ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/451
2016/HC-A/451، 2016/HC-A/451
2016/HC-A/451 (2016/HC-A/451, High Court of the Maldives, 5 December 2017)
2016/HC-A/451
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކެނަބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް ޢުމުރަށް ޖަލަށްލުމާއެކު 100,000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާ ކޮށް، ޖީބުން ފެނުނު ފައިސާ ދައުލަތަށް ނެގުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ފުލުހުންގެ އޮޕަރޭޝަނެއްގައި އެހެން މީހަކު ކޮތަޅެއް ޙަވާލުކުރިކަމަށް ބުނެ ހައްޔަރުކުރުމަށްފަހު، މަގުމަތިން ނެގި ކޮތަޅެއްގައި ހުރި ދަޅުތަކުން 126.6282 ގްރާމް ކެނަބިސް ފެނުނެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ޖީބުން 52385 ރުފިޔާ ފެނުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ މަގުމަތިން ފެނުނު ކޮތަޅަކީ އޭނާގެ ޙިޔާޒަތުގައި ހުރި އެއްޗެއް ނޫންކަމަށާއި، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީގައި ސުވާލު އުފެދޭކަމަށާއި، ހެކިބަހުގައި ފުށުއެރުން ހުރިކަމަށާއި، ފައިސާއަކީ ކްލަބުގެ ފައިސާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކެނަބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުގައި ކުށްވެރިކުރީ، ބިންމަތިން ފެނުނު ކޮތަޅަކީ މުއްތަހަމުގެ ޙިޔާޒަތުގައި ހުރި އެއްޗެއްކަމާއި، އަތުލައިގަނެވުނު ތަކެތީގެ ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ މެދުނުކެނޑި ގުޅިފައިވާކަން ސާބިތުނުވާއިރު، އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ދަޢުވާ ސާބިތުވޭތޯއާއި، އޭނާގެ ޖީބުން ފެނުނު ފައިސާ ދައުލަތަށް ނެގުން ޞައްޙަތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ކުށްވެރިކުރި ޙުކުމާއި ފައިސާ ދައުލަތަށް ނެގުމަށް ކުރި އަމުރު ބާޠިލު (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތާ ގުޅޭ ބައި)
ޙިޔާޒަތާ ބެހޭ ގޮތުން ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުޞޫލާ ފުށުއަރާ ކަމެއް ނޫންނަމަވެސް، ކޮތަޅު ވައްޓާލިތަން ފެނުނުކަމަށް އެއްވެސް ހެއްކަކު ސާފުކޮށް ހެކިބަސް ނުދޭތީއާއި، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ފޯމުން ތަކެތި ޙަވާލުވި ފަރާތްތައް ސިލްސިލާކޮށް ނޭނގޭތީ، ދަޢުވާ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުނުވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކެނަބިސް ޓްރެފިކްކުރުމަކީ މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 108 ވަނަ މާއްދާގައި ކުށެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ތަޖުރީމްކޮށްފައިވާ ޢަމަލެއްކަމާއި، އެފަދަ ކުށެއް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ ޢުމުރަށް ޖަލަށްލުމާއެކު 100000 ރުފިޔާއިން ފެށިގެން 10000000 ރުފިޔާއާއި ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ؛ މަސްތުވާތަކެތި "ޓްރެފިކްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައިވަނީ ޕެޑްލަރަކަށް ނުވާ މީހަކު 144 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ފުރިހަމަވާގޮތަށް، ނުވަތަ ޕެޑްލަރަކަށް ހުރެ ދެ ކަމެއް ފުރިހަމަވާގޮތަށް މަސްތުވާތަކެތިން މުޢާމަލާތުކުރުމަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- "މަސްތުވާއެއްޗެއް އަތުގައި ހުރުން" ކަމަށް ބެލެވޭނީ، މީހެއްގެ އަތުގައި ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގައި މަސްތުވާއެއްޗެއް މާއްދީގޮތުން ހުންނަ ހުރުމާއި، މީހެއްގެ ކޮންޓްރޯލުގެ ދަށުގައިވާ ތަނެއްގައި ނުވަތަ އެއްޗެއްގައި މަސްތުވާ އެއްޗެއް ހުންނަ ހުރުން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- މީހެއްގެ ހަށިގަނޑާއި ހެދުން ބަލައި ފާސްކުރުމަށް ފުލުހުން ދިއުމުން އަތުގައި ނުވަތަ ހެދުމުގައި ހުރި މަސްތުވާތަކެތި ބިންމައްޗަށް ވައްޓާލުމުން އެތަކެތި ފުލުހުން ނެގިއިރު ހުރީ ބިންމަތީގައި ކަމަށް ވިޔަސް، އެއީ އެމީހެއްގެ އަތުން ފެނުނު އެއްޗެއް ނޫންކަމަށް ބެލެވޭނެ ޙާލަތެއްނޫނެވެ؛ އެ ތަކެތި ބިންމައްޗަށް ވައްޓާލީ އެމީހާކަން ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކިތަކާއި ޤަރީނާތަކުން ސާބިތުވަނަމަ އެއީ އެމީހެއްގެ އެއްޗެއްކަން ނުވަތަ އެމީހެއްގެ އަތުން ފެނުނު އެއްޗެއްކަމަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އެގޮތަށް ނިންމާ ނިންމުމަކީ 2010/SC-A/07 އާއި 2009/HC-A/212 ޤަޟިއްޔާތަކުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލަކާ ފުށުއަރާކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ބިންމައްޗަށް ވައްޓާލި ކޮތަޅެއްގެ ތެރޭގައިވާ ދަޅުތަކުން ނުވަތަ ކޮތަޅުގެ ބާވަތުން އިނގިލީގެ ނިޝާން ނުފެނި ހިނގައިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެސަބަބުގެ މައްޗަށް އެކަނި ބިނާކޮށް އެއީ އެމީހަކު ބިންމައްޗަށް ވައްޓާލި އެއްޗެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައެއްގައި، އަތުލައިގަނެވޭ މަސްތުވާތަކެތިކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ތަކެއްޗަކީ މަސްތުވާތަކެތިކަމަށް ޝަރީޢަތުން ކަނޑައަޅަނީ އެ ތަކެތީގެ ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގެ ނަތީޖާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ؛ ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްތުވާ ތަކެއްޗަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭފަރާތުގެ އަތުން އަތުލައިގަނެވުނު ތަކެތިކަން ޝަރީޢަތުން ކަށަވަރުކުރައްވަނީ، ކުށުގެ ވެށިން އެތަކެތި ނެގުމާ ހަމައިން ފެށިގެން ލެބޯޓަރީއަށް ފޮނުވައި ތަޙުލީލުކޮށް ނިމިގެން އައުމާ ހަމައަށް ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީގެ ސިލްސިލާ މެދު ނުކެނޑި ގުޅިގެން ގޮސްފައިވާނަމައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5)
- މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ މައްސަލަތަކުގައި ހެކީގެ ގޮތުގައި ހިފެހެއްޓޭ ތަކެތި އެއްތަނުން އަނެއް ތަނަށް ގެންދަންވާނީ، ނުވަތަ އެކަކު އަތުން އަނެކަކު އަތަށް ބަދަލުކުރަންވާނީ، ޙަވާލުކުރި ފަރާތާއި ޙަވާލުވި ފަރާތުގެ ވަނަވަރު އަދި ޙަވާލުކުރެވޭ ތާރީޚާއި ގަޑި ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ފޯމުގައި ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހުގައެވެ؛ އަތުލައިގަނެވޭ މީހުންނާއި ތަކެތީގެ މަޢުލޫމާތު ފޯމާއި ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ފޯމާއި ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގައިވާ މަޢުލޫމާތު ދިމާނުވާނަމަ ނުވަތަ ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީގެ ސިލްސިލާ މެދުކެނޑިފައިވާނަމަ، ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްތުވާ ތަކެއްޗަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ އަތުން އަތުލައިގަނެވުނު ތަކެތިކަން އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑަނޭޅެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވައްޓާލި ކޮތަޅެއްކަމާމެދު އޭނާ އިންކާރުކޮށްފައިވާނަމަ، އެކަން ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކާއި ޤަރީނާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ސާބިތުވޭތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ބަލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.6)
- ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި މުއްތަހަމުގެ މައްޗަށް ކޯޓަށް ދަޢުވާ ހުށަހަޅައި އެދަޢުވާއެއް ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ދަޢުވާކުރާ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ޒިންމާއެކެވެ؛ ހުށަހެޅި ދަޢުވާއެއް ސާބިތުވާކަމަށް ކޯޓަށް ކަނޑައެޅުއްވޭނީ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅޭ ހެކިތަކާއި ޤަރީނާތަކުގެ މައްޗަށް ބައްލަވައި، ޙުދޫދު އާއި ޤިޞާޞްގެ މައްސަލަތަކުގައި ފިޔަވައި އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރަށް، އަދި ޙުދޫދު އާއި ޤިޞާޞްގެ މައްސަލަތަކުގައި އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް އެ މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވާނަމައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.6)
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ ހެކިން ހެކިބަސް އަދާކުރުމުގައި ހުންނަ ފުށުއެރުންތަކާއި، ހުށަހެޅޭ ލިޔުންތަކުގައި ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތުގެ ފުށުއެރުމާއި، ހިމެނެންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު ނުހިމެނި އެފަދަ މަޢުލޫމާތު އުނިވުމުގެ ސަބަބުން، ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ ކުށުގެ ޢަމަލު ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ނިސްބަތްނުކުރެވޭނަމަ ނުވަތަ އެކަމުގައި އެކަށީގެންވާ މިންވަރުގެ ޝައްކުތަކެއް ހުރިނަމަ، އެ ދަޢުވާއެއް މުއްތަހަމުގެ މައްޗަށް ސާބިތުވާކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމުގެ ޖާގައެއް ނޯންނާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.6)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 108 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 144 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 160 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 1
- މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ މައްސަލަތަކުގައި ހެކީގެ ގޮތުގައި ހިފެހެއްޓޭ އެއްޗެއްސާމެދު ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދުގެ 23 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-A/07 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2009/HC-A/212 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޢަބްދުލްޣަނީ މުޙައްމަދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް