ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/48
2017/HC-A/48، 2017/HC-A/48
2017/HC-A/48 (2017/HC-A/48, High Court of the Maldives, 28 February 2017)
2017/HC-A/48
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހުޅުމާލޭ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން (471/HMC/2015) ކަނޑައެޅީ، ސިނާޢަތް ޤާއިމުކުރަންޖެހޭ ވަކި ތާރީޚެއް އެއްބަސްވުމުގައި ނެތުމާއި، އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނެވޭނެ ޙާލަތަކަށް ކުޅަ ޢަމަލު ނުފެތުމާއި، ނިމުމަކަށް ގެންނައިރު ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއާތު ފުރިހަމަނުކުރުމުން ނޯޓިސް ބާޠިލް ކަމަށާއި، އެއްބަސްވުން ދެމިއޮންނާނެ ކަމަށެވެ.
ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަނުން 2005 ވަނަ އަހަރު ވެވުނު އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ހުޅުމާލޭގެ ސިނާއީ ބިމެއް 25 އަހަރަށް ވިލާ ޓެކްނޮލޮޖީސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް ކުއްޔަށް ދިނެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 10 އަހަރު ވީއިރުވެސް އެބިމުގައި ސިނާޢަތް ޤާއިމުނުކުރުމުން، 17 ސެޕްޓެމްބަރު 2015 ގައި ސިޓީއަކުން ކޯޕަރޭޝަނުން އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނެސް ދިނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ކޯޕަރޭޝަނުން ބުނީ، އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ މާއްދާއަކާ ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށާއި، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ނ) އަށާއި އެއްބަސްވުމުގެ 16 ވަނަ މާއްދާއިން ދޭ އިޚްތިޔާރަށް ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތް ނުކުރާ ކަމަށެވެ. ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ، މިއީ ކުލީގެ އެއްބަސްވުމެއް ކަމަށާއި ބިން ތަރައްޤީކުރުމަކީ ޖައުހަރީ މާއްދާއެއް ނޫން ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސިނާއީ ބޭނުމަށް ބިން ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ސިނާޢަތް ޤާއިމުކުރަންޖެހޭ ވަކި މުއްދަތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނެތްއިރު، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ގާތްގަނޑަކަށް 10 އަހަރު ވަންދެން ސިނާޢަތް ޤާއިމުނުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމެއްތޯއާއި، ކުރިން އިޞްލާޙުކުރުމަށް އެންގުމެއް ނެތި ކުއްޔަށްދިން ފަރާތުން އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަކީ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ކުރެވުނު ޢަމަލެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
ސިނާޢަތް ޤާއިމުކުރުމަކީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ ލާޒިމެއް އަދި އެއްބަސްވުމުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދު ކަމަށާއި، މުއްދަތެއް ނެތުމުން ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން އެކަށީގެންވާ މުއްދަތަށް ބަލަންޖެހޭއިރު 10 އަހަރަކީ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ކަމަށާއި، އެއްބަސްވުމުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ އެންގުމަކީ ލާޒިމް ކަމެއް ނޫންކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައަޅައި ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ސިނާއީ ބޭނުންތަކަށް ބިން ކުއްޔަށް ދޫކުރުމަށް ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް އެބިމުގައި ޤާއިމުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ސިނާޢަތް ޤާއިމުކުރުމަކީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ ހައިސިއްޔަތުން އެފަރާތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމްކަމެއް ކަމާއި، އެއީ އެއްބަސްވުން ވެވުނު މައިގަނޑު މަޤްޞަދެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ށ))
- ސިނާއީ ބޭނުމަކަށް އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ދޫކުރެވުނު ބިމުގައި ސިނާއީ ބޭނުމަކަށް ނޫންގޮތަކަށް އެބިން ބޭނުންކުރަނީ ނަމަ، އެއީ އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފުވުންކަމުގައި ނޫނީ ބެލެވެންނޯންނާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ނ))
- އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އެއްބަސްވުމެއްގެ ބައިވެރިއެއްގެ މައްޗަށް ކަންކުރުން ލާޒިމްކުރާގޮތާއި ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރުން ހުއްދަ ސަބަބެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ނ))
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ލުޔެއް އަނެއް ބައިވެރިޔާ ދީފައިނުވާއިރު، ކުއްޔަށް ދޫކުރެވުނު ބިމުގައި އެފަރާތުން އެއްބަސްވެފައިވާ ސިނާޢަތް ޤާއިމުނުކޮށް އެބިން ބޭނުންކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމާއި ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ބ))
- އެއްބަސްވެފައިވާ ސިނާއީ މަސައްކަތް ފަށަންޖެހޭ މުއްދަތެއް އެއްބަސްވުމުގައި ނެތުމަކީ، އެކަން އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ޤާއިމުނުކުރުމަށް އޮތް ޙުއްޖަތެއްކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ބ))
- ކޮންޓްރެކްޓުގައި ކުރުމަށް ލާޒިމްކޮށްފައިވާ މަސައްކަތް ކޮށްނިންމަންޖެހޭ މުއްދަތެއް ކޮންޓްރެކްޓަށް ބެލުމުން އެނގެން ނެތް ޙާލަތުގައި ބަލަންޖެހޭނީ، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބުނެފައިވާ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކޮންޓްރެކްޓުގައި ކުރުމަށް ލާޒިމުކޮށްފައިވާ މަސައްކަތް ކޮށްފައިވޭތޯ ބެލުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ބ))
- އެއްބަސްވުމުގައި ކުރުމަށް ލާޒިމްކޮށްފައިވާ ކަމެއް ނުކޮށްފިނަމަ އެކަމެއް ރަނގަޅުކުރުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންވާކަން ބަޔާންކުރާ މާއްދާއަކީ، އެ އިޚްތިޔާރު އެގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން ލާޒިމްކުރާނެ މާއްދާއެއް ނޫނެވެ. އެފަދަ އެންގުމެއް އެންގުމަކާނުލައިވެސް އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގެ ބާރު ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންވާއިރު، އެ އިޚްތިޔާރުގެ ބޭނުން ނުހިފުމަށް ނިންމާ ޙާލަތުގައި، އެ އިޚްތިޔާރުގެ ދަށުން އަންގާ އެންގުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުނުކުރުމުން ލިބޭ އިޚްތިޔާރުތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާއަށް ޢަމަލުކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ޅ))
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ހުޅުމާލެއިން ސިނާއީ ބޭނުންތަކަށް ދޫކުރެވިފައިވާ ބިން ތަރައްޤީކުރުމުގެ ޤަވާޢިދުގެ 2.1
- ބެންޗު
- ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް