ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/36
އިސްޙާޤު ޙުސައިން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2020/HC-A/36
Ishaaqu Hussain v. Prosecutor General 2020/HC-A/36 (2020/HC-A/36, High Court of the Maldives, 29 November 2020)
އިސްޙާޤު ޙުސައިން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 36 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ފައިސާ ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާއަށް ލިބިގެންވާތީ، ފައިސާއަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހިފަހައްޓާފައިވާ ފައިސާއެއް ނޫންކަމަށާއި ދޫކޮށްލެވޭނެ ފައިސާއެއް ނޫންކަމަށެވެ.
ރަސްމީ ލޯންޗެއްގައި ބޮމެއް ގޮވައިލި ހާދިސާއެއްގެ ތުހުމަތުގައި ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ގެ ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި، އޭނާ ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން ނަޤުދު 900,000 ރުފިޔާ ފުލުހުން ހިފެހެއްޓިއެވެ. އެ މައްސަލައިގައާއި ފައިސާ ލޯންޑަރކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވިއިރު ދަޢުވާ ނުއުފުލުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ބުނީ ނިންމުމަކީ 2017/HC-A/284 ގެ އުޞޫލާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 36 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ޅ) އާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށާއި، ފައިސާއަކީ ކޮންސްޓްރަކްޝަން އެއްބަސްވުމަކުން ލިބުނު ފައިސާކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ފައިސާއަކީ ޚިޔާނަތުގެ ފައިސާ ލޯންޑަރކުރުމުގެ ތެރެއިން ލިބުނު ފައިސާކަމަށް ބެލެވޭ ހެކި ހުރިކަމަށާއި ތަޙްޤީޤު ހިނގަމުންދާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ގެއެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި ފުލުހުން ހިފެހެއްޓި ނަޤުދު ފައިސާ، އެ ތަޙްޤީޤުގައި ދަޢުވާ ނުއުފުލުނު ނަމަވެސް، ކުށްކޮށްގެން ހޯދި ފައިސާއެއްކަމަށް ބެލުމުގެ ހެކި ހުރުމުން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 36 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ހިފަހައްޓައިގެން ތިބެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް
36 (ޅ) ގެ ދަށުން ޙަޤީޤީ ވެރިފަރާތް ހޯދުމަށްވެސް މުދާ ހިފެހެއްޓިދާނެކަމަށާއި، ފައިސާ ހަލާލުކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ މައްޗަށް އޮތުމާއެކު، ހުށަހެޅި އެއްބަސްވުމުގެ ސޮއި ފޯޖުކޮށްފައިވާކަމަށް ބުނެވޭ ހެކި ފަދަ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު ފައިސާއަކީ ކުށްކޮށްގެން ހޯދި ފައިސާކަމަށް ބުރަވެވޭތީ، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެނައުމަށް ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން އަމިއްލަ ތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި، ހެކީގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް އަމުރުން ހުއްދަކުރާ އެއްޗެއް، ނުވަތަ ކުށްކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލެއްކަމަށް ބެލުމުގެ އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާ އެއްޗެއް ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާގެ އޮފިސަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 36 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި ހިފެހެއްޓި އެއްޗެއް ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ބެހެއްޓިދާނީ ތިން ޙާލަތެއްގައެވެ: ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތަޙްޤީޤުގައި ބޭނުންކުރުމަށް، ޝަރީޢަތުގައި ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް، އަދި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދި އެއްޗެއްކަމަށް ބެލުމުގެ އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާނަމަ ޙަޤީޤީ ވެރިފަރާތް ހޯދުމަށެވެ. ހިފެހެއްޓުން ހަމައެކަނި ތަޙްޤީޤާއި ހެކީގެ ބޭނުމަށް ލިމިޓްވެފައެއް ނުވެއެވެ.
- ބަލައި ފާސްކުރެވުނީ ވަކި މައްސަލައެއްގައި ކަމުގައިވުމާއި، އެ މައްސަލައިގައި ދަޢުވާ ނުއުފުލި ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމަކީ، ހަމައެކަނި އެ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި ހިފެހެއްޓި ފައިސާ ދޫކުރަންޖެހޭ ސަބަބުތަކެއް ނޫނެވެ؛ ކުށްކޮށްގެން ހޯދި ފައިސާއެއްކަމަށް ބެލުމުގެ އެކަށީގެންވާ ހެކި ހުރެ، އެ ތަޙްޤީޤު ހިނގަމުންދާނަމަ ހިފެހެއްޓުމަކީ ޤާނޫނީގޮތުން ޖާއިޒު ކަމެކެވެ.
- ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހިފަހައްޓާފައިވާކަމަށް ބުނެ މުދާ އަނބުރާ ހޯދުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ ފަރާތުން، ހިފެހެއްޓުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަން ނުވަތަ ބަރީޢަވުމުން ގެއްލުން ލިބޭކަން ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހެއެވެ؛ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭ ހަމައިގެ މަތިން، ފުލުހުން ޤާނޫނީ ބާރުގެ ދަށުން ހިފެހެއްޓި ފައިސާއަކީ އޭނާގެ ހަލާލު ފައިސާކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ އޭނާއެވެ.
- ދަށުކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާ ލިޔެކިޔުން އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ހުށަހެޅުމުގެ ހުއްދަ ދެވޭނީ މަޤްބޫލު ސަބަބުތަކެއް ދެއްކުމުންނެވެ.
- ދެފަރާތުގެ ހެކި ވަޒަންކުރުމުން، ފައިސާއަކީ ކުށްކޮށްގެން ހޯދި ފައިސާއެއްކަމަށް ބުރަވެވޭނަމަ، ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހިފެހެއްޓުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ހިފެހެއްޓުމެއް ނޫނެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 36 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ޅ)، އަދި މުދާ އަނބުރާ ހޯދުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމާބެހޭ މާއްދާ (ޙުކުމުގައި '33 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)')، ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ މުއްދަތާބެހޭ މާއްދާ (ޙުކުމުގައި '35 ވަނަ މާއްދާ')
- ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/284
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު، ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް