ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/543
މުޙައްމަދު އަކްރަމް ވ. ފާރޫޤް ސަޢީދު، 2016/HC-A/543
Mohamed Akram v. Faarooq Saeed 2016/HC-A/543 (2016/HC-A/543, High Court of the Maldives, 7 November 2018)
މުޙައްމަދު އަކްރަމް ވ. ފާރޫޤް ސަޢީދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ބާކީ 59,910 ރުފިޔާއާއި ވަކީލުގެ ފީ 15,000 ރުފިޔާ (ޖުމްލަ 74,910 ރުފިޔާ) ނަގައިދީ، ހިސާބުކުރި ހަމަ ނުދައްކާތީ 90,000 ރުފިޔާގެ މަންފާ ނަގައިނުދިނެވެ.
އިންޑިޔާގެ ރައްޔިތަކު އައްޑޫން ލޮއި ގަނެ މާލެ ފޮނުވުމަށް އަނގަބަހުން އެއްބަސްވެ 66,000 ރުފިޔާ ހަވާލުކުރިއެވެ. ލިބުނީ 87 ކިލޯގެ ލޮއި (6,090 ރުފިޔާ) އެކަނި ކަމަށް ބުނެ ބާކީ ފައިސާ، ވަކީލުގެ ފީ އަދި ގެއްލުނު މަންފާ ހޯދަން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ނިންމި ކަމަށާއި، ގުޅުމެއް ނެތް ހެކި ނެގި ކަމަށާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާއާއި 2009/HC-A/348 އާ ޚިލާފަށް ވަކީލުގެ ފީ ނަގައިދިން ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
އަނގަބަހުން ވެފައިވާ މުޢާމަލާތެއްގައި ދަށުކޯޓުން ފައިސާ ނަގައިދިނީ ފަރާތްތަކަށް ބަސްދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިތޯ؛ އަދި ވަކީލުގެ ފީއާ މެދު ފަރާތްތަކުގެ ދެމެދު އެއްބަސްވުމެއް ނެތި، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ވަކީލުގެ ފީ ނަގައިދިނުން ޞައްޙަތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ބަޔާން ދީފައިވާތީ ފުރުޞަތު ލިބިފައިވެއެވެ. ހެކިވެރިޔާއާއި ފޯނު ކޯލުގެ ޓްރާންސްކްރިޕްޓުން މުޢާމަލާތް ސާބިތުވެއެވެ. ބިދޭސީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ވަކީލަކު ނުލައި ތަމްސީލުނުކުރެވޭތީ ވަކީލު ފީ ނަގައިދިނުމަކީ އިސްތިސްނާ ޙާލަތެކެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ކޯޓުގައި ދަޢުވާއަށް އިންކާރުކޮށް ބަޔާން ދީފައިވާނަމަ، އޭނާއަށް މައްސަލައާ ގުޅިގެން ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައިވާކަން އެނގެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ށ))
- ޤާނޫނީ ވަކީލުގެ ފީއާ ބެހޭ ގޮތުން ފަރާތްތަކާ ދެމެދު ކުރިން އެއްބަސްވުމެއް ނެތްނަމަ، ޢާއްމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ވަކީލުގެ ފީއަކީ ކޯޓުން ނަގައިދޭ ފީއެއް ނޫނެވެ (2009/HC-A/348). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ރ))
- ނަމަވެސް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަކީ ތަރުޖަމާނަކު ނުވަތަ ވަކީލަކު ނުލައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގައި ތަމްސީލުނުކުރެވޭނެ ބިދޭސީއެއް ކަމުގައިވާނަމަ، މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށް ޚަރަދު ހިނގާނެކަން ޤަބޫލުކުރެވޭތީ، އިސްތިސްނާ ޙާލަތެއްގެ ގޮތުގައި އެކަށީގެންވާ ވަކީލު ފީ ނަގައިދެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ރ))
- ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 އަދި 45 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/76 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި)
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާއިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި)
- ހައިކޯޓުގެ 2009/HC-A/348
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް