ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/108
އިސްމާޢީލް ނާހިދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2020/HC-A/108
Ismail Naahidhu v. Prosecutor General 2020/HC-A/108 (2020/HC-A/108, High Court of the Maldives, 28 June 2021)
އިސްމާޢީލް ނާހިދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހުޅުދެލި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުށް ސާބިތުކޮށް، އުމުރަށް ޖަލަށް ލުމާއެކު 100,000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާ ކަނޑައެޅިއެވެ.
މަސްތުވާތަކެތި ގެންދާ ކަމަށް ލިބުނު މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ދ. ހުޅުދެއްޔަށް ގޮސް ހައްޔަރުކުރި މީހާގެ ޖީބުން 5 ރަބަރު ޕެކެޓްގައި 4.3835 ގްރާމް ޑައިމޯފިން ފެނުމުން، މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 105 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ. ހައްޔަރުކުރިއިރު ތުހުމަތު ކުރެވިފައިވަނީ ބޭނުންކުރުމާއި ޕެޑްލްކުރުމަށެވެ.
ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ވަކީލެއްގެ ޙައްޤާއި ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު ދީފައިނުވާކަމަށާއި، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ، ފުލުހުންގެ ޤަވާޢިދު 18 (ހ)، އޮޕަރޭޝަނުގެ ހުއްދަ އަދި އަދަބާމެދު ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމާ ބެހޭ ނުކުތާ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅިއެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ހައްޔަރުކުރާ މީހުންގެ މަޢުލޫމާތު ފޯމުން ޙައްޤުތައް ދީފައިވާކަން އެނގޭކަމަށާއި، އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު އައުމުގެ ކުރިން ޤާނޫނީ އިންޒާރު ދިނުމުގެ އުޞޫލެއް ނެތްކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ހައްޔަރުކުރިއިރު ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށްތަކުގައި ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުން ނުހިމެނި، ތަޙުލީލު ރިޕޯޓު ލިބުމަށްފަހު ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި އަލުން ޤާނޫނީ އިންޒާރު ދީ ސުވާލުނުކޮށް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލައި ކުށް ސާބިތުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 އާއި 53 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ޙައްޤުތަކާ ޚިލާފުކަމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ހައްޔަރުކުރިއިރު ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށެއް ނޫން ކަމުންނާއި، ތަޙުލީލު ރިޕޯޓު ލިބުމަށްފަހު އެ ކުށުގައި ޤާނޫނީ އިންޒާރު ދީ ސުވާލުކޮށް ތަޙްޤީޤެއް ހިންގިކަން ނޭނގޭތީ، ތަޙްޤީޤުނުކުރެވުނު ކުށެއްގެ މައްޗަށް ކުރި ދަޢުވާއެއް ކަމަށް ބަލައި ޙުކުމް ބާޠިލުކުރެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރާނީ މީހެއްގެ އަތުން ފެންނަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ބާވަތާއި ބަރުދަން ބެލުމަށްފަހުގައި ކަމަށާއި، އެ ބާވަތާއި ބަރުދަން ދެނެގަންނަނީ ލެބޯޓްރީ ތަޙުލީލުގެ މައްޗަށް ކަމުން، ހައްޔަރުކުރާ ވަގުތު ސީދާ ކުށް ކަނޑައެޅި ބަޔާންކޮށްދިނުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 32)
- ތަޙުލީލުގެ ނަތީޖާއިން ފުރަތަމަ ކުރެވުނު ތުހުމަތަށް ބަދަލު އައިސްފައިވާނަމަ، އަލުން ޤާނޫނީ އިންޒާރު (މިރަންޑާ ވާރނިންގ) ދިނުމަށްފަހު ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ސުވާލުކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 33)
- ޤާނޫނީ އިންޒާރުގައި ހިމެނޭ ޙައްޤުތަކަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންވެގެންވާ ޙައްޤުތަކެއް ކަމުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު ތަންފީޛުވުމުގެ ކުރިން އެ އުޞޫލަށް ޢަމަލުނުކުރެވޭ ކަމަށް ބުނެ އެ ޙައްޤުތައް ދޫކޮށްލެވިދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 37)
- މިރަންޑާ ޙައްޤުތައް ހައްޔަރުކުރެވުނީ ކޮންމެ ތަނަކުން ކަމުގައި ވިޔަސް، ކޮންމެ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ކަމުގައި ވިޔަސް ލިއްބައިދޭންޖެހޭއިރު، އިންޒާރު ނުދީ ސުވާލުކޮށް ލިބޭ ބަޔާނެއް ނުވަތަ އިޢުތިރާފެއް އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުން ބޭރުން ދީފައިވާ އެއްޗެއްކަމަށް ބަލައި، އެ މީހާއާ ދެކޮޅަށް ބޭނުމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 39-40)
- ކޮންމެ ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއްގައި ހިމެނޭ ކުށުގެ މައްސަލަ އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ތަޙްޤީޤުކުރެވިފައި އޮންނަންވާނެ ކަމަށާއި، ތުހުމަތުކޮށް ތަޙްޤީޤުނުކުރެވުނު ކުށެއްގެ މައްޗަށް، އަސާސީ ޙައްޤުތައް އެއްފަރާތްކޮށް ކުރާ ތަޙްޤީޤެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކުށް ސާބިތުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު، ބާޠިލު ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 41-45)
- އިސްތިއުނާފުގެ އެއް ނުކުތާއެއްގެ މައްޗަށް ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ނަމަ، އެހެން ނުކުތާތަކާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން ނުޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 45)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާ (ށ)، (ނ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49، 50، 18 އަދި 268 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 105 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)
- Miranda v Arizona, 384 U.S. 436 (1966)
- 2016/HC-A/451
- 2015/SC-A/403
- ބެންޗު
- ޙަސަން ޝަފީޢު، ޢަލީ ސަމީރު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް