ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/549
އިމްރާން އިބްރާހިމް ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް، 2016/HC-A/549
Imraan Ibrahim v. Attorney General's Office 2016/HC-A/549 (2016/HC-A/549, High Court of the Maldives, 28 January 2019)
އިމްރާން އިބްރާހިމް ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން، ދަޢުވާ ލިބުނު ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި، ފައިސާ 6 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކޯޓަށް ދައްކައި ޚަލާޞްކުރުމަށް ޙުކުމްކޮށްފައިވެއެވެ.
ފުލުހުންގެ ޚަރަދުގައި މަތީ ތަޢުލީމުގެ ކޯހެއް ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު 2 އަހަރު ޚިދުމަތްކުރުމަށް ވެފައިވާ އިޤްރާރުގެ ދަށުން ޚިދުމަތް ނުކުރެވުނު މުއްދަތަށް 148,474.38 ރުފިޔާ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ އަތުން ހޯދައިދިނުމަށް ދައުލަތުން ދަޢުވާކުރި މައްސަލައެކެވެ. އޭނާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވުމުން ޚިދުމަތް ނުކުރެވުނީއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސް އާއި ޑިއު ޕްރޮސެސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށްފަހު ފައިސާ ހޯދަން ދަޢުވާކުރީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، ބަލިކަމުގެ އުޛުރު އަންގާފައިވަނިކޮށް ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކުރީ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ފުލުހުންގެ ޕޭލީވް ކޯހުގެ އިޤްރާރުގެ ދަށުން ޚިދުމަތް ނުކުރެވުނު މުއްދަތަށް ފައިސާ ހޯދުމުގެ ދަޢުވާގައި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ޞައްޙަކަމާބެހޭ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތަކުގެ ނުކުތާ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބެލެވޭނެތޯއާއި، ބަލިކަމުގެ އުޛުރު ކޯޓަށް އެންގިނަމަވެސް ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ދަށުކޯޓުން ޙުކުމްކުރުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
މި ދަޢުވާއަކީ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ފައިސާ ހޯދުމުގެ ދަޢުވާއެއް ކަމަށްވާތީ ވަކިކުރުމުގެ ޞައްޙަކަން އިސްތިއުނާފުގައި ބެލެވޭނެ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. ބަލިކަމުގެ އުޛުރު ޤަވާޢިދުގެ 9 (ހ) ގައިވާ ގޮތަށް ހުށަހަޅާފައި ނުވާތީއާއި، އެޑްރެސް ބަދަލުވިކަން ކޯޓަށް ނާންގާތީ، ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކުރީ ޤަވާޢިދުގެ 18 (ށ) އާއި 28 (ހ) ގެ ދަށުން ޤާނޫނީ ހަމައިގެ މަތިންނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރަނީ ވަޒީފާއާ ގުޅޭ ޙައްޤުތަކެއް ކަމަށްވާއިރު، އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ދަށުކޯޓުގައި ދަޢުވާއެއް ކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެ ޞައްޙަކަމަށް ޖަދަލުކުރުމުގެ ދޮރު އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ހުޅުވާނުލެވޭނެއެވެ. (3.1)
- ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ލިބުމުން ޙާޟިރުވާން އުޛުރުވެރި ސަބަބެއް ދެއްކުމުން، ހުރިހާ ޙާލަތެއްގައި ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގެ ޒިންމާ އެމީހެއްގެ ކިބައިން ނިމިގެން ނުދެއެވެ. ބަލިކަމުގެ އުޛުރު ޤާނޫނުގެ ކުރިމަތީގައި މަޤްބޫލު އުޛުރަކަށް ވާނީ ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތަށް، އަމުރުގައިވާ ގަޑީގެ 1 ގަޑިއިރު ކުރިން ލިޔުމުން އަންގައި، ކޯޓުން ދޫކުރާ މެޑިކަލް ފޯމު ފުރައި 2 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅައިފިނަމައެވެ. (3.2)
- ދަޢުވާ ކުރާ ފަރާތުގެ ނުވަތަ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ އެޑްރެސް ބަދަލުވެއްޖެނަމަ އެކަން ލިޔުމުން ކޯޓަށް އެންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އޮވެއެވެ. އެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާނުކޮށްފިނަމަ، ހުށަހެޅިފައިވާ ހެއްކާއި ޤަރީނާގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އެމީހެއްގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ގޮތެއް ނިންމުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންދެއެވެ. (3.2)
- ކޮންމެ މީހަކަށް ލިބިދޭ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަމާއި، އެމީހަކު އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތަކަކީ ވަކިނުކުރެވޭނެ ދެ އަސާސެވެ. އަމިއްލަ ޙާޟިރުގައި ޝަރީޢަތް ކުރެވުމަކީ ޙައްޤެއް ކަމުގައި ވާ ފަދައިން، ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމަކީ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. އެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާނުކުރުމުން ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް ކޯޓުން ކުރާ ޙުކުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ތަޢާރުޟުވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (3.2)
- ދަޢުވާއެއް ހިނގަމުންދާކަން ފަރާތަކަށް އެނގިފައިވާކަން، އެ ދަޢުވާގެ ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން މަރުޙަލާއަށް އޭނާ ޙާޟިރުވެފައިވުމުން އެނގެއެވެ. (3.2)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރު ކުރުމުގައި ޢަމަލު ކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 7 ވަނަ މާއްދާ، 8 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، 9 ވަނަ މާއްދާ (ހ)
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރު ކުރުމުގައި ޢަމަލު ކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރު ކުރުމުގައި ޢަމަލު ކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/HC-A/168 ޤަޟިއްޔާ
- ސުޕްރީމްކޯޓުގެ 2012/SC-C/35 ނަންބަރު ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، މުޙައްމަދު ފައިސަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް