ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/150
2016/HC-A/150، 2016/HC-A/150
2016/HC-A/150 (2016/HC-A/150, High Court of the Maldives, 14 March 2017)
2016/HC-A/150
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިނާޢަތް ޤާއިމުކުރަންޖެހޭ ވަކި ތާރީޚެއް އެއްބަސްވުމުގައި ނެތުމާއި، އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެންނައިރު ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަ ނުކުރުމުން، އެ ނޯޓިސްއަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ސިޓީއެއްކަމަށާއި، އެއްބަސްވުން ދެމިއޮންނާނެކަމަށް ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ސިނާއީ ބޭނުމަށް ހުޅުމާލެއިން 25 އަހަރަށް ބިމެއް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑާއި ވިލާ ހަކަތަ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާ ދެމެދު އެއްބަސްވުމެއް ވެވުނެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 10 އަހަރު ވީއިރުވެސް އެބިމުގައި އެއްބަސްވުމުގައިވާ ސިނާޢަތް ޤާއިމު ނުކުރުމުން ކުއްޔަށް ދޫކުރި ފަރާތުން އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ސިނާޢަތް ޤާއިމުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ މާއްދާއެއްކަމަށާއި، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާއި އެއްބަސްވުމުން ލިބޭ އިޚްތިޔާރަށް ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްނުކުރިކަމަށެވެ. ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ އެއީ ކުލީގެ އެއްބަސްވުމެއްކަމަށާއި، ބިން ތަރައްޤީކުރުމަކީ ޖައުހަރީ މާއްދާއެއް ނޫންކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސިނާއީ ބޭނުމަށް ބިން ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސިނާޢަތް ޤާއިމުކުރަންޖެހޭ ވަކި ތާރީޚެއް ނެތްނަމަވެސް، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ސިނާޢަތް ޤާއިމުނުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމެއްތޯ؛ އަދި ކުލި ދޫކުރާ ފަރާތުން ރަނގަޅުކުރުމަށް އެންގުމަކާނުލައި އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަކީ ޞައްޙަ ކަމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
ސިނާޢަތް ޤާއިމުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދާއި ކުލި ހިފި ފަރާތުގެ ލާޒިމެއް ކަމަށްވާތީއާއި، ވަކި މުއްދަތެއް ނެތްނަމަވެސް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެކަން ކުރަންޖެހޭތީއާއި، 10 އަހަރަކީ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭތީއާއި، ރަނގަޅުކުރުމަށް އެންގުމުގެ މާއްދާއަކީ ލާޒިމް މާއްދާއެއް ނޫންތީ، އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ސިނާއީ ބޭނުންތަކަށް ބިން ކުއްޔަށް ދޫކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް އެބިމުގައި ޤާއިމުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ސިނާޢަތް ޤާއިމުކުރުމަކީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ ހައިސިއްޔަތުން އެފަރާތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމް ކަމެއް ކަމާއި، އަދި އެއީ އެ އެއްބަސްވުން ވެވުނު މައިގަނޑު މަޤްޞަދެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4 (ށ))
- ސިނާއީ ބޭނުމަކަށް އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ދޫކުރެވުނު ބިމުގައި ސިނާއީ ބޭނުމަކަށް ނޫންގޮތަކަށް އެބިން ބޭނުންކުރަނީ ނަމަ، އެއީ އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފުވުންކަމުގައި ނޫނީ ބެލެވެންނޯންނާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4 (ނ))
- އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އެއްބަސްވުމެއްގެ ބައިވެރިއެއްގެ މައްޗަށް ކަންކުރުން ލާޒިމްކުރާގޮތާއި ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރުން ހުއްދަ ސަބަބެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4 (ނ))
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުން، ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިއެއްގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވާ ކަންތައްތައް ކުރަންވާނީ އެކޮންޓްރެކްޓެއްގައިވާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ކަމަށާއި، އެއާ ޚިލާފުގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ އަނެއް ބައިވެރިޔާ ލުޔެއްދީފިނަމަ ނުވަތަ އެހެން ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރަން އެއްބަސްވެއްޖެނަމަ ކަމަށްވާތީ، އެފަދަ ލުޔެއް ދީފައިނުވާ ޙާލަތެއްގައި އެއްބަސްވެފައިވާ ސިނާޢަތް ޤާއިމުނުކޮށް ބިން ބޭނުންކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމާއި ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4 (ބ))
- ކޮންޓްރެކްޓުގައި ކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ މަސައްކަތް ފަށަންޖެހޭ ނުވަތަ ކޮށްނިންމަންޖެހޭ މުއްދަތެއް އެއްބަސްވުމުގައި ނެތުމަކީ، އެކަން އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ޤާއިމުނުކުރުމަށް އޮތް ޙުއްޖަތެއްކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ބަލަންޖެހޭނީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބުނެފައިވާ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކޮންޓްރެކްޓުގައި ކުރުމަށް ލާޒިމުކޮށްފައިވާ މަސައްކަތް ކޮށްފައިވޭތޯ ބެލުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4 (ބ))
- އެއްބަސްވުމުގައި ކުރުމަށް ލާޒިމްކޮށްފައިވާ ކަމެއް ނުކޮށްފިނަމަ އެކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކުއްޔަށް ދޫކުރާ ފަރާތަށް ދޭ މާއްދާއަކީ، އެ އިޚްތިޔާރު އެގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން ލާޒިމްކުރާނެ މާއްދާއެއް ނޫނެވެ؛ އެ އިޚްތިޔާރުގެ ބޭނުންނުކޮށް، އެފަދަ އެންގުމަކާ ނުލައިވެސް އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގެ ބާރު ކުއްޔަށް ދޫކުރާ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4 (ޅ))
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ) (ލިޔުމުގައި '32 ވަނަ މާއްދާ' ކަމަށް؛ ތިރީގައިވާ ނޯޓު ބައްލަވާ)
- ހުޅުމާލެއިން ސިނާއީ ބޭނުންތަކަށް ދޫކުރެވިފައިވާ ތަރައްޤީކުރުމުގެ ޤަވާޢިދުގެ 3.3 (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް