ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/152
2016/HC-A/152، 2016/HC-A/152
2016/HC-A/152 (2016/HC-A/152, High Court of the Maldives, 21 March 2017)
2016/HC-A/152
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ސިނާއަތް ޤާއިމުކުރަންޖެހޭ ވަކި ތާރީޚެއް އެއްބަސްވުމުގައި ނެތުމާއި، ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގެ އިޖުރާއާތު ފުރިހަމަނުކުރުމުން، އެ ސިޓީއަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ސިޓީއެއްކަމަށާއި، އެއްބަސްވުން ދެމިއޮންނާނެކަމަށާއި، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތަށް ލިބިގެންވާކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ހުޅުމާލޭގައި ސިނާއީ ބިމެއް 25 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް 2005 ގައި ވެވުނު އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ގާތްގަނޑަކަށް 10 އަހަރު ވަންދެން ބިމުގައި ސިނާއަތް ޤާއިމުނުކުރާތީ، ކުއްޔަށް ދޫކުރި ފަރާތުން އެއްބަސްވުމުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައިކަމަށް 2015 ގައި ސިޓީއިން އެންގިއެވެ.
ކުއްޔަށް ދޫކުރި ފަރާތުން، ސިނާއަތް ޤާއިމުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ މާއްދާއެއްކަމަށާއި، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ހ) އަށާއި އެއްބަސްވުމުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ އިޚްތިޔާރަށް ރިޢާޔަތްނުކުރިކަމަށް ބުންޏެވެ. ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން، މިއީ ކުލީގެ އެއްބަސްވުމެއްކަމަށާއި، ކުލި ދައްކަމުންދާހާ ހިނދަކު އެއްބަސްވުން ބާޠިލުނުކުރެވޭނެކަމަށާއި، އެއްބަސްވުމުގެ 16 އާއި 17 ވަނަ މާއްދާ އެއްކޮށް ކިޔާއިރު ރަނގަޅުކުރުމަށް މުއްދަތު ދޭންޖެހޭކަމަށް ބުންޏެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސިނާއީ ބޭނުމަށް ބިން ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސިނާއަތް ޤާއިމުކުރަންޖެހޭ ވަކި މުއްދަތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނެތް ޙާލަތުގައި، ސިނާއަތް ޤާއިމުނުކޮށް ތިބުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމެއްތޯ، އަދި ރަނގަޅުކުރުމަށް އެންގުމަކާ ނުލައި ކުއްޔަށް ދޫކުރި ފަރާތުން އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
ސިނާއަތް ޤާއިމުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަށްވެ، ވަކި މުއްދަތެއް ނެތް ޙާލަތުގައި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތަށް ބަލާއިރު 10 އަހަރަކީ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތަކަށް ވާތީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތް އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށާއި، އެއްބަސްވުމުގެ 16 ވަނަ މާއްދާއަކީ ރަނގަޅުކުރުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރެއް ކަމުން، އެ އިޚްތިޔާރުގެ ބޭނުން ނުކޮށް އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނެވިދާނެކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ސިނާއީ ބޭނުންތަކަށް ބިން ކުއްޔަށް ދޫކުރުމަށް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް އެބިމުގައި ޤާއިމުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ސިނާޢަތް ޤާއިމުކުރުމަކީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ ހައިސިއްޔަތުން އެ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމްކަމެއް ކަމާއި، އެއީ އެ އެއްބަސްވުން ވެވުނު މައިގަނޑު މަޤްޞަދެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5(ށ))
- ސިނާއީ ބޭނުމަކަށް އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ދޫކުރެވުނު ބިމުގައި ސިނާއީ ބޭނުމަކަށް ނޫންގޮތަކަށް އެބިން ބޭނުންކުރަނީ ނަމަ، އެއީ އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފުވުންކަމުގައި ނޫނީ ބެލެވެންނޯންނާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5(ނ))
- އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އެއްބަސްވުމެއްގެ ބައިވެރިއެއްގެ މައްޗަށް ކަންކުރުން ލާޒިމްކުރާގޮތާއި ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރުން ހުއްދަ ސަބަބެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5(ނ))
- ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ކުރުމަށް ލާޒިމްކޮށްފައިވާ މަސައްކަތެއް ކޮށްނިންމަންޖެހޭ މުއްދަތެއް ކޮންޓްރެކްޓަށް ބެލުމުން އެނގެން ނެތް ޙާލަތުގައި ބަލަންޖެހޭނީ، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބުނެފައިވާ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކޮންޓްރެކްޓުގައި ކުރުމަށް ލާޒިމްކޮށްފައިވާ މަސައްކަތް ކޮށްފައިވޭތޯ ބެލުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5(ބ))
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ލުޔެއް ކޮންޓްރެކްޓުގެ އަނެއް ބައިވެރިޔާ ދީފައިނުވާނަމަ، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުރުމަށް ލާޒިމްކޮށްފައިވާ މަސައްކަތް ނުކޮށް ތިބި ތިބުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފަށް، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އެ ފަރާތަށް ކުރުމަށް ލާޒިމްކޮށްފައިވާކަމެއް ނުކޮށް ތިބި ތިބުމެއްކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5(ޅ))
- އެއްބަސްވުމުގައި ކުރުމަށް ލާޒިމްކޮށްފައިވާ ކަމެއް ލާޒިމްކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ނުކޮށްފިނަމަ އެކަމެއް ރަނގަޅުކުރުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކުއްޔަށް ދޫކުރާ ފަރާތަށް ލިބިދޭ މާއްދާއަކީ އިޚްތިޔާރެއް ލިބިދޭ މާއްދާއެއް ކަމަށްވާއިރު، އެ އިޚްތިޔާރުގެ ބޭނުންނުކޮށް، އެފަދަ އެންގުމަކާ ނުލައި އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގެ ބާރު ކުއްޔަށް ދޫކުރާ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ އަދި އެ އިޚްތިޔާރުގެ ބޭނުން ނުހިފުމަށް ނިންމާ ޙާލަތުގައި، (ރަނގަޅުނުކުރުމުން ޖޫރިމަނާކުރުމާއި ނިމުމަކަށް ގެނައުމާ ބެހޭ) އެއަށްފަހު އަންނަ މާއްދާއަށް ޢަމަލުކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (އެއްބަސްވުމުގެ 16 ވަނަ އަދި 17 ވަނަ މާއްދާ) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5(ކ))
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ހުޅުމާލެއިން ސިނާއީ ބޭނުންތަކަށް ދޫކުރެވޭ ބިން ތަރައްޤީކުރުމުގެ ޤަވާޢިދުގެ 2.1
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް