްމަދު
- ޖަވާބުދާރީވި ފަރާތުގެ ވަކީލުން
- ޙަސަން ޞަފްވާން
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ޝަނީޒް ޢަބްދުﷲ، ދީބާނާޒު ފަހުމީ، މުޙައްމަދު ސަލީމް
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- މުޙައްމަދު ޝަނީޒް ޢަބްދުﷲ · ތާއީދުކުރެއްވީ: މުޙައްމަދު ސަލީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
- ވަކި ރައުޔު
- ދީބާނާޒު ފަހުމީ